LỒNG GHÉP BẢO VỆ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG CỦA ĐẢNG TRONG GIẢNG DẠY CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC TẠI TRƯỜNG CHÍNH TRỊ PHẠM HÙNG 

TS. Lê Thị Hồng Nhiên – Phó Trưởng Khoa Lý luận cơ sở

Trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới cùng với tình hình thế giới diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó lường, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng đứng trước những yêu cầu và nhiệm vụ ngày càng cao. Là môn học trực tiếp trang bị hệ thống tri thức lý luận về chủ nghĩa xã hội, mục tiêu, con đường đi lên chủ nghĩa xã hội; môn chủ nghĩa xã hội khoa học có vị trí đặc biệt trong việc củng cố niềm tin đối với chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh. Đồng thời góp phần bồi dưỡng bản lĩnh chính trị, nâng cao năng lực nhận diện, phân tích và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch cho đội ngũ cán bộ, đảng viên. Vì vậy, việc làm rõ sự cần thiết, thực trạng, trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả lồng ghép bảo vệ nền tảng tư tưởng trong giảng dạy môn học này là một yêu cầu cần thiết cả về phương diện lý luận lẫn thực tiễn.

1. Sự cần thiết lồng ghép bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong giảng dạy môn chủ nghĩa xã hội khoa học

Thứ nhất, xuất phát từ yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh mới.

Đất nước ta đang bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình với khát vọng xây dựng Việt Nam hùng cường, phồn vinh và hạnh phúc. Cùng với đó là việc triển khai nhiều chủ trương, quyết sách lớn nhằm đổi mới mô hình quản trị quốc gia, trong đó có việc thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, đẩy mạnh chuyển đổi số, tinh gọn tổ chức bộ máy và nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị. Bên cạnh những thuận lợi, bối cảnh mới cũng đặt ra nhiều thách thức đối với công tác tư tưởng, lý luận, đối với nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Đặc biệt, sự phát triển mạnh mẽ của internet, mạng xã hội và các nền tảng truyền thông số đã làm cho không gian tư tưởng trở nên mở, đa chiều và phức tạp hơn. Các thế lực thù địch, tổ chức phản động và phần tử cơ hội chính trị triệt để lợi dụng những vấn đề nảy sinh trong quá trình đổi mới đất nước để phát tán thông tin sai sự thật, xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Mặt khác, bọn chúng tiếp tục tăng cường phủ nhận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, kích động tâm lý hoài nghi, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc nhằm làm suy giảm niềm tin của cán bộ, đảng viên và Nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng. Trong bối cảnh đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không còn là nhiệm vụ riêng của các cơ quan chuyên trách mà đã trở thành nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của toàn bộ hệ thống chính trị, trong đó giáo dục lý luận chính trị giữ vai trò cực kỳ quan trọng. Khẳng định yêu cầu này, Văn kiện Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh: “Đổi mới giáo dục lý luận chính trị theo phương châm khoa học, thực tiễn, sáng tạo và hiện đại. Tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng”[1]. Quan điểm trên không chỉ xác định định hướng đổi mới công tác giáo dục lý luận chính trị mà còn chỉ rõ mối quan hệ gắn bó hữu cơ giữa giảng dạy lý luận chính trị với nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Theo đó, giáo dục lý luận không thể chỉ dừng lại ở việc cung cấp kiến thức mà phải hướng tới bồi dưỡng bản lĩnh chính trị, củng cố niềm tin cho người học. Điều này cho thấy, tích hợp nội dung bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong giảng dạy các môn lý luận chính trị là yêu cầu tất yếu của quá trình đổi mới giáo dục, là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Đối với môn chủ nghĩa xã hội khoa học, việc lồng ghép nội dung bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong quá trình giảng dạy vừa góp phần cập nhật và làm sâu sắc những vấn đề lý luận, thực tiễn con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam cũng như trên thế giới. Mặt khác, vừa giúp học viên hình thành tư duy khoa học, nâng cao năng lực nhận diện, phân tích và phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Qua đó, góp phần củng cố niềm tin vào mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, giữ vững bản lĩnh chính trị và tạo sự thống nhất về nhận thức, hành động của cán bộ, đảng viên trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ chính trị của đất nước.

Thứ hai, xuất phát từ những biến động nhanh chóng, phức tạp của tình hình thế giới và sự gia tăng các thách thức trên lĩnh vực tư tưởng, lý luận.

Văn kiện Đại hội XIV của Đảng nhận định: “Môi trường chính trị, kinh tế, an ninh thế giới liên tục bất ổn, diễn biến phức tạp, nhanh chóng, khó dự báo”[2]. Đây không chỉ là bối cảnh quốc tế mới mà còn là nhân tố tác động sâu sắc, trực tiếp đến tư tưởng, nhận thức chính trị của người dân, trong đó có cán bộ, đảng viên. Thực tiễn cho thấy, cục diện thế giới đang chuyển biến mạnh mẽ dưới tác động của cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, các cuộc xung đột quân sự, những thách thức an ninh phi truyền thống, sự phát triển của khoa học - công nghệ, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số... Đồng thời, sự điều chỉnh mô hình phát triển của một số quốc gia, những biến động trong phong trào cánh tả và quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở các nước tiếp tục làm xuất hiện những vấn đề lý luận và thực tiễn cần được tiếp tục nghiên cứu, lý giải và bổ sung. 

Những diễn biến đó tạo ra nhiều luồng thông tin, quan điểm và cách tiếp cận khác nhau về cách mạng xã hội chủ nghĩa, về triển vọng của chủ nghĩa xã hội hiện thực. Nếu thiếu nền tảng lý luận vững chắc, phương pháp tiếp cận khoa học, người học rất dễ tiếp nhận thông tin một cách phiến diện hoặc ngộ nhận trước các hiện tượng nhất thời, đánh đồng những khó khăn, hạn chế trong quá trình phát triển của một số quốc gia với bản chất và giá trị của chủ nghĩa xã hội. Điều này có thể dẫn đến sự dao động về nhận thức, giảm sút niềm tin vào con đường đi lên chủ nghĩa xã hội. Do đó, lồng ghép nội dung bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong giảng dạy là yêu cầu cần thiết nhằm giúp học viên nhận thức đúng bản chất của các biến động quốc tế trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và quan điểm của Đảng. Ngoài ra, giúp học viên biết phân tích, đánh giá các sự kiện quốc tế một cách khách quan, toàn diện, biện chứng, củng cố niềm tin khoa học vào tính đúng đắn của con đường đi lên chủ nghĩa xã hội mà Đảng, Bác Hồ và Nhân dân ta đã lựa chọn.

Thứ ba, xuất phát từ yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng nhiệm vụ đặt ra trong bối cảnh mới hiện nay.

Trước những yêu cầu mới của công tác xây dựng và chỉnh đốn Đảng, đòi hỏi đội ngũ cán bộ không chỉ có bản lĩnh chính trị mà còn phải có phẩm chất đạo đức, năng lực tư duy lý luận, năng lực thực tiễn và uy tín đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Vì vậy, công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cần được đổi mới theo hướng phát triển toàn diện năng lực, gắn trang bị tri thức lý luận với rèn luyện phương pháp tư duy khoa học, khả năng phân tích, đánh giá và xử lý những vấn đề nảy sinh trong thực tiễn. 

Trong hệ thống các môn lý luận chính trị, chủ nghĩa xã hội khoa học có những đặc điểm riêng, đặc thù vì trực tiếp luận giải những vấn đề cốt lõi về bản chất, mục tiêu và con đường phát triển của chủ nghĩa xã hội. Việc lồng ghép nội dung bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong giảng dạy môn học này vì thế có ý nghĩa trực tiếp đối với mục tiêu xây dựng đội ngũ cán bộ trong giai đoạn hiện nay. Thông qua việc gắn lý luận với các vấn đề thực tiễn trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội, người học được rèn luyện năng lực vận dụng lý luận để nhận thức đúng, đánh giá đúng và xử lý đúng các vấn đề thực tiễn. Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng đội ngũ cán bộ có tư duy lý luận vững chắc, năng lực tham mưu, hoạch định và tổ chức thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng một cách hiệu quả. Đồng thời nâng cao trách nhiệm chính trị, đạo đức công vụ và ý thức phụng sự Nhân dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ “vừa hồng, vừa chuyên” trong bối cảnh phát triển mới của đất nước.

2. Thực trạng lồng ghép bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong giảng dạy môn chủ nghĩa xã hội khoa học tại Trường Chính trị Phạm Hùng

2.1. Những kết quả đạt được

Một là, giảng viên đã xác định rõ hơn vị trí, vai trò của môn chủ nghĩa xã hội khoa học trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, từ đó hình thành ý thức tự giác trong việc gắn lý luận với công tác đấu tranh tư tưởng.

Hai là, trong quá trình giảng dạy và thảo luận, giảng viên chủ động đưa ra các câu hỏi tình huống dưới dạng tranh luận, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch gắn bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Ba là, giảng viên tích cực, kịp thời cập nhật, bổ sung và lồng ghép các văn kiện, nghị quyết mới của Đảng vào bài giảng, từ đó góp phần nâng cao tính thời sự và tính định hướng chính trị của môn học.

Bốn là, chất lượng giảng dạy môn học từng bước được nâng lên theo hướng gắn lý luận với thực tiễn, tạo điều kiện để học viên chủ động trao đổi, thảo luận, vận dụng kiến thức vào phân tích các vấn đề thực tế.

2.2. Những hạn chế, khó khăn

Một là, ở một số bài giảng, nội dung lý luận và nội dung thực tiễn chưa được tích hợp một cách tự nhiên, đôi khi còn tách rời giữa “truyền đạt kiến thức” và “định hướng tư tưởng”.

Hai là, kỹ năng phân tích, phản biện và xử lý các vấn đề, các luận điểm đa chiều ở một vài giảng viên còn chưa thật sự đồng đều.

Ba là, việc phân tích, làm rõ mối quan hệ giữa tính khoa học - tính thời sự - tính định hướng chính trị trong một số bài giảng còn chưa được thể hiện rõ nét.

Bốn là, sự phát triển mạnh mẽ, nhanh chóng của các nền tảng mạng xã hội và các nguồn thông tin đa chiều gây nhiều khó khăn hơn trong công tác định hướng nhận thức cho học viên.

3. Giải pháp nâng cao hiệu quả lồng ghép bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong giảng dạy môn chủ nghĩa xã hội khoa học tại Trường Chính trị Phạm Hùng bối cảnh mới

Nhằm nâng cao hiệu quả của việc lồng ghép nội dung bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong giảng dạy môn chủ nghĩa xã hội có chiều sâu, đi vào thực chất, trong thời gian tới thiết nghĩ cần tập trung chú ý một số nội dung như sau:

Thứ nhất, tiếp tục nâng cao nhận thức, thống nhất tư tưởng của giảng viên về vai trò, ý nghĩa, tầm quan trọng của việc thực hiện lồng ghép nội dung bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong quá trình giảng dạy. 

Thứ hai, bám sát nội dung, chương trình môn học để tích hợp những nội dung liên quan trực tiếp đến vấn đề bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Với từng nội dung, cần chỉ rõ đâu là những vấn đề có giá trị bền vững cần tiếp tục khẳng định, lan tỏa; đâu là những vấn đề cần bổ sung, phát triển cho phù hợp với tình hình mới; đâu là những vấn đề thường xuyên bị các thế lực thù địch chống phá, xuyên tạc và cần phải đấu tranh phản bác.

Thứ ba, nhà trường nên nghiên cứu tổ chức các cuộc tọa đàm, hội thảo khoa học có chủ đề liên quan đến nội dung bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, tích hợp bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong giảng dạy để tuyên truyền, chia sẻ, trao đổi, học hỏi kinh nghiệm vận dụng, liên hệ vấn đề lồng ghép này trong thực tiễn giảng dạy ở từng môn học, phần học. 

Thứ tư, từng giảng viên cần chủ động, tích cực trong nghiên cứu tài liệu, nội dung phần học, bài học mà mình đảm nhiệm để tìm kiếm, thu thập thông tin đảm bảo cho việc lồng ghép được hiệu quả, chính xác, thiết thực. Ngoài ra, giảng viên cũng cần phát huy tính chủ động của học viên trong việc tham gia trao đổi, thảo luận các vấn đề liên quan đến bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch để thu hút sự chú ý của người học. Giảng viên nên thường xuyên tăng cường trao đổi kinh nghiệm, hướng dẫn cho người học những kỹ năng tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên sách, báo, tạp chí và trên không gian mạng.

Thứ năm, nhà trường cần quan tâm đến việc tăng cường các hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả giảng dạy của giảng viên trong việc thực hiện lồng ghép nội dung bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch đối với quá trình giảng dạy. 

Tóm lại, việc lồng ghép nội dung bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch là một trong những yêu cầu và nhiệm vụ quan trọng trong chương trình giảng dạy trung cấp lý luận chính trị nói chung, giảng dạy chủ nghĩa xã hội khoa học nói riêng. Điều này không chỉ khẳng định và lan tỏa những giá trị bền vững của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, mà còn giúp bồi dưỡng thế giới quan cách mạng, phát triển phương pháp tư duy khoa học và nâng cao bản lĩnh chính trị cho học viên.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Đảng Cộng sản Việt Nam. (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập II, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

2. Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. (2021). Giáo trình Trung cấp lý luận chính trị: Học phần Những nội dung cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, Nxb. Lý luận chính trị, Hà Nội. 

[1] Đảng Cộng sản Việt Nam (2026): Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập II, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, tr.12.

[2] Đảng Cộng sản Việt Nam (2026): Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập II, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, tr.282-283.