Tiếp tục nâng cao hiệu quả hoạt động nghiên cứu thực tế của học viên các lớp Trung cấp lý luận chính trị của Trường chính trị Bến Tre hiện nay

TÓM TẮT:

Nghiên cứu thực tế là một trong những nội dung bắt buộc của học viên các lớp Trung cấp lý luận chính trị tại Trường Chính trị Bến Tre. Với phương châm “học thực chất, thi thực chất, kết quả thực chất”, “học đi đôi với hành”, “lý luận gắn với thực tiễn”, giúp học viên các lớp Trung cấp lý luận chính trị củng cố, bổ sung kiến thức lý luận đã được học, đồng thời có những trãi nghiệm thực tế, góp phần nâng cao chất lượng học tập và rèn luyện tại trường. 

Từ khoá: Nâng cao hiệu quả; nghiên cứu thực tế học viên; Trường Chính trị Bến Tre

Trong mọi giai đoạn cách mạng, việc học tập lý luận chính trị có vai trò và ý nghĩa quan trọng, nhất là trong giai đoan hiện nay, việc nghiên cứu và học tập lý luận chính trị là một yêu cầu cần thiết và cấp bách, thường xuyên và lâu dài đối với mỗi cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo quản lý, người đứng đầu các cơ quan, đơn vị. Theo quan điểm của Chủ nghĩa Mác - Lênin, giữa lý luận và thực tiễn có mối quan hệ biện chứng, tác động qua lại với nhau. Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Thống nhất giữa lý luận và thực tiễn là một nguyên tắc căn bản của Chủ nghĩa Mác - Lênin. Thực tiễn không có lý luận hướng dẫn thì thành thực tiễn mù quáng. Lý luận mà không có liên hệ với thực tiễn là lý luận suông” [1]. Lý luận và thực tiễn có mối liên hệ khăng khít với nhau, không thể tách rời, tác động lẫn nhau, chuyển hoá cho nhau. Nghiên cứu thực tế không chỉ giúp người học viên nâng cao trình độ hiểu biết, nắm bắt thực tiễn mà còn là điều kiện đảm bảo sự gắn kết giữa lý luận và thực tiễn trong nghiên cứu và học tập, tránh được “lý luận suông” và thực tiễn “mù quáng” trong học tập.

Đoàn học viên lớp Trung cấp lý luận chính trị hệ không tập khóa 64 (C64) nghiên cứu thực tế tại Khu Tưởng niệm các chiến sĩ Gạc Ma

Nghiên cứu thực tế là hoạt động bắt buộc đối với tất cả học viên các lớp Trung cấp lý luận chính trị hiện nay theo Quyết định số 6468-QĐ/HVCTQG ngày 21 tháng 12 năm 2021 của Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh ban hành bộ Quy chế quản lý đào tạo, bồi dưỡng của trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; Trường Chính trị tỉnh Bến Tre đã quán triệt nghiêm túc và tổ chức tốt hoạt động đi nghiên cứu thực tế của học viên. Cụ thể nhà trường đã ban hành Quy chế số 08-QC/TCT, ngày 28 tháng 11 năm 2024 của Phó Hiệu trưởng Trường Chính trị Bến Tre ban hành Quy chế đào tạo Trung cấp lý luận chính trị của trường Chính trị Bến Tre. Trong quy chế có quy định rõ và hướng dẫn cụ thể các hoạt động nghiên cứu thực tế của học viên tại Trường Chính trị Bến Tre, hướng dẫn cho học viên các lớp trung cấp lý luận chính trị cụ thể về mục đích, yêu cầu, thời gian, địa điểm, nội dung, phương thức nghiên cứu thực tế; viết, chấm, lưu bài thu hoạch nghiên cứu thực tế, xây dựng kế hoạch đi nghiên cứu thực tế, thành lập đoàn đi nghiên cứu thực tế, làm việc với các địa phương, đơn vị đi nghiên cứu thực tế, kiểm tra việc thực hiện và xây dựng báo cáo kết quả đi nghiên cứu thực tế. Sau thời gian đi nghiên cứu thực tế, học viên phải viết bài thu hoạch theo một chủ đề mà học viên tự lựa chọn. Nội dung các chủ đề nghiên cứu thực tế là những vấn đề có liên quan trong các học phần của chương trình Trung cấp lý luận chính trị, sát với mục tiêu, chương trình đào tạo theo quy định của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.

