PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI TẠI XÃ NHỊ LONG, TỈNH VĨNH LONG

ThS. Bùi Thị Vân Anh - Giảng viên Khoa Lý luận cơ sở

Tóm tắt: Sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã là một chủ trương lớn, đúng đắn của Đảng và Nhà nước nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và tối ưu hóa các nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội. Bằng các phương pháp nghiên cứu thực tế, thu thập thông tin, tác giả làm rõ những kết quả đạt được trên một số lĩnh vực cơ bản, nổi bật, đồng thời chỉ ra các “điểm nghẽn” về vốn, thị trường tiêu thụ và hạ tầng số. Từ đó, bài viết đề xuất một số giải pháp đồng bộ mang tính định hướng nhằm góp phần thúc đẩy xã Nhị Long phát triển nhanh, bền vững, thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Vĩnh Long trong thời gian tiếp theo.

Từ khóa: phát triển kinh tế - xã hội; xã Nhị Long; tỉnh Vĩnh Long.

I. ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong bối cảnh đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới và chuyển đổi số, việc nghiên cứu tình hình phát triển kinh tế - xã hội ở cấp cơ sở có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc. Đặc biệt, công tác sắp xếp, tổ chức lại các đơn vị hành chính theo hướng tinh gọn đang là trọng tâm trong cải cách hành chính công tại Việt Nam hiện nay. 

Xã Nhị Long, tỉnh Vĩnh Long là địa bàn nghiên cứu điển hình khi vừa được hình thành trên cơ sở họp nhất ba đơn vị hành chính cấp xã (Nhị Long, Đại Phước, Đức Mỹ) theo Nghị quyết số 1687/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Sự thay đổi căn bản về quy mô địa lý và quy mô dân số đã mở ra nhiều tiềm năng phát triển mới, nhưng cũng đặt ra những thách thức không nhỏ trong giai đoạn ổn định tổ chức, định hình mô hình phát triển và phân bổ nguồn lực. 

Về mặt lý luận, nghiên cứu góp phần làm rõ quy luật vận động, chuyển dịch cơ cấu kinh tế - xã hội tại một xã mới sau hợp nhất. Kết quả nghiên cứu bổ sung luận cứ thực tiễn cho việc hoạch định chính sách quản lý công và phát triển nông thôn bền vững trong giai đoạn mới. 

Về mặt thực tiễn, qua nghiên cứu, xã Nhị Long mang đầy đủ các đặc trưng của vùng nông thôn Đồng bằng sông Cửu Long: kinh tế cốt lõi dựa vào sản xuất nông nghiệp, đang từng bước chuyển dịch sang thương mại - dịch vụ, nhưng phải đối mặt với những biến đổi khí hậu (sạt lở đê bao, xâm nhập mặn), chất lượng nguồn nhân lực và áp lực hiệu quả quản lý hành chính hai cấp. Việc đánh giá khách quan bức tranh kinh tế - xã hội của xã sẽ giúp phát hiện kịp thời các điểm nghẽn thực tiễn nhằm kiến nghị các giải pháp phù hợp. 

Đồng thời, nghiên cứu này còn đáp ứng yêu cầu phương pháp luận “lý luận gắn liền với thực tiễn” trong công tác đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị tại trường Chính trị Phạm Hùng, giúp giảng viên cập nhật kiến thức thực tế để nâng cao tính thuyết phục trong các bài giảng và nghiên cứu khoa học. 

II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

Xã Nhị Long có 10 ấp, tổng diện tích tự nhiên là 57,948 ha và dân số ước tính khoảng 34.633 người. Địa hình bị chia cắt bởi hệ thống sông rạch (sông Cổ Chiên và sông Láng Thé), mang lại lợi thế lớn về giao thương đường thủy và phù sa ngọt cho nông nghiệp, nhưng cũng tạo áp lực lớn về hạ tầng đê bao chống sạt lở. 

1. Tình hình phát triển kinh tế - xã hội trên một số lĩnh vực cơ bản, nổi bật 

Nhìn chung, tình hình sản xuất, kinh doanh các ngành, lĩnh vực và giá cả thị trường tương đối ổn định; các ngành nông nghiệp, công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp, xây dựng, thương mại - dịch vụ phát triển theo đúng định hướng và cơ bản đạt tiến độ kế hoạch đề ra. Giá cả thị trường tương đối ổn định, bảo đảm phục vụ nhu cầu sản xuất và tiêu dùng của Nhân dân. Kết quả thực hiện tổng giá trị sản xuất các ngành 1.566,25 tỷ đồng đạt 61,50% so kế hoạch năm; công tác quản lý tài chính - ngân sách được thực hiện chặt chẽ, hiệu quả; thu ngân sách đạt 78,7% dự toán, từ đó tạo nền tảng thuận lợi để phấn đấu hoàn thành các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội năm 2026. Cụ thể:

Các lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp - xây dựng và thương mại - dịch vụ duy trì đà tăng trưởng tích cực. Điển hình, trong trồng trọt: diện tích gieo trồng 02 vụ lúa đạt 72/108 ha, đạt 66,7% kế hoạch năm, năng suất bình quân đạt khoảng 7,5 tấn/ha, vượt 38,9% kế hoạch, sản lượng đạt 270 tấn, đạt 46,55% kế hoạch; cây màu xuống giống 244/391,5 ha, đạt 62,3% kế hoạch; sản lượng  5.482/9.240 tấn, đạt 59,3% kế hoạch năm; cây công nghiệp ngắn ngày xuống giống mới đến nay 1.400/2.287,5ha đạt 61,2% kế hoạch, sản lượng 17,899/29.246 tấn, đạt 61,2% kế hoạch; cây lâu năm là thế mạnh đặc thù của Nhị Long với tổng diện tích 1.640/2.645ha đạt 62% kế hoạch, sản lượng 31,728/52.290 tấn, đạt 60,7% kế hoạch. Đáng chú ý là diện tích vườn dừa là 1.110/1.771 ha đạt 62,7% kế hoạch, sản lượng 19.092/31.815 tấn, đạt 60% kế hoạch. Việc phát triển mạnh diện tích cây lâu năm có giá trị kinh tế cao là hướng đi đúng đắn trong chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp vùng đồng bằng sông Cửu Long. Trong chăn nuôi và thú y: đàn gia súc, gia cầm phát triển ổn định. Trong 6 tháng đầu năm tổng đàn vật nuôi phát triển 100.086/164.250 con, đạt 60,9% kế hoạch. Nhờ công tác tiêm phòng, kiểm soát giết mổ và tiêu độc khử trùng chuồng trại được cán bộ thú y thực hiện đúng quy định, trên địa bàn không xảy ra dịch bệnh nguy hiểm. Tổng sản lượng thủy sản khai thác và nuôi trồng đạt 260/415 tấn, bằng 62,7% kế hoạch năm; diện tích thả nuôi là 133/218 ha, đạt 61% kế hoạch. 

Đối với Dự án Khu tái định cư Khu công nghiệp Cổ Chiên, xã đã phối hợp với Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng dân dụng và công nghiệp tỉnh đề xuất chủ trương đầu tư bằng nguồn vốn đầu tư công của tỉnh. Đối với Dự án Khu công nghiệp Cổ Chiên, xã phối hợp với Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh và nhà đầu tư rà soát, đề xuất điều chỉnh ranh giới quy hoạch để trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định. 

Đặc biệt, xã đã đăng ký hỗ trợ khuyến công cho 03 đơn vị (gồm 01 hợp tác xã và 02 doanh nghiệp). Đến nay, đã phối hợp với Sở Công Thương khảo sát nhu cầu hỗ trợ kinh phí khuyến công năm 2026 theo Nghị quyết số 11/2025/NQ-HĐND của HĐND tỉnh Vĩnh Long. Đồng thời, đã nghiệm thu và đưa vào sử dụng thiết bị khuyến công tại Chi nhánh Công ty GUDINA, góp phần hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực sản xuất và hiệu quả hoạt động. 

Công tác đầu tư xây dựng cơ bản được quan tâm chỉ đạo, nhiều công trình hạ tầng giao thông được triển khai, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao đời sống Nhân dân. Môi trường đầu tư, kinh doanh tiếp tục được cải thiện; thành lập mới 16/15 doanh nghiệp đạt 106,67% so kế hoạch; thành lập mới 01/01 hợp tác xã, đạt 100% kế hoạch. Xây dựng và phát triển 10 sản phẩm đạt chuẩn OCOP, trong đó 09 sản phẩm OCOP 03 sao, 01 sản phẩm OCOP 4 sao.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, UBND xã đã tổ chức sơ kết, rà soát, đánh giá mức độ đạt các tiêu chí xã nông thôn mới theo Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg ngày 29/12/2025 của Thủ tướng Chính phủ. Kết quả rà soát cho thấy xã hiện đạt 4/10 tiêu chí xã nông thôn mới nhóm 2. Trên cơ sở kết quả đánh giá, xã đã đăng ký phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới vào năm 2029 và ban hành Kế hoạch xây dựng xã đạt chuẩn nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030, làm cơ sở triển khai các nhiệm vụ, giải pháp huy động nguồn lực và tổ chức thực hiện các tiêu chí còn lại.

Các lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao được quan tâm phát triển; các chính sách an sinh xã hội, giảm nghèo, chăm lo người có công được thực hiện đầy đủ, kịp thời. Tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt trên 109% kế hoạch.

Có thể nói, những kết quả nổi bật đạt được nêu trên là do UBND xã đã chủ động, linh hoạt trong chỉ đạo điều hành. Kinh tế - xã hội giữ vững sự ổn định và có tăng trưởng khá; kết cấu hạ tầng giao thông nông thôn thay đổi rõ rệt. Sự phối hợp giữa UBND xã với Đảng ủy, MTTQ và các đoàn thể rất nhịp nhàng, tạo sự đồng thuận cao trong nhân dân; chính sách an sinh xã hội được triển khai đầy đủ, kịp thời. Nguyên nhân là có sự quan tâm, chỉ đạo sâu sát của Tỉnh ủy, UBND tỉnh Vĩnh Long và sự hỗ trợ chuyên môn của các sở, ngành; đội ngũ cán bộ, công chức xã có tinh thần năng động, sáng tạo. Đặc biệt, là sự đồng lòng, chung sức phối hợp của cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân trong việc mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi và ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất. 

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được vẫn còn tồn tại những hạn chế nhất định. Cụ thể: chất lượng hoạt động của hợp tác xã, tổ hợp tác hiệu quả chưa cao, việc quảng bá tiêu thụ sản phẩm OCOP, sản phẩm đặc trưng của xã còn hạn chế; mức độ hưởng ứng của người dân về công tác chuyển đổi số và sử dụng dịch vụ công trực tuyến còn hạn chế; cơ sở vật chất hạ tầng công nghệ thông tin, hệ thống truyền thanh cơ sở còn thiếu và lạc hậu, chưa đáp ứng quy mô quản lý của xã. Nguyên nhân của hạn chế nêu trên là năng lực quản lý, điều hành của một số hợp tác xã, tổ hợp tác còn hạn chế; việc thu hút thành viên, huy động nguồn lực và kết nối thị trường tiêu thụ sản phẩm, nhất là sản phẩm OCOP, chưa đáp ứng yêu cầu; tác động tiêu cực từ thiên tai và biến đổi khí hậu (sạt lở, mặn); áp lực từ việc tổ chức, sắp xếp lại bộ máy, ổn định địa bàn rộng lớn sau hợp nhất; nguồn kinh phí đầu tư còn hạn chế nên việc nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, cơ sở vật chất và trang thiết bị chưa đáp ứng kịp yêu cầu thực tiễn; công tác tuyên truyền, vận động về chuyển đổi số có lúc, có nơi chưa sâu rộng.

2. Một số giải pháp cơ bản góp phần phát triển kinh tế - xã hội trong thời gian tiếp theo

Để thúc đẩy kinh tế - xã hội của xã Nhị Long trong thời gian tới phát triển nhanh, bền vững, tác giả đề xuất một số giải pháp cơ bản, đồng bộ mang tính định hướng như sau:

Thứ nhất, đẩy mạnh tái cơ cấu ngành nông nghiệp thích ứng biến đổi khí hậu

Cần kiên quyết xóa bỏ tư duy sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, chuyển sang phát triển kinh tế nông nghiệp hàng hóa tập trung quy mô lớn dựa trên lợi thế địa phương. Tập trung quy hoạch và phát triển vùng chuyên canh cây lâu năm (vườn dừa hữu cơ, cây ăn trái đặc sản) tại các ấp có thổ nhưỡng phù hợp. Đẩy mạnh ứng dụng nông nghiệp thông minh, nông nghiệp số (hệ thống tưới tự động tiết kiệm nước, dự báo độ mặn qua ứng dụng di động) để ứng phó với tình trạng biến đổi khí hậu và hạn mặn trên sông Cổ Chiên. 

Thứ hai, phát triển kinh tế hợp tác, xây dựng chuỗi liên kết giá trị bền vững

Nâng cao năng lực quản trị của Hợp tác xã Nông nghiệp - Thương mại - Dịch vụ Dừa Tân Tân và các tổ hợp tác hiện có theo Luật Hợp tác xã năm 2023. Địa phương cần đóng vai trò cầu nối để ký kết hợp đồng cung ứng và tiêu thụ dài hạn giữa các tập đoàn chế biến (như các công ty dừa hữu cơ) với các hộ nông dân, tránh tình trạng “được mùa mất giá” và phụ thuộc vào thương lái độc quyền. Tích cực hỗ trợ 02 sản phẩm OCOP (Tắc xí muội, Mứt vỏ bưởi xanh) hoàn thiện quy trình đóng gói, nhãn mác để đưa vào hệ thống siêu thị, cửa hàng tiện lợi Bách Hóa Xanh trên địa bàn. 

Thứ ba, đa dạng hóa ngành nghề, phát triển công thương và du lịch nông thôn

Khuyến khích các hộ gia đình mở rộng quy mô kinh doanh thương mại, dịch vụ ăn uống xung quanh 03 trục chợ trung tâm (Nhị Long, Rạch Bàng, Bãi Xan). Đặc biệt, với lợi thế địa lý có tuyến sông Cổ Chiên và vùng Cồn Hô (ấp Mỹ Hiệp A), địa phương cần nghiên cứu xây dựng Đề án phát triển du lịch sinh thái sông nước kết hợp du lịch trải nghiệm nông nghiệp miệt vườn và khai thác các giá trị di tích lịch sử, truyền thống cách mạng địa phương. Mô hình này sẽ giúp tiêu thụ tại chỗ các sản phẩm OCOP và tạo việc làm phi nông nghiệp cho lao động địa phương. 

Thứ tư, hoàn thiện kết cấu hạ tầng đồng bộ và đẩy mạnh chuyển đổi số

Tiếp tục ưu tiên nguồn lực đầu tư hoàn thiện các tuyến giao thông liên ấp, hệ thống đê bao sạt lở (đặc biệt là đê bao Cồn Hô). Bên cạnh đó, cần tập trung nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin tại Ủy ban nhân dân xã và các nhà văn hóa ấp. Thành lập các Tổ công nghệ số cộng đồng để “đi từng ngõ, gõ từng nhà” hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, cài đặt ứng dụng thanh toán không dùng tiền mặt tại các chợ truyền thống. 

Thứ sáu, thực hiện hiệu quả chính sách an sinh xã hội và giảm nghèo đa chiều

Gắn công tác giảm nghèo với hỗ trợ sinh kế lâu dài (trao cần câu thay vì trao con cá). Tổ chức các lớp đào tạo nghề ngắn hạn phù hợp với nhu cầu của các doanh nghiệp đóng trên địa bàn xã; hỗ trợ các hộ nghèo, cận nghèo tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội để phát triển chăn nuôi, trồng trọt an toàn sinh học hoặc chuyển đổi sang mô hình kinh tế VAC khép kín, thông minh (vườn - ao - chuồng). 

III. KẾT LUẬN

Tình hình phát triển kinh tế - xã hội trong 6 tháng đầu năm 2026 của xã Nhị Long là một bức tranh sáng với nhiều điểm nhấn về chuyển dịch cơ cấu cây trồng, đa dạng hóa thương mại - dịch vụ và đột phá trong xã hội hóa giao thông nông thôn. Dù vẫn còn những khó khăn nội tại về liên kết thị trường và hạ tầng số, nhưng với sự chỉ đạo quyết liệt của hệ thống chính trị và tinh thần sáng tạo, linh hoạt của địa phương, xã Nhị Long hoàn toàn có cơ sở vững chắc để đạt chuẩn xã nông thôn mới và giảm nghèo bền vững. Đây là minh chứng sinh động cho tính đúng đắn của đường lối sắp xếp đơn vị hành chính và phát triển nông thôn bền vững của Đảng và Nhà nước ta trong giai đoạn hiện nay. 

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Ủy ban Thường vụ Quốc hội (2025), Nghị quyết số 1687/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Vĩnh Long năm 2025.
2. Ủy ban nhân dân xã Nhị Long (2026), Báo cáo số 341/BC-UBND ngày 17/7/2026 về tình hình phát triển kinh tế - xã hội 6 tháng đầu năm và phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp 6 tháng cuối năm 2026.
3. Hội đồng nhân dân tỉnh Vĩnh Long (2025), Nghị quyết số 11/2025/NQ-HĐND về chính sách hỗ trợ phát triển doanh nghiệp, hợp tác xã trên địa bàn tỉnh.