PHÁT HUY TINH THẦN ĐỔI MỚI, SÁNG TẠO CỦA GIẢNG VIÊN TRƯỜNG CHÍNH TRỊ THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TRONG BỐI CẢNH CHUYỂN ĐỔI SỐ GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

Th.s Mạc Thị Kiều Thanh - Khoa Lý luận cơ sở

Tóm tắt

 Việc phát huy tinh thần đổi mới, sáng tạo của giảng viên trường chính trị theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong bối cảnh chuyển đổi số là rất cần thiết. Và chuyển đổi số còn mở ra cơ hội nâng cao chất lượng giảng dạy, mở rộng khả năng tiếp cận học liệu, áp dụng công nghệ tương tác và quản lý học tập hiệu quả. Thực trạng cho thấy giảng viên còn gặp khó khăn về kỹ năng số, thiết kế bài giảng điện tử và áp lực công việc. Bài viết đề xuất nâng cao nhận thức, đào tạo kỹ năng số, khuyến khích sáng tạo nội dung và tạo môi trường hỗ trợ đổi mới. Việc kết hợp tư tưởng Hồ Chí Minh với chuyển đổi số giúp giảng viên nâng cao năng lực, đổi mới phương pháp và đào tạo cán bộ, đảng viên có trình độ, bản lĩnh chính trị vững vàng, đáp ứng yêu cầu thời kỳ mới.

Nội dung

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế và cách mạng công nghiệp lần thứ tư, giáo dục lý luận chính trị tại Việt Nam đang đứng trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ. Giảng viên trường chính trị giữ vai trò then chốt trong việc đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, đảng viên, vừa truyền tải kiến thức lý luận, vừa rèn luyện tư tưởng chính trị, đạo đức cách mạng. Do đó, việc phát huy tinh thần đổi mới, sáng tạo theo tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn trở thành yêu cầu cấp bách để nâng cao hiệu quả công tác giảng dạy, đáp ứng nhu cầu phát triển nguồn nhân lực có trình độ cao.

1. Tinh thần đổi mới, sáng tạo theo tư tưởng Hồ Chí Minh 

Tinh thần đổi mới, sáng tạo là nền tảng quan trọng định hướng cho hoạt động giảng dạy và nghiên cứu lý luận chính trị hiện nay. Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh vai trò của ý chí, sự kiên trì và tinh thần sáng tạo trong học tập và công tác, Người khẳng định: “Không có việc gì khó, chỉ sợ lòng không bền; đào tạo cán bộ cũng vậy, cần sáng tạo trong phương pháp, đổi mới trong tư duy”[1]. Tư tưởng đó nhấn mạnh rằng đổi mới phải bắt đầu từ tư duy, luôn biết tìm cách làm hay, phù hợp với thực tiễn và nhu cầu người học. Đó là tinh thần không ngừng học hỏi, cầu tiến, chủ động tiếp cận tri thức mới, cập nhật những phương pháp giáo dục hiện đại.

Đồng thời, đổi mới không chỉ ở nội dung mà còn ở phương pháp truyền đạt, kết hợp linh hoạt giữa lý luận với thực tiễn, giữa triết lý cách mạng với kinh nghiệm địa phương, giúp bài giảng sinh động, thiết thực và có sức thuyết phục. Bản thân người giảng viên phải luôn ý thức tinh thần đó, xem đây là “kim chỉ nam” tự đổi mới bản thân, nâng cao chất lượng giảng dạy, đáp ứng yêu cầu của thời kỳ đẩy mạnh chuyển đổi số và hội nhập sâu rộng hiện nay.

2. Chuyển đổi số trong giáo dục lý luận chính trị

Chuyển đổi số trong giáo dục là quá trình ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông vào quản lý, tổ chức và giảng dạy, nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và hiệu quả quản lý[2]. Trong bối cảnh đào tạo lý luận chính trị, chuyển đổi số giúp mở rộng khả năng tiếp cận kiến thức, khi học viên có thể truy cập kho học liệu điện tử, bài giảng trực tuyến, tham khảo các tài liệu, văn kiện, nghiên cứu chuyên sâu mọi lúc, mọi nơi. Đồng thời, chuyển đổi số cải thiện phương pháp giảng dạy nhờ sử dụng các phần mềm tương tác, học liệu số, mô phỏng, công cụ đánh giá trực tuyến, tạo điều kiện cho giảng viên kết hợp lý luận với thực tiễn địa phương và kinh nghiệm cách mạng vào bài giảng. 

