VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ “LẤY DÂN LÀM GỐC” TRONG XÂY DỰNG NỀN HÀNH CHÍNH PHỤC VỤ NHÂN DÂN – THỰC TIỄN TẠI TỈNH VĨNH LONG

CN. Nguyễn Thị Hoài Thu - Giảng viên Khoa Nhà nước và pháp luật

Tư tưởng “lấy dân làm gốc” là kim chỉ nam và cốt lõi trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh, xuyên suốt toàn bộ tiến trình lãnh đạo cách mạng của Người. Quan điểm này khẳng định nhân dân là nhân tố quyết định sự sinh tồn và phát triển của quốc gia, đồng thời là cơ sở định hướng toàn bộ cơ cấu tổ chức cùng hoạt động của bộ máy nhà nước. Trong mô hình đó, người dân vừa nắm giữ chủ thể quyền lực tối cao, vừa là đối tượng phục vụ lớn nhất của nền hành chính công.  Hiện nay, việc xây dựng một nền hành chính kiến tạo và phục vụ nhân dân trở thành đòi hỏi cấp bách hơn bao giờ hết, đặc biệt trong giai đoạn đẩy mạnh cải cách thủ tục và thực hiện chuyển đổi số toàn diện. Dù vậy, thực tế triển khai tại tỉnh Vĩnh Long vẫn ghi nhận một số nút thắt như quy trình hành chính còn chồng chéo, cùng với tác phong phục vụ chưa thật sự chuẩn mực của một bộ phận cán bộ, công chức, gây suy giảm hiệu lực quản lý và ảnh hưởng đến lòng tin của công chúng. Vì lẽ đó, việc thấu suốt và áp dụng mạnh mẽ bài học “lấy dân làm gốc” của Chủ tịch Hồ Chí Minh vào công cuộc cải cách hành chính tại Vĩnh Long là nhiệm vụ then chốt, giúp tối ưu hóa chất lượng dịch vụ công, thắt chặt sợi dây liên kết giữa chính quyền với người dân và tạo đà bứt phá phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

1. Tư tưởng Hồ Chí Minh về “lấy dân làm gốc” 

Ngay từ những năm đầu hoạt động cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định vai trò tối cao của Nhân dân. Người nhấn mạnh: “Trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân. Trong thế giới không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân” [1] ; đồng thời chỉ rõ rằng: “Có lực lượng dân chúng việc to tát mấy, khó khăn mấy làm cũng được. Không có, thì việc gì làm cũng không xong. Dân chúng biết giải quyết nhiều vấn đề một cách giản đơn, mau chóng, đầy đủ, mà những người tài giỏi, những đoàn thể to lớn, nghĩ mãi không ra”[2]. Người cũng khẳng định sức mạnh to lớn của tinh thần dân tộc: “Sự đồng tâm của đồng bào ta đúc thành một bức tường đồng xung quanh Tổ quốc. Dù địch hung tàn, xảo quyệt đến mức nào, đụng đầu nhằm bức tường đó, chúng cũng phải thất bại” [3]. Với Người, Nhân dân không chỉ là đối tượng được phục vụ, mà còn là chủ thể sáng tạo lịch sử, là nguồn gốc, mục tiêu và động lực của mọi chính sách, mọi cuộc cải cách.

Xuất phát từ tư tưởng “lấy dân làm gốc”, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định nền hành chính nhà nước phải mang bản chất của một nền hành chính phục vụ Nhân dân, do Nhân dân làm chủ và vì lợi ích của Nhân dân. Theo Người, mọi chủ trương, chính sách và hoạt động quản lý của bộ máy nhà nước đều phải dựa trên nhu cầu, quyền lợi chính đáng và nguyện vọng thiết thực của Nhân dân, đồng thời hướng đến mục tiêu phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn. Trong nền hành chính đó, đội ngũ cán bộ, công chức giữ vai trò đặc biệt quan trọng, được xem là những người đại diện cho Nhà nước thực thi nhiệm vụ phục vụ Nhân dân. Hồ Chí Minh nhiều lần nhấn mạnh cán bộ phải là “công bộc của dân”, tuyệt đối tránh biểu hiện quan liêu, xa dân, hách dịch, cửa quyền hay tự đặt mình lên trên Nhân dân. Người yêu cầu mỗi cán bộ, công chức phải tận tụy, trách nhiệm, gần dân, hiểu dân và hết lòng phục vụ Nhân dân; đồng thời luôn quán triệt phương châm: “Việc gì có lợi cho dân phải hết sức làm, việc gì có hại cho dân phải hết sức tránh”[4]. Quan điểm đó không chỉ thể hiện chiều sâu nhân văn trong tư tưởng Hồ Chí Minh mà còn là nền tảng quan trọng cho việc xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, liêm chính, hoạt động hiệu lực, hiệu quả và lấy sự hài lòng của người dân làm mục tiêu phục vụ trong giai đoạn hiện nay.