Trong thời gian từ năm 2021 đến năm 2025, trường đã tổ chức cho 23 lớp trung cấp lý luận chính trị với 1557 học viên đi nghiên cứu thực tế trong và ngoài tỉnh. Đối với các lớp đi nghiên cứu thực tế trong tỉnh, học viên được nghe các báo cáo viên ở cơ sở báo cáo về tình hình kinh tế, văn hóa – xã hội; công tác xây dựng Đảng và các đoàn thể chính trị – xã hội; tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương. Trao đổi và giải đáp thắc mắc về các vấn đề học viên quan tâm như tình hình kinh tế, văn hóa – xã hội; xây dựng nông thôn mới; tham quan một số di tích lịch sử, căn cứ cách mạng, một số hợp tác xã sản xuất kinh doanh điển hình của địa phương… để học viên thu thập thêm kiến thức và số liệu phục việc học tập. Riêng đối với các lớp đi nghiên cứu thực tế ngoài tỉnh ngoài những vấn đề đã nêu trên, học viên còn được học tập trao đổi kinh nghiệm, mô hình hiệu quả tiêu biểu đặc trưng của các tỉnh bạn như vấn đề cải cách hành chính, chuyển đổi số, phát triển năng lượng sạch... đồng thời viếng thăm một số căn cứ cách mạng như các chiến khu, tìm hiểu các liệt sĩ Anh hùng, các nhà tù là di tích lịch sử và một số phong trào cách mạng từ đó mỗi học viên có thêm lòng tự hào và biết ơn các thế hệ tiền nhân. Theo quy chế hiện hành, mỗi học viên tham gia nghiên cứu thực tế cuối khóa đều phải có báo cáo kết quả đi nghiên cứu thực tế, mỗi học viên phải viết bài thu hoạch theo quy định, bài thu hoạch nêu rõ sự cần thiết của vấn đề, đặc điểm, tình hình của đơn vị nghiên cứu, thực trạng và đánh giá khái quát, tổng kết toàn bộ vấn đề đã nghiên cứu. Mỗi bài thu hoạch là một cách đánh giá, nhìn nhận khách quan, vận dụng kiến thức lý luận đã học gắn với thực tiễn góp phần nâng cao chất lượng học tập của học viên các lớp trung cấp lý luận chính trị.

Qua những chuyến đi nghiên cứu thực tế sẽ giúp cho học viên rèn luyện khả năng tư duy, vận dụng lý luận vào thực tiễn để đánh giá, phân tích vấn đề cụ thể ở cơ sở, gắn lý luận với thực tiễn.

Bên cạnh những kết quả đã đạt được thì hoạt động đi nghiên cứu thực tế của học viên các lớp Trung cấp lý luận chính trị ở Trường Chính trị tỉnh Bến Tre cũng còn tồn tại những khó khăn nhất định như: Địa điểm nghiên cứu thực tế của các lớp còn trùng lặp nên khi làm bài thu hoạch một vài học viên có tham khảo bài của các lớp trước nên có chất lượng một ít bài thu hoạch còn thấp, chưa phát huy tính độc lập sáng tạo của người học. Một vài học viên chưa nhận thức đầy đủ mục đích, yêu cầu của hoạt động nghiên cứu thực tế cuối khóa học nên chưa trang bị các thiết bị cần thiết để thu thập thông tin cũng như chuẩn bị nội dung thông tin cần trao đổi, thảo luận với báo cáo viên còn hạn chế. Nội dung nghiên cứu thực tế đa dạng, phong phú nên một vài báo cáo viên ở cơ sở chưa đáp ứng hết nhu cầu cung cấp, trao đổi thảo luận với học viên. Còn một vài đồng chí chủ nhiệm lớp trẻ chưa có nhiều kinh nghiệm tổ chức đưa học viên đi nghiên cứu thực tế.

Để nâng cao hiệu quả nghiên cứu thực tế cuối khóa học của học viên các lớp Trung cấp lý luận chính trị, chúng ta cần tập trung thực hiện các giải pháp như sau:

Một là, chủ nhiệm lớp phải làm công tác tư tưởng để học viên nâng cao ý thức xác định đúng mục đích, yêu cầu của hoạt động nghiên cứu thực tế. Từ đó mỗi học viên chủ động trang bị những điều kiện cần thiết để thu thập thông tin cũng như những nội dung cần trao đổi thảo luận. Tuỳ từng đối tượng học viên mà chọn địa điểm nghiên cứu thực tế sẽ khác nhau để vừa có thời gian nghiên cứu sâu nội dung, sát thực với đối tượng nghiên cứu, lại vừa tiết kiệm được kinh phí. Nên tổ chức cho học viên đi nghiên cứu thực tế được bố trí thành từng nhóm có cùng chuyên đề nghiên cứu, được giao nhiệm vụ cùng nhau thu thập tư liệu, trao đổi, thảo luận, nắm bắt tình hình cùng với nhau theo nhóm chuyên đề. Học viên có thể đi theo lớp hoặc một lớp chia làm hai hoặc ba nhóm nghiên cứu.

Hai là, giảng viên được phân công hướng dẫn đoàn học viên đi nghiên cứu thực tế cần hướng dẫn học viên phương pháp thu thập, xử lý thông tin từ đó hình thành nên bài thu hoạch đạt chất lượng tốt - đó là cơ sở để đánh giá chuyến đi nghiên cứu thực tế đạt hiệu quả cao. Cần định hướng ý nghĩa, tầm quan trọng và các góc độ tiếp cận cho học viên trong nghiên cứu thực tế; hướng dẫn học viên cách làm việc nhóm; kỹ năng thu thập và xử lý thông tin; giải đáp những vướng mắc về nội dung nghiên cứu để học viên viết bài thu hoạch đạt chất lượng. Cần có đánh giá, tổng kết, rút kinh nghiệm về hoạt động nghiên cứu thực tế của các lớp học, làm căn cứ, cơ sở khoa học để điều chỉnh, bổ sung nội dung, chương trình và kế hoạch nghiên cứu thực tế cho học viên các khóa tiếp theo. Qua đó, cần có hình thức biểu dương, khen thưởng dành cho tập thể, cá nhân và các giảng viên hướng dẫn học viên đi nghiên cứu thực tế hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.

Ba là, nhà trường cần trao đổi với địa phương, cơ sở hỗ trợ chọn người báo cáo viên phù hợp với đối tượng học viên của từng lớp, từ đó đáp ứng tốt hơn nhu cầu của học viên. Cần có chế độ bồi dưỡng cho báo cáo viên ở cơ sở phù hợp hơn nhằm động viên, khuyến khích báo cáo viên cũng như sự cởi mở hơn giữa đoàn học viên và báo cáo viên trong quá trình báo cáo, thảo luận trao đổi thông tin. Cần thay đổi địa điểm đi nghiên cứu thực tế thường xuyên, tránh tình trạng trùng lắp thường xuyên nhiều lớp, nhiều đoàn nghiên cứu thực tế cùng nghiên cứu tại một nơi. Cần chọn địa phương, cơ sở nghiên cứu thực tế phù hợp với đối học viên của từng lớp.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại cho chúng ta một di sản tinh thần vô giá, đó là hệ thống các quan điểm, tư tưởng của Người trên nhiều lĩnh vực, về nhiều vấn đề, trong đó có quan điểm “lý luận gắn với thực tiễn”. Việc tiếp tục nghiên cứu, vận dụng quan điểm này của Hồ Chí Minh vào trong hoạt động dạy và học lý luận chính trị là một vấn đề có ý nghĩa hết sức quan trọng cả về phương diện lý luận và nghiên cứu thực tiễn. Từ hoạt động nghiên cứu thực tế, mỗi học viên sẽ được tăng cường nhận thức về vai trò của học tập lý luận chính trị, về tầm quan trọng của học tập từ thực tiễn trong suốt quá trình sống và làm việc của mỗi học viên; từ đó, nhận thức sâu sắc được vai trò của người cán bộ cơ sở đối với thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao, phát huy hết năng lực để cống hiến cho xã hội, góp phần vào công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay.

Đồng thời đi nghiên cứu thực tế là cơ hội để học viên được trải nghiệm và hiểu rõ hơn những nội dung đã học trong chương trình đào tạo, vận dụng sáng tạo những lý luận học ở trường vào đời sống xã hội, thực tiễn công tác ở cơ sở. Đây cũng là cơ hội giao lưu học hỏi chia sẽ kinh nghiệm đồng thời tạo sự gắng kết giữa học viên của lớp học, của học viên và nhà trường với địa phương cơ sở nơi nghiên cứu, của Trường Chính trị Bến Tre và Trường Chính trị các tỉnh bạn. Qua quá trình nghiên cứu thực tế giúp chúng ta nắm bắt tình hình phát triển kinh tế - xã hội, những thuận lợi, khó khăn mà địa phương còn vướng mắc để đề xuất các giải pháp khắc phục. Từ đó nâng cao chất lượng học tập và rèn luyện của học viên, để ứng dụng và sáng tạo, phục vụ cơ quan, đơn vị và địa phương sau khi kết thúc khóa học.

 Chú thích

[1] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, 1995, tập 8, tr. 496