Hơn nữa, việc tích hợp các hệ thống quản lý học tập, hệ thống thông tin học viên và các nền tảng đánh giá trực tuyến giúp theo dõi tiến trình học tập, đánh giá kết quả một cách kịp thời và chính xác, nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng đào tạo. Chuyển đổi số còn thúc đẩy tinh thần chủ động học tập, tự nghiên cứu, trao đổi và phản biện của học viên, đồng thời khuyến khích giảng viên đổi mới phương pháp giảng dạy, sáng tạo nội dung phù hợp với đặc thù học viên và yêu cầu của thời kỳ hội nhập và phát triển hiện nay.[3] 

Tuy nhiên, công tác chuyển đổi số hiện nay cũng đặt ra nhiều thách thức cần được nhìn nhận một cách thực tế và hệ thống. Trước hết, giảng viên buộc phải liên tục cập nhật kiến thức về công nghệ giáo dục và các công cụ số mới, từ hệ thống quản lý học tập, nền tảng hội thảo trực tuyến, đến các công cụ thiết kế tương tác, nếu không sẽ dễ bị tụt hậu so với yêu cầu dạy học hiện đại. Thứ hai, đổi mới phương pháp giảng dạy không chỉ là đưa nội dung lên mạng mà cần chuyển đổi sang thiết kế học tập theo hướng người học làm trung tâm: xây dựng các hoạt động tương tác, tận dụng phương pháp dạy kết hợp, và khuyến khích học viên tự học, thảo luận, phản biện qua diễn đàn số. Thứ ba, kỹ năng số của giảng viên bao gồm cả năng lực sư phạm số, năng lực đánh giá kết quả học trực tuyến, và năng lực đảm bảo an toàn, bảo mật dữ liệu học viên, những yếu tố này đòi hỏi đào tạo bài bản và hỗ trợ liên tục từ nhà trường.

3. Thực trạng tinh thần đổi mới, sáng tạo của giảng viên ở Trường Chính trị Phạm Hùng, tỉnh Vĩnh Long hiện nay.

Tại Trường Chính trị Phạm Hùng, tỉnh Vĩnh Long hiện nay, việc phát huy tinh thần đổi mới, sáng tạo của giảng viên có nhiều thuận lợi rõ nét. Về năng lực chuyên môn, đội ngũ giảng viên đã có nền tảng vững chắc về lý luận chính trị và phương pháp sư phạm truyền thống, từ đó dễ tiếp cận việc tích hợp công nghệ vào giảng dạy. Giảng viên có động lực hơn khi được Đảng, Nhà nước khuyến khích đổi mới sáng tạo bằng những chính sách, tạo nhiều cơ hội chủ động tìm kiếm và áp dụng giải pháp mới. 

Về hạ tầng công nghệ thông tin, nhà trường cũng được tỉnh đầu tư mạnh mẽ như việc tin học hóa giữa các phòng, khoa được đẩy mạnh, đảm bảo kết nối an toàn và bảo mật. Nhà trường đã triển khai các hoạt động chuyển giao công nghệ, hỗ trợ đổi mới sáng tạo, góp phần tạo môi trường kỹ thuật số thuận lợi cho giảng viên khởi tạo học liệu điện tử hoặc ứng dụng công nghệ mới trong giảng dạy. Tất cả những thuận lợi này giúp giảng viên Trường Chính trị Vĩnh Long có điều kiện tốt hơn để đổi mới phương pháp, sáng tạo nội dung học tập phù hợp với đặc thù học viên và yêu cầu hội nhập.