2. Thực trạng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về “lấy dân làm gốc” trong xây dựng nền hành chính phục vụ nhân dân trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long hiện nay 

Trong những năm gần đây, tỉnh Vĩnh Long đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm xây dựng một nền hành chính phục vụ Nhân dân. Nỗ lực này được thể hiện rõ nét qua việc từng bước hoàn thiện thể chế hành chính, bảo đảm và bảo vệ tốt nhất các quyền, lợi ích hợp pháp của người dân. Hệ thống quy định, cơ chế và chính sách của tỉnh liên tục được rà soát, điều chỉnh kịp thời, vừa bám sát thực tiễn địa phương, vừa đáp ứng toàn diện các tiêu chí cải cách hành chính do Trung ương đề ra. Năm 2025, các chỉ số đánh giá trên địa bàn tỉnh ghi nhận những kết quả đáng chú ý: Theo kết quả công bố của Bộ trưởng Bộ Nội vụ tại Quyết định số 430/QĐ-BNV ngày 14/4/2026, Chỉ số cải cách hành chính (CCHC) năm 2025 của tỉnh Vĩnh Long đạt 89,04%[5], đứng thứ 25/34 tỉnh, thành cả nước; chỉ số hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước (SIPAS) năm 2025 của tỉnh Vĩnh Long đạt 81,75%, đứng thứ 25/34 tỉnh[6], thành cả nước. Ngoài ra, thủ tục hành chính ngày càng được cắt giảm và tinh giản, đẩy nhanh tốc độ hoàn tất hồ sơ cho người dân và doanh nghiệp. Quá trình chuyển đổi sang Chính phủ số thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia và hệ thống trực tuyến của tỉnh so với các tỉnh trong cả nước sau sáp nhập đứng thứ 25/34[7] tỉnh thành về Chính phủ điện tử đã minh chứng cho sự công khai, rõ ràng, giúp tiết kiệm triệt để cả thời gian và chi phí đi lại.

Cùng với đó, tinh thần, thái độ phục vụ của đại bộ phận cán bộ, công chức có nhiều chuyển biến tích cực, thể hiện qua việc tăng cường trách nhiệm công vụ, cải thiện kỹ năng giao tiếp hành chính và ý thức phục vụ Nhân dân. Tỉnh đã triển khai đồng bộ nhiều mô hình hành chính công hiện đại, trong đó nổi bật nhất là Mô hình Đại lý dịch vụ công trực tuyến[8]. Mô hình này hỗ trợ người dân nộp hồ sơ, số hóa giấy tờ, và thanh toán trực tuyến ngay tại cấp xã hoặc các điểm bưu điện mà không cần lên thẳng trung tâm hành chính cấp tỉnh. Theo kết quả thực hiện Bộ chỉ số chỉ đạo, điều hành và đánh giá chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp trong thực hiện thủ tục hành chính, dịch vụ công theo thời gian thực trên môi trường điện tử công khai trên Cổng dịch vụ công quốc gia, tính đến ngày 06/5/2026, tỉnh Vĩnh Long đạt 97.05/100 điểm xếp hạng 01/34 tỉnh, thành phố. Trong các tiêu chí đánh giá thành phần, tỉnh đã đạt điểm tuyệt đối ở hai nội dung quan trọng là công khai, minh bạch và mức độ hài lòng của người dân cùng doanh nghiệp. Bên cạnh đó, các chỉ số về thanh toán trực tuyến cũng ghi nhận kết quả tối đa, trong khi tiến độ giải quyết hồ sơ và số hóa hồ sơ đều đạt mức rất cao, lần lượt là 19.82/20 và 21.23/22 điểm. Riêng lĩnh vực dịch vụ công trực tuyến hiện đang ở mức 10/12 điểm.[9]

