TỈNH VĨNH LONG THỰC HIỆN PHONG TRÀO XÓA NHÀ TẠM, NHÀ DỘT NÁT NĂM 2025

           ThS. Nguyễn Toàn Thắng - Trưởng khoa Xây dựng Đảng 

Đặt vấn đề

Nhà ở là một trong những nhu cầu thiết yếu, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với đời sống vật chất và tinh thần của mỗi người dân. Đối với các hộ nghèo, hộ cận nghèo, gia đình chính sách, người có công với cách mạng, việc được sống trong những căn nhà kiên cố, an toàn không chỉ góp phần ổn định cuộc sống mà còn tạo điều kiện để vươn lên trong lao động, sản xuất, học tập và hòa nhập xã hội.

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm hỗ trợ nhà ở cho các đối tượng khó khăn, trong đó phong trào xóa nhà tạm, nhà dột nát được xác định là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên, lâu dài. Tại tỉnh Vĩnh Long, năm 2025 đánh dấu bước chuyển quan trọng trong việc triển khai phong trào này với quyết tâm chính trị cao, cách làm linh hoạt, sáng tạo và sự đồng thuận rộng rãi của Nhân dân.

Việc nghiên cứu, đánh giá kết quả thực hiện phong trào xóa nhà tạm, nhà dột nát tại tỉnh Vĩnh Long năm 2025 có ý nghĩa thiết thực, góp phần tổng kết thực tiễn, rút ra bài học kinh nghiệm phục vụ công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện trong thời gian tới.

1. Cơ sở lý luận và chính trị của phong trào xóa nhà tạm, nhà dột nát

An sinh xã hội được Đảng và Nhà nước xác định là một trong những trụ cột quan trọng của hệ thống chính sách phát triển bền vững, gắn chặt giữa tăng trưởng kinh tế với tiến bộ và công bằng xã hội, bảo đảm mọi người dân đều được thụ hưởng thành quả phát triển. Trong đó, chính sách nhà ở cho người nghèo và các đối tượng chính sách giữ vai trò đặc biệt quan trọng, thể hiện rõ bản chất ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa.

Phong trào xóa nhà tạm, nhà dột nát không chỉ nhằm hỗ trợ về vật chất mà còn mang ý nghĩa chính trị - xã hội sâu sắc, thể hiện trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội; phát huy truyền thống đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, “lá lành đùm lá rách”, qua đó củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.

Nghị quyết số 42-NQ/TW ngày 24/11/2023 của Hội nghị Trung ương 8 khóa XIII về tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng chính sách xã hội khẳng định: “Chính sách xã hội là chính sách chăm lo cho con người, vì con người, lấy con người làm trung tâm, vừa là chủ thể, mục tiêu, vừa là động lực và nguồn lực của phát triển bền vững. Đây là nhiệm vụ thường xuyên, quan trọng của Đảng, Nhà nước, hệ thống chính trị và toàn xã hội; thể hiện bản chất tốt đẹp của chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm tăng trưởng kinh tế gắn với thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội, tạo điều kiện để Nhân dân thụ hưởng thành quả của công cuộc đổi mới, nâng cao chất lượng cuộc sống”.

Theo Nghị quyết 42-NQ/TW, đến năm 2030, mục tiêu đặt ra là xây dựng hệ thống chính sách xã hội bền vững, tiến bộ, công bằng; không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân; hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội đa dạng, đa tầng, toàn diện, hiện đại, bao trùm và bền vững. Đặc biệt, chú trọng tạo điều kiện để người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn, người sinh sống ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn được tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản, nhất là y tế, giáo dục, nhà ở và thông tin; phát triển thị trường lao động linh hoạt, hiệu quả, hội nhập quốc tế gắn với việc làm bền vững; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý phát triển xã hội gắn với bảo đảm quyền con người, quyền công dân.

Triển khai thực hiện Nghị quyết 42-NQ/TW, Nghị quyết số 68/NQ-CP của Chính phủ: Ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 42-NQ/TW ngày 24 tháng 11 năm 2023, Hội nghị lần thứ tám Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng chính sách xã hội, đáp ứng yêu cầu sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới đã nhấn mạnh việc tôn vinh, chăm lo toàn diện đối với người có công với cách mạng; tiếp tục quan tâm nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người có công và thân nhân, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Đồng thời, tập trung hoàn thiện thể chế, chính sách, điều chỉnh mức trợ cấp, phụ cấp ưu đãi theo hướng bảo đảm ở mức cao nhất trong hệ thống chính sách xã hội; ưu tiên chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ nhà ở, giáo dục, đào tạo, việc làm, vay vốn, phát triển sản xuất và tiếp cận các dịch vụ xã hội, phấn đấu bảo đảm người có công và gia đình người có công có mức sống từ trung bình khá trở lên so với cộng đồng dân cư nơi cư trú.

Bên cạnh đó, Nhà nước tiếp tục khuyến khích các tổ chức, cá nhân và toàn xã hội tích cực tham gia các phong trào “Đền ơn đáp nghĩa”, phát huy truyền thống đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”; quan tâm xây dựng, tu bổ, tôn tạo các công trình ghi công liệt sĩ, nghĩa trang liệt sĩ, góp phần giáo dục truyền thống cách mạng và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

2. Xóa nhà tạm, nhà dột nát gắn với phong trào thi đua yêu nước

Thi đua yêu nước là phương thức quan trọng để huy động và phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Việc lồng ghép phong trào xóa nhà tạm, nhà dột nát với các phong trào thi đua yêu nước đã tạo động lực mạnh mẽ, khơi dậy tinh thần trách nhiệm, tính chủ động và sáng tạo của các cấp, các ngành, địa phương và các tầng lớp Nhân dân trong thực hiện nhiệm vụ bảo đảm an sinh xã hội.

Thực hiện Quyết định số 539/QĐ-TTg ngày 19/6/2024 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Kế hoạch triển khai phong trào thi đua “Chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát trên phạm vi cả nước trong năm 2025”, Thủ tướng Chính phủ đã phát động phong trào thi đua “Cả nước chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát giai đoạn 
2024 - 2025”, với mục tiêu phấn đấu hoàn thành trước ngày 31/8/2025, nhân dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, sớm hơn so với kế hoạch ban đầu.

Quán triệt tinh thần đó, tại tỉnh Vĩnh Long, Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh đã kịp thời ban hành các văn bản lãnh đạo, chỉ đạo và kế hoạch tổ chức thực hiện, trong đó xác định rõ mục tiêu, đối tượng thụ hưởng, lộ trình triển khai và phân công cụ thể trách nhiệm cho từng cơ quan, đơn vị, địa phương, bảo đảm phong trào được triển khai thống nhất, đồng bộ và hiệu quả. Trước khi hợp nhất, ba tỉnh Vĩnh Long, Trà Vinh và Bến Tre đều thể hiện quyết tâm chính trị cao, tổ chức thực hiện quyết liệt và hoàn thành các mục tiêu đề ra sớm hơn thời gian quy định.

Phong trào được triển khai đồng bộ, gắn chặt với các chương trình mục tiêu quốc gia, nhất là Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững và Chương trình xây dựng nông thôn mới, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện và bảo đảm tính bền vững của kết quả đạt được. Các cấp ủy, chính quyền và tổ chức chính trị - xã hội xác định nhiệm vụ xóa nhà tạm, nhà dột nát là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm, được ưu tiên lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện.

Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội các cấp phát huy vai trò nòng cốt trong công tác tuyên truyền, vận động Nhân dân tham gia hưởng ứng phong trào; đồng thời tích cực tập hợp, huy động các nguồn lực xã hội và tham gia giám sát quá trình triển khai, bảo đảm công khai, minh bạch, đúng đối tượng thụ hưởng.

Một điểm nổi bật trong quá trình tổ chức thực hiện phong trào tại tỉnh Vĩnh Long năm 2025 là việc huy động đa dạng và hiệu quả các nguồn lực. Bên cạnh nguồn ngân sách nhà nước theo quy định, tỉnh đã đẩy mạnh vận động sự tham gia, ủng hộ của doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân, nhà hảo tâm trong và ngoài tỉnh; đồng thời khuyến khích Nhân dân đóng góp ngày công lao động, vật liệu xây dựng với tinh thần “ai có gì giúp nấy, ai có công giúp công, ai có của giúp của”. Việc quản lý, sử dụng nguồn lực được thực hiện theo nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả, đúng mục đích; nhà ở được xây dựng, sửa chữa bảo đảm tiêu chí “3 cứng” (nền cứng, khung tường cứng, mái cứng), phù hợp với điều kiện thực tế của từng hộ gia đình.

Các địa phương cũng chú trọng gắn phong trào “Chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát” với các phong trào thi đua lớn do Trung ương và địa phương phát động như: “Cả nước chung tay vì người nghèo - không để ai bị bỏ lại phía sau”, “Xây dựng nông thôn mới” và các chương trình an sinh xã hội khác. Nhờ đó, phong trào đạt được nhiều kết quả tích cực, hoàn thành đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng, tạo sự đồng thuận và sức lan tỏa sâu rộng trong toàn xã hội.

Thực tiễn triển khai phong trào trước và sau khi hợp nhất ba tỉnh Bến Tre, Trà Vinh và Vĩnh Long cho thấy hiệu quả rõ nét. Trên cơ sở các kế hoạch của UBND các tỉnh (Bến Tre, Trà Vinh, Vĩnh Long cũ), toàn tỉnh Vĩnh Long (mới) đã hỗ trợ 14.738 căn nhà (xây mới 11.604 căn, sửa chữa 3.134 căn), với tổng kinh phí trên 894 tỷ đồng và gần 48.000 ngày công lao động. Riêng trong khuôn khổ phong trào theo kế hