GIẢI PHÁP GÓP PHẦN NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU THỰC TẾ CỦA GIẢNG VIÊN TRƯỜNG CHÍNH TRỊ PHẠM HÙNG TỈNH VĨNH LONG

                                                            ThS. Trần Thị Như Diễm Khoa lý luận cơ sở

Trường Chính trị Phạm Hùng tỉnh Vĩnh Long được thành lập trên cơ sở hợp nhất trường Chính trị 3 tỉnh Bến Tre, Trà Vinh và Vĩnh Long theo quyết định số 04-QĐ/TU ngày 01 tháng 07 năm 2025. Với phương châm hành động: “Đoàn kết- Dân chủ- Kỷ cương- Đổi mới- Phát triển”. Mục tiêu cao nhất của Đảng bộ Trường là phấn đấu đạt chuẩn mức 1 vào năm 2026 và chuẩn mức 2 vào năm 2030 theo các tiêu chí của Trường Chính trị. Đây không chỉ là mục tiêu trước mắt mà còn là nhiệm vụ lâu dài, góp phần nâng cao chất lượng công tác đào tạo cán bộ, phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước nói chung và tỉnh Vĩnh Long nói riêng. Một trong những tiêu chí cốt lõi để xây dựng trường chính trị đạt chuẩn theo Quy định số 11-QĐ/TW của Ban Bí thư là nâng cao chất lượng nghiên cứu thực tế của đội ngũ giảng viên. Bởi nghiên cứu thực tế không chỉ phục vụ công tác giảng dạy, mà còn góp phần gắn kết lý luận với thực tiễn, nâng cao năng lực tư duy và phản biện chính sách, những phẩm chất cần thiết của người giảng viên lý luận chính trị trong thời đại mới.

1. Khái quát về nghiên cứu thực tế của giảng viên trường chính trị

1.1. Các khái niệm 

Nghiên cứu thực tế là hoạt động của nhiều chủ thể khác nhau, trong đó có giảng viên trường chính trị, là những viên chức chuyên môn đảm nhận việc giảng dạy và nghiên cứu khoa học ở các trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, là những người am hiểu sâu sắc, rộng và toàn diện chuyên môn hẹp và liên ngành lý luận chính trị; có nền tảng kiến thức thực tiễn phong phú.

Nghiên cứu thực tế của giảng viên trường chính trị theo tác giả Cầm Thị Lai và Cầm Văn An cho rằng:” Nghiên cứu thực tế của giảng viên Trường Chính trị là việc tìm hiểu, khảo sát, điều tra thực tế những biểu hiện, ảnh hưởng, tác động của lý luận vào đời sống kinh tế - xã hội, từ đó, hiểu sâu sắc hơn kết quả chính sách và góp phần trở lại bổ sung, phát triển lý luận”[1]

1.2. Vai trò của hoạt động nghiên cứu thực tế 

Nghiên cứu thực tế có thể xem là quá trình thu thập và phân tích thông tin từ thực tế một cách có hệ thống nhằm tăng cường sự hiểu biết về một hiện tượng hay một vấn đề nào đó. Hoạt động nghiên cứu thực tế có một số vai trò cơ bản sau:

Thứ nhất, nghiên cứu thực tế giúp giảng viên trường chính trị nâng cao chất lượng giảng dạy.

Hoạt động giảng dạy là một trong những mặt cơ bản gắn liền với nghĩa vụ của giảng viên trường chính trị. Nội dung giảng dạy tại các trường chính trị là những kiến thức lý luận khoa học, quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước, …là hệ thống tri thức đã được tổng kết, là kinh nghiệm thực tế trong từng ngành, từng lĩnh vực và được thể hiện trong nội dung chương trình đào tạo, bồi dưỡng cho cán bộ cấp cơ sở. Do đó, trong giảng dạy nếu giảng viên kết hợp được giữa lý luận với tình hình và diễn biến thực tế ở các ngành, các địa phương, ở trong nước và trên thế giới để minh họa, chứng minh, làm sáng tỏ những nguyên lý, nguyên tắc, quan điểm, lý luận thì sẽ giúp học viên tiếp thu được một cách hiệu quả nhất lượng kiến thức mà giảng viên truyền đạt. 