Bên cạnh những kết quả đạt được vẫn còn một số hạn chế nhất định: Căn bệnh “chủ quan”, “chiếu lệ” trong tự đánh giá: một số đơn vị vẫnchưa thật sự quan tâm việc tự chấm điểm, hồ sơ kiểm chứng không đầy đủ, rời rạc, thiếu tính khoa học;Sự thiếu quyết liệt trong thực thi nhiệm vụ, sự chậm trễ trong báo cáo và thiếu sáng tạo trong tuyên truyền cho thấy tư duy lối mòn vẫn còn bám rễ tại một vài địa phương.

Bên cạnh đó một số cơ quan, đơn vị chưa chủ động trong rà soát các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến ngành, lĩnh vực phụ trách cho thấy các đơn vị còn lúng túng trong việc thích ứng với các quy định mới của Trung ương; đây là “nút thắt” lớn khiến thể chế chưa thực sự trở thành đòn bẩy phát triển. Hạn chế về “Con người” và “Hạ tầng số”, sau hợp nhất, còn rất nhiều công chức nhiệm vụ chưa phù hợp với năng lực và kinh nghiệm công tác (dù chuyên môn đào tạo ban đầu là phù hợp với vị trí việc làm), chưa đạt tiêu chuẩn quy định và nhất là trình độ sử dụng công nghệ còn hạn chế cho thấy sự đứt gãy giữa mục tiêu “Chính quyền số” và năng lực thực tế của cán bộ, công chức. Đặc biệt, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn trình và số hóa hồ sơ vẫn là “vùng lõm” cần sự đầu tư quyết liệt hơn[10].

3. Giải pháp vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về “lấy dân làm gốc” trong xây dựng nền hành chính phục vụ Nhân dân trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long hiện nay

Quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh về “lấy dân làm gốc”, trong những năm qua, Vĩnh Long đã tập trung triển khai nhiều chủ trương, giải pháp nhằm xây dựng nền hành chính phục vụ Nhân dân theo hướng hiện đại, công khai, minh bạch và hiệu quả. Tỉnh chú trọng đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong hoạt động quản lý nhà nước. Đồng thời, việc lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo chất lượng phục vụ từng bước được quan tâm thực hiện, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới và nhiệm vụ xây dựng chính quyền số, chính quyền phục vụ, việc tiếp tục vận dụng sâu sắc tư tưởng của Người vẫn là yêu cầu quan trọng nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu và lợi ích chính đáng của Nhân dân trên địa bàn tỉnh hiện nay. Để làm được đều đó cần phải:

Một là, cần nâng cao nhận thức và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức về tinh thần phục vụ Nhân dân. Đây là yêu cầu có tính nền tảng trong xây dựng nền hành chính phục vụ theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Mỗi cán bộ, công chức phải nhận thức rõ rằng quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân, do đó mọi hoạt động công vụ phải đặt lợi ích của người dân lên hàng đầu. Cùng với đó, cần chú trọng giáo dục đạo đức công vụ, tác phong gần dân, trọng dân, tận tụy phục vụ Nhân dân; kiên quyết khắc phục biểu hiện quan liêu, hách dịch, thiếu trách nhiệm trong thực thi công vụ.

Hai là, hoàn thiện thể chế và đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính. Tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số và xây dựng chính quyền số. Tập trung số hóa hồ sơ, dữ liệu; nâng cao chất lượng dịch vụ công trực tuyến. Các cơ quan, đơn vị phải lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo chất lượng phục vụ. Bên cạnh đó cần tập trung thực hiện đột phá phát triển thể chế đề ra tại Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I nhiệm kỳ 2025-2030:Đổi mới hoạt động của cấp ủy, chính quyền, cơ quan, địa phương, đơn vị ngày càng trách nhiệm, kỷ cương, liêm chính, sát cơ sở, vững chuyên môn, giỏi nghiệp vụ, năng động sáng tạo, thiết thực, hiệu quả, tháo gỡ triệt để điểm nghẽn, rào cản, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm[11], đẩy mạnh rà soát, kiến nghị cắt giảm các thủ tục không cần thiết, gây phiền hà, cản trở quyền và lợi ích hợp pháp của người dân và doanh nghiệp.