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai chuyển đổi số tại trường chính trị, vẫn còn tồn tại không ít khó khăn ảnh hưởng đến hiệu quả giảng dạy và đổi mới sáng tạo của đội ngũ giảng viên. Thực tế cho thấy, một số giảng viên chưa thành thạo công nghệ thông tin, còn lúng túng khi sử dụng các phần mềm hỗ trợ giảng dạy, hệ thống quản lý học tập trực tuyến hay thiết kế bài giảng điện tử. Điều này khiến quá trình số hóa bài giảng và tổ chức lớp học trực tuyến chưa đạt hiệu quả như mong muốn. 

Bên cạnh đó, nhiều giảng viên thừa nhận họ thiếu kinh nghiệm trong xây dựng học liệu số và chưa quen với phương pháp dạy học tương tác trực tuyến, dẫn đến hạn chế trong việc tạo môi trường học tập tích cực, phát huy tính chủ động của học viên. Ngoài ra, áp lực về khối lượng công việc, nhất là vừa phải hoàn thành nhiệm vụ giảng dạy, vừa nghiên cứu khoa học, vừa tham gia các hoạt động phong trào, khiến thời gian dành cho sáng tạo và đầu tư cho đổi mới phương pháp giảng dạy còn hạn chế. Đây là những rào cản thực tế, đòi hỏi nhà trường cần có giải pháp hỗ trợ phù hợp, đồng bộ để nâng cao năng lực công nghệ và phát huy tính sáng tạo của đội ngũ giảng viên.

4. Giải pháp phát huy tinh thần đổi mới, sáng tạo của giảng viên trong nâng cao chất lượng công tác giáo dục lý luận chính trị

Một là, nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của đổi mới sáng tạo trong giảng dạy lý luận chính trị

Trước tiên, Ban giám hiệu nhà trường cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng ta về tinh thần chủ động học hỏi, sáng tạo, khuyến khích việc “học nữa, học mãi” và tinh thần dám nghĩ, dám làm, coi đó là động lực để đổi mới phương pháp giảng dạy phù hợp với yêu cầu hiện đại hóa giáo dục. 

Đồng thời, cần nhấn mạnh rằng đổi mới sáng tạo không chỉ là yêu cầu chuyên môn mà còn là trách nhiệm của người giảng viên trong việc truyền cảm hứng, nâng cao chất lượng đào tạo cán bộ. Trên cơ sở đó, giảng viên được khuyến khích tự học, tự nghiên cứu, chủ động tiếp cận các phương pháp giảng dạy hiện đại, tìm hiểu và ứng dụng các nền tảng công nghệ số, phần mềm mô phỏng, học liệu số hóa nhằm nâng cao hiệu quả bài giảng, tạo môi trường học tập tích cực, tương tác và phát huy năng lực tư duy của học viên.

Hai là, khuyến khích giảng viên và học viên áp dụng sáng tạo công nghệ trong thiết kế bài giảng, xây dựng tài liệu số và học liệu mở.

Nhà trường cần tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu về kỹ năng sử dụng phần mềm giảng dạy, hệ thống quản lý học tập trực tuyến, thiết kế bài giảng số, xây dựng học liệu điện tử và khai thác kho dữ liệu số phục vụ giảng dạy. Thông qua đó, giảng viên không chỉ nắm vững kỹ thuật mà còn biết cách vận dụng công nghệ để đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng tương tác, thực tiễn và lấy người học làm trung tâm, sử dụng các ví dụ thực tiễn sinh động, tình huống đa dạng, gắn với đặc thù địa phương để tăng tính thuyết phục và phù hợp với đối tượng học viên.

Bên cạnh đó, cần khuyến khích và tạo điều kiện để giảng viên tham gia các hội thảo, tọa đàm, chương trình tập huấn trong nước và quốc tế về phương pháp giáo dục hiện đại, qua đó mở rộng tầm nhìn, tiếp cận các mô hình giảng dạy tiên tiến, học hỏi kinh nghiệm và áp dụng sáng tạo vào thực tiễn giảng dạy tại trường chính trị.

          Ba là, tạo môi trường thúc đẩy tinh thần đổi mới sáng tạo, nhạy bén trong tiếp cận công nghệ số hóa

Tạo môi trường thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong các trường chính trị là yếu tố then chốt nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển đội ngũ giảng viên. Nhà trường cần xây dựng cơ chế khuyến khích sáng tạo rõ ràng, có chính sách khen thưởng kịp thời đối với những giảng viên ứng dụng hiệu quả các phương pháp và công nghệ giảng dạy mới. 