Thứ hai, hoạt động nghiên cứu thực tế của giảng viên trường chính trị góp phần nâng cao khả năng nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn 

Thông qua việc thu thập dữ liệu, thông tin, hoạt động nghiên cứu thực tế cung cấp cơ sở cho việc thu thập dữ liệu, thông tin từ các vấn đề, sự kiện và tình huống thực tế tại địa phương. Những dữ liệu này sau đó được sử dụng để phục vụ cho các báo cáo nghiên cứu thực tế, bài viết khoa học, phục vụ công tác giảng dạy để tăng thêm tính thuyết phục cho các luận cứ đưa ra.

Thứ ba, hoạt động nghiên cứu thực tế của giảng viên trường chính trị góp phần tổng kết thực tiễn cho địa phương.

Địa phương là nơi diễn ra các hoạt động thực tiễn, là nơi thực thi các chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước, đồng thời, phát sinh những vấn đề mới khi vận dụng lý luận vào thực tiễn và triển khai chính sách, nhiều sáng kiến của quần chúng Nhân dân chưa được khái quát hết, chưa được kiểm nghiệm để trở thành tri thức lý luận. Chẳng hạn như các vấn đề về quản lý nhà nước ở chính quyền các cấp, các vấn đề trong việc thực hiện đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước tại địa phương, vấn đề về phát huy dân chủ ở cơ sở,… Hoạt động nghiên cứu thực tế của giảng viên, góp phần đào sâu nghiên cứu những vấn đề mới đặt ra từ thực tiễn, phát triển lý luận gắn với thực tiễn nhằm hoàn thiện chính sách, pháp luật, nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện và phản hồi với cấp có thẩm quyền điều chỉnh chính sách nếu chưa phù hợp. Do đó, hoạt động nghiên cứu thực tế của giảng viên trường chính trị góp phần tổng kết thực tiễn, tư vấn chính sách cho địa phương.

1.3. Những yếu tố tác động đến hoạt động nghiên cứu thực tế của giảng viên Trường Chính trị Phạm Hùng

Vai trò lãnh đạo, định hướng, chỉ đạo, điều hành của Đảng ủy, Ban Giám hiệu đối với hoạt động nghiên cứu thực tế của giảng viên 

Vai trò lãnh đạo, định hướng, chỉ đạo, điều hành của Đảng ủy, Ban Giám hiệu được thể chế hóa bằng nghị quyết, kế hoạch, văn bản chỉ đạo, điều hành, cơ chế, chính sách đối với hoạt động nghiên cứu thực tế của giảng viên. Đây là nguồn lực quan trọng tác động lớn đến hoạt động nghiên cứu thực tế của giảng viên. Nhà trường, thực hiện tốt vai trò này sẽ giúp cho giảng viên có điều kiện thuận lợi để nâng cao hiệu quả nghiên cứu thực tế, góp phần vào nâng cao chất lượng chuyên môn của giảng viên và hoạt động của Trường. Ngược lại, nếu vai trò này không được thực hiện tốt sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả nghiên cứu thực tế của giảng viên.

Nhận thức, năng lực, kinh nghiệm của giảng viên 

Nhận thức của giảng viên đóng vai trò quan trọng trong việc định hình và thúc đẩy hoạt động nghiên cứu thực tế. Giảng viên nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng của nghiên cứu thực tế sẽ có hành vi, thái độ tích cực để nâng cao hiệu quả nghiên cứu thực tế, tạo ra sản phẩm nghiên cứu thực tế có giá trị khoa học và thực tiễn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý của Nhà trường, địa phương, tham gia tổng kết thực tiễn và tư vấn chính sách.

Năng lực của giảng viên được thể hiện qua ba mặt: trình độ chuyên môn, kỹ năng và thái độ. Năng lực của giảng viên tác động rất lớn đến xác định mục tiêu hợp lý, lựa chọn nội dung phù hợp với thực tiễn, sử dụng phương pháp nghiên cứu hiệu quả, mức độ tâm huyết và sử dụng thời gian hợp lý đối với hoạt động nghiên cứu thực tế.

 Kinh phí, địa điểm nơi giảng viên đến nghiên cứu thực tế

Kinh phí là các khoản chi hỗ trợ của Trường đối với hoạt động nghiên cứu thực tế của giảng viên, bao gồm: các khoản kinh phí hỗ trợ đi lại, hỗ trợ chỗ ở (trong trường hợp nghiên cứu thực tế dài ngày), công tác phí, kinh phí hỗ trợ báo cáo viên, …Kinh phí tạo động lực thúc đẩy cho giảng viên thực hiện nghiên cứu thực tế có hiệu quả hơn. Bên cạnh đó, kinh phí giúp cho hoạt động nghiên cứu thực tế của giảng viên được mở rộng phạm vi, quy mô nghiên cứu và thu thập được nhiều thông tin hơn nhằm phục vụ cho báo cáo nghiên cứu. Do đó, sự hỗ trợ kinh phí thỏa đáng của Trường có sự tác động đến hiệu quả hoạt động nghiên cứu thực tế của giảng viên.

Địa điểm giảng viên Trường Chính trị đến nghiên cứu thực tế thường là các xã, phường, thị trấn, huyện, thành phố hoặc cơ quan, đơn vị, ...có sự tác động đến hoạt động nghiên cứu thực tế của giảng viên:

Thứ nhất, địa điểm nơi giảng viên đến nghiên cứu thực tế tạo mọi điều kiện thuận lợi phục vụ cho hoạt động nghiên cứu thực tế, chẳng hạn như dành thời gian để thảo luận, trao đổi những vấn đề thực tiễn phát sinh ở địa phương, đưa nghiên cứu thực tế các mô hình tiêu biểu theo đề xuất của đoàn nghiên cứu thực tế, …Điều này giúp cho giảng viên có thể thu thập nhiều thông tin hữu ích để thực hiện nghiên cứu.

Thứ hai, địa điểm không tạo điều kiện thuận lợi, có sự “e dè”, “ngại ngần”, trong việc đón tiếp đoàn nghiên cứu thực tế hoặc không muốn tiết lộ những vấn đề thuộc chuyên môn sâu, …Điều này gây ra những trở ngại rất lớn đối với hoạt động nghiên cứu thực tế của giảng viên, đặc biệt là việc tiếp cận thông tin nghiên cứu.

2. Thực trạng hoạt động nghiên cứu thực tế của giảng viên Trường Chính trị Phạm Hùng

2.1. Những kết quả đạt được 

Trong những năm qua, hoạt động nghiên cứu thực tế của giảng viên Trường Chính trị Phạm Hùng đã từng bước được quan tâm, triển khai gắn với yêu cầu đổi mới công tác giảng dạy và nghiên cứu khoa học. Thông qua nghiên cứu thực tế, giảng viên có điều kiện bổ sung kiến thức thực tiễn, nâng cao chất lượng bài giảng và năng lực tổng kết thực tiễn. Trên cơ sở đó, có thể khái quát những kết quả đạt được như sau:

Nhận thức của giảng viên Nhà trường về mục đích, ý nghĩa, trách nhiệm của việc nghiên cứu thực tế đối với hoạt động chuyên môn của giảng viên ngày càng được nâng cao. Công tác nghiên cứu thực tế tại Trường Chính trị Phạm Hùng đã có những chuyển biến tích cực. Trước hết đó là công tác lập kế hoạch nghiên cứu thực tế được thực hiện một cách nghiêm túc. Sự phối hợp giữa các Khoa chuyên môn với đơn vị giữ vai trò đầu mối là Phòng Quản lý Đào tạo và Nghiên cứu khoa học luôn đảm bảo sự nhịp nhàng trên cơ sở sự hợp tác, chia sẻ thông tin giữa các đơn vị với nhau. Công tác tổ chức thực hiện hoạt động nghiên cứu thực tế được thực hiện tốt trên cơ sở kế hoạch ban hành, có sự phân công rõ ràng về nhiệm vụ giữa các đơn vị bao gồm công tác hỗ trợ về mặt hậu cần, liên hệ địa điểm thực tế, bố trí thời gian, …Bên cạnh đó, công tác kiểm tra hoạt động nghiên cứu thực tế của giảng viên được thực hiện thường xuyên và duy trì chế độ báo cáo định kỳ, đột xuất nhằm đảm bảo hoạt động nghiên cứu thực tế đúng tiến độ, mục đích đề ra. Công tác đánh giá, tổng kết hoạt động nghiên cứu thực tiễn có sự khách quan, trên cơ sở khoa học và đúc rút những kinh nghiệm để hoạt động nghiên cứu thực tế của giảng viên ngày càng hiệu quả hơn. Vấn đề kinh phí, cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động nghiên cứu thực tế của giảng viên được quan tâm đúng mức, trong bối cảnh Trường vẫn còn nhiều khó khăn.

Mức độ đóng góp vào bài giảng ngày càng cao cho thấy hiệu quả thiết thực của hoạt động nghiên cứu thực tế của giảng viên. Đặc biệt là một số giảng viên, trước đây còn hạn chế trong việc liên hệ thực tiễn thì nay đã chủ động, tích cực, cập nhật và không ngừng bổ sung kiến thức thực tiễn nên bài giảng phong phú, đa dạng, dễ hiểu, tạo sự hứng thú cho học viên trong quá trình học tập, kết quả được thể hiện qua các buổi thao giảng, dự giờ đối với giảng viên. Việc giảng viên vận dụng nhuần nhuyễn các kiến thức thực tiễn, gắn lý luận với thực tiễn trong các bài giảng đã tạo hiệu ứng lan tỏa. Kết quả trong quá trình làm bài thi, học viên cũng rất sáng tạo, linh hoạt vận dụng kiến thức thực tiễn, liên hệ thực tiễn. Qua kết quả đánh giá các bài thi, kiểm tra những năm gần đây, nhận thấy kiến thức và kỹ năng năng gắn lý luận với thực tiễn của học viên đã được nâng cao rõ rệt, một số bài thi được đánh giá cao.

2.2. Khó khăn, tồn tại hoạt động nghiên cứu thực tế của giảng viên hiện nay

Bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động nghiên cứu thực tế của giảng viên hiện nay vẫn còn không ít khó khan sau:

Thứ nhất, mức độ thiết lập kế hoạch nghiên cứu thực tế của một số giảng viên vẫn còn những hạn chế nhất định. Mức độ thiết lập kế hoạch vẫn còn chung chung, chưa cụ thể hóa, vẫn chưa xác định nội dung trọng tâm, trọng điểm gắn với lĩnh vực, nhiệm vụ được giao, dẫn đến hiệu quả nghiên cứu thực tế chưa cao.

Thứ hai, mức độ quản lý quỹ thời gian của một số giảng viên vẫn chưa thực sự tốt. Một số giảng viên vẫn chưa sắp xếp toàn thời gian để phục vụ cho hoạt động nghiên cứu thực tế một cách hợp lý nhất. Chẳng hạn như việc về phân bổ thời gian, tập trung những nhiệm vụ ưu tiên,... điều này ảnh hưởng rất lớn đến quá trình nghiên cứu thực tế của giảng viên.

Thứ ba, mức độ cải tiến phương pháp nghiên cứu thực tế của một số giảng viên vẫn chỉ đạt ở mức tương đối. Phương pháp nghiên cứu thực tế sử dụng vẫn chưa linh hoạt, sáng tạo trong khai thác, thu thập thông tin một cách tối ưu nhất.

Thứ tư, hình thức nghiên cứu thực tế chưa có sự đa dạng, phong phú, vẫn chưa có quy định cụ thể về hình thức nghiên cứu thực tế có kỳ hạn (nghiên cứu thực tế dài hạn) để giảng viên, nhất là đối với giảng viên trẻ có thể tích lũy nhiều hơn về kinh nghiệm công tác, kiến thức trong thực tiễn nhằm phục vụ tốt hơn cho hoạt động chuyên môn.

3. Đề xuất giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả nghiên cứu thực tế của giảng viên Trường Chính trị Phạm Hùng trong thời gian tới

Để hoạt động nghiên cứu của giảng viên trường Chính trị trong thời gian tới đạt hiệu quả cao hơn, có thể thực hiện các giải pháp sau:

Thứ nhất, Đảng ủy, Ban Giám hiệu Trường tiếp tục lãnh, chỉ đạo hoạt động nghiên cứu thực tế của giảng viên nhất là khâu lập kế hoạch nghiên cứu thực tế của giảng viên và lựa chọn nội dung nghiên cứu. Đối với lựa chọn nội dung nghiên cứu thực tế cần có sự định hướng, chỉ đạo để gắn nội dung nghiên cứu vào nội dung giảng dạy, đề tài nghiên cứu khoa học của giảng viên…

Thứ hai, tiếp tục nâng cao nhận thức của giảng viên về trách nhiệm, nghĩa vụ phải thực hiện đối với hoạt động nghiên cứu thực tế. Với vai trò là người tuyên truyền, phổ biến đường lối, chủ trương và chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước đến với học viên. Hơn bất kỳ một cá nhân nào khác, niềm tin và nhận thức, tư tưởng thông suốt của đội ngũ giảng viên là cực kỳ quan trọng, quyết định đến hoạt động nâng cao chất lượng chuyên môn của mỗi giảng viên.

Thứ ba, cần chú trọng công tác kiểm tra, sơ, tổng kết đánh giá hoạt động nghiên cứu thực tế của giảng viên, nhằm phát hiện những mặt hạn chế, chỉ ra những ưu điểm để từ đó có các giải pháp để khắc phục nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả nghiên cứu thực tế. Do đó, công tác lãnh, chỉ đạo, kiểm tra, kiểm soát hoạt động nghiên cứu thực tế của giảng viên cần phải được thực hiện thường xuyên, nghiêm túc và toàn diện qua các khâu. Thông qua hoạt động sơ, tổng kết, Nhà trường có sự tuyên dương, khen thưởng đối với những cá nhân có thành tích xuất sắc trong hoạt động nghiên cứu thực tế, có những đóng góp nâng cao hiệu quả quản lý của Nhà trường hoặc địa phương nơi nghiên cứu thực tế; đồng thời chỉ ra những mặt thực hiện tốt, những mặt còn hạn chế để từ đó đề ra phương hướng, giải pháp để nâng cao hoạt động hiệu quả nghiên cứu thực tế.

Thứ tư, Nhà trường cần xây dựng bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả nghiên cứu thực tế. Kết quả nghiên cứu thực tế là thước đo năng lực chuyên môn cũng như mức độ hoàn thành nhiệm vụ của Giảng viên. Chính vì thế, việc xây dựng bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả nghiên cứu thực tế của giảng viên là điều cần thiết mà nhà trường cần sớm được thực hiện thống nhất. Để đánh giá khách quan về hoạt động này, nhà trường cần xây dựng bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả nghiên cứu thực tế của giảng viên, những tác động hoặc mức độ hữu ích mà các nghiên cứu thực tế đem lại cho giảng viên và nhà trường để làm căn cứ xét khen thưởng hay kỷ luật đối với giảng viên. Bộ tiêu chí đánh giá có thể quy định các tiêu chí đánh giá theo thang điểm, mức độ hoặc xếp loại khác nhau nhưng vẫn đảm bảo tính nhất quán, khách quan trong đánh giá chất lượng.

Thứ năm, đa dạng hóa hình thức nghiên cứu thực tế. Mỗi hình thức nghiên cứu thực tế đều có ưu điểm, nhược điểm, có những thuận lợi và khó khăn nhất định trong quá trình thực hiện. Hiện nay, hình thức tổ chức cho giảng viên chủ yếu đi nghiên cứu theo hình thức tập thể khoa, liên khoa và theo trường. Để có thể phát huy được ưu điểm của mỗi hình thức nghiên cứu thực tế, đảm bảo thu được những kiến thức, hiểu biết thiết thực nhất, có thể sử dụng hiệu quả nhất, Nhà trường cần đa dạng hóa, kết hợp nhiều hình thức tổ chức hoạt động nghiên cứu thực tế. 

          Để đa dạng hóa hình thức nghiên cứu thực tế, tạo sự mới mẻ và sinh động, Nhà trường có thể tạo điều kiện cho giảng viên thực hiện nghiên cứu theo nhóm chuyên môn về một chuyên đề nghiên cứu. Đa dạng hóa hình thức nghiên cứu thực tế giúp cho hoạt động nghiên cứu thực tế linh hoạt và phạm vi nghiên cứu tìm hiểu rộng hơn. Ngoài việc đi đến địa phương để nghiên cứu trực tiếp, việc dự các hội thảo, hội nghị của các ban, ngành trong tỉnh, hoặc thành phố, huyện cũng là một kênh thông tin hữu ích cho giảng viên. Để được dự những hội nghị này, bên cạnh việc nhà trường là cầu nối thì các giảng viên cần chủ động tìm hiểu, theo dõi những nội dung mà mình quan tâm, chủ động tìm hiểu thông tin để có thể thông qua sự hỗ trợ của Nhà trường tham dự các hội nghị trên. Việc tham dự các chương trình hội thảo, hội nghị liên quan đến chuyên môn là rất cần thiết, vừa giúp giảng viên có thêm nhiều kiến thức thực tiễn, vừa đảm bảo giờ, nghĩa vụ nghiên cứu thực tế của cá nhân.

Hoạt động nghiên cứu thực tế là một nhiệm vụ rất quan trọng và cần thiết đối với đội ngũ giảng viên, những kiến thức từ việc nghiên cứu thực tế sẽ giúp giảng viên tự tin và chủ động hơn trong nghiên cứu, giảng dạy, giúp cho công tác giảng dạy, nghiên cứu khoa học trở nên thiết thực, hiệu quả hơn, tránh tình trạng giáo điều, đảm bảo thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong hoạt động nghiên cứu, giảng dạy. Nghiên cứu thực tế còn là môi trường để mỗi giảng viên trong nhà trường có cơ hội rèn luyện, trải nghiệm và nghiên cứu nhiều vấn đề mới của đời sống xã hội. Thông qua nghiên cứu thực tế, mỗi giảng viên sẽ nhận thấy mình cần những thông tin nào phù hợp cho bài giảng và vận dụng vào thực tiễn công tác một cách hiệu quả nhất. Không những vậy nâng cao hiệu quả nghiên cứu thực tế của Giảng viên Trường Chính trị còn là một trong những yêu cầu bắt buộc trong lộ trình xây dựng Trường Chính trị đạt chuẩn theo Quy định số 11-QĐ/TW ngày 19/5/2021 của Ban Bí thư./.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Quyết định số 6468-QĐ/HVCTQG, ngày 21/12/2021 của Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh về việc ban hành Quy chế quản lý đào tạo của trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

2. Cầm Thị Lai - Cầm Văn An, Nâng cao chất lượng nghiên cứu thực tế của giảng viên các trường chính trị tỉnh, thành phố, Tạp chí Khoa học Lý luận Chính trị số 11 – 2017.

3. Trần Thanh Huyền, Vai trò của nghiên cứu khoa học, nghiên cứu thực tế trong việc nâng cao chất lượng dạy học lý luận chính trị, Tạp chí Trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên, ngày 10/12/2018.

[1]Cầm Thị Lai - Cầm Văn An (2017), Nâng cao chất lượng nghiên cứu thực tế của giảng viên các trường chính trị tỉnh, thành phố, Tạp chí Khoa học Lý luận Chính trị, số 11.