Ba là, tiếp tục kiện toàn đội ngũ cán bộ công chức. Đội ngũ cán bộ, công chức giữ vai trò then chốt, quyết định hiệu quả hoạt động của nền hành chính phục vụ Nhân dân. Do đó, tỉnh cần tiếp tục quan tâm đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng theo hướng linh hoạt, hiện đại; chú trọng nâng cao kỹ năng chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và đội ngũ doanh nhân. Chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có phẩm chất, năng lực, uy tín, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, cán bộ phải gần dân, sát dân, hiểu dân, lắng nghe dân; phải làm việc bằng tinh thần trách nhiệm cao nhất, với thái độ cầu thị, tận tâm và chuyên nghiệp. Đồng thời, cần có cơ chế phù hợp để thu hút, sử dụng và phát huy hiệu quả nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là nhân tài và lao động kỹ thuật cao.

Bốn là, phát huy quyền làm chủ và vai trò giám sát của Nhân dân. Một nội dung trọng tâm trong tư tưởng “lấy dân làm gốc” là bảo đảm và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân trong quản lý nhà nước và đời sống xã hội. Vì vậy, tỉnh cần tiếp tục triển khai hiệu quả phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”, qua đó bảo đảm các chủ trương, chính sách được công khai, minh bạch và có sự tham gia thực chất của người dân. Đồng thời, cần tăng cường vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị – xã hội trong hoạt động phản biện xã hội, giám sát đối với cơ quan hành chính và đội ngũ cán bộ, công chức. Báo chí và truyền thông cũng cần được tạo điều kiện phát huy vai trò là kênh thông tin hai chiều, phản ánh kịp thời tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân cũng như những hạn chế trong hoạt động công vụ.

Tư tưởng “lấy dân làm gốc” và quan điểm cán bộ là “đầy tớ trung thành của Nhân dân” của Hồ Chí Minh đến nay vẫn giữ nguyên giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc, là cơ sở tư tưởng quan trọng định hướng quá trình cải cách hành chính và xây dựng chính quyền phục vụ Nhân dân. Việc vận dụng tư tưởng của Người đã và đang được cụ thể hóa thông qua đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng phục vụ của đội ngũ cán bộ, công chức, tăng cường chuyển đổi số và xây dựng chính quyền điện tử, chính quyền số. Trong bối cảnh tỉnh đang tập trung thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội gắn với cải cách hành chính và chuyển đổi số toàn diện, tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục là kim chỉ nam để đổi mới phương thức quản lý nhà nước theo hướng công khai, minh bạch, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Việc quán triệt và vận dụng hiệu quả tư tưởng ấy không chỉ góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính mà còn tạo động lực quan trọng để thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ chính trị, phát triển bền vững và nâng cao đời sống Nhân dân trong giai đoạn mới./.

[1] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t. 10, tr. 453

[2] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t. 5, tr. 335

[3] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t.5, tr 179

[4] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t. 4, tr. 65

[5] Xem: http://caicachhanhchinh.gov.vn/storage/uploads/national/file/2026/zQmED_20260512103340.pdf 

[6]Xem:BáocáoSIPAXnăm2025http://caicachhanhchinh.gov.vn/storage/uploads/national/file/2026/zQmED_20260512103340.pdf

[7] Xem: Bộ Khoa học và công nghê: Thông tin đánh giá & xếp hạng chuyển đổi số https://dti.gov.vn/ 

[8] Xem Triển khai thực hiện Đại lý dịch vụ công trực tuyến https://tintuc.vinhlong.gov.vn/xem-chi-tiet-tin-tuc/id/277454 

[9] Xem: Vĩnh Long dẫn đầu cả nước về chất lượng phục vụ hành chính công https://tintuc.vinhlong.gov.vn/xem-chi-tiet-tin-tuc/id/305301 

[10] Xem : Báo cáo kết quả xác định Chỉ số cải cách hành chính năm 2025 của các sở, ngành tỉnh và Ủy ban nhân dân các xã, phường 

[11] Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Vĩnh Long lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030