Đồng thời, cần quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, phần mềm giảng dạy hiện đại, giúp giảng viên yên tâm thực hiện các ý tưởng đổi mới. Xây dựng kho học liệu số mở, tạo diễn đàn chia sẻ kinh nghiệm giảng dạy sáng tạo giữa các giảng viên sẽ giúp lan tỏa các cách làm hay, thúc đẩy hình thành cộng đồng học thuật năng động, đổi mới và bền vững.

Bên cạnh đó, việc thúc đẩy văn hóa học tập liên tục, chia sẻ kinh nghiệm chuyên môn, đồng thời giảm áp lực công việc hành chính sẽ tạo điều kiện để giảng viên có thêm thời gian nghiên cứu, sáng tạo và hoàn thiện các mô hình giảng dạy hiệu quả, phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.

Kết luận

Phát huy tinh thần đổi mới, sáng tạo của giảng viên trường chính trị theo tư tưởng Hồ Chí Minh là yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay. Tư tưởng Hồ Chí Minh luôn đề cao tinh thần đổi mới, học tập suốt đời, kết hợp nhuần nhuyễn giữa lý luận và thực tiễn, coi sáng tạo là động lực phát triển. Đây chính là nền tảng tư tưởng định hướng cho đội ngũ giảng viên trong việc đổi mới phương pháp, nội dung và phong cách giảng dạy.

Chuyển đổi số đã và đang mở ra những cơ hội lớn để giảng viên tiếp cận, ứng dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại, thúc đẩy học tập chủ động, tương tác, cá thể hóa và nâng cao hiệu quả tiếp thu tri thức của học viên. Để tận dụng được những cơ hội đó, các giải pháp thực tiễn như nâng cao nhận thức về tư duy đổi mới sáng tạo, trang bị kỹ năng số, khuyến khích sáng tạo nội dung giảng dạy, xây dựng môi trường học thuật cởi mở, gắn kết và hỗ trợ lẫn nhau là vô cùng cần thiết.

Như vậy, việc gắn kết tư tưởng Hồ Chí Minh với chuyển đổi số trong giáo dục lý luận chính trị không chỉ góp phần nâng cao năng lực giảng dạy và khơi dậy tinh thần sáng tạo của giảng viên, mà còn tạo nền tảng để đào tạo đội ngũ cán bộ, đảng viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy hiện đại, đáp ứng yêu cầu sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Ban Tuyên giáo Trung ương. (2021). Tài liệu bồi dưỡng về chuyển đổi số trong hệ thống chính trị. Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.

2. Bộ Giáo dục và Đào tạo. (2022). Chuyển đổi số trong giáo dục và đào tạo giai đoạn 2021–2025, định hướng đến 2030. Nxb Giáo dục Việt Nam.

3. Đảng Cộng sản Việt Nam. (2021). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII. Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.

4. Nguyễn Thị Thu Hà. (2023). Đẩy mạnh chuyển đổi số trong giảng dạy lý luận chính trị tại các trường chính trị tỉnh. Tạp chí Lý luận Chính trị, 6(7), 45–52.

5. Trần Văn Bính. (2022). Ứng dụng công nghệ số trong đổi mới phương pháp giảng dạy lý luận chính trị ở các trường chính trị hiện nay. Tạp chí Giáo dục lý luận, 325(10), 30–36.

[1] Hồ Chí Minh, Toàn tập, Tập 5, Hà Nội: Nxb Chính trị Quốc gia – Sự thật, 2011, tr. 452.

[2] Nguyễn Hữu Trí, Chuyển đổi số trong quản trị công ở Việt Nam, Hà Nội: Nxb Chính trị Quốc gia – Sự thật, 2022, tr. 88.

[3] Nguyễn Hữu Trí, Chuyển đổi số trong quản trị công ở Việt Nam, Hà Nội: Nxb Chính trị Quốc gia – Sự thật, 2022, tr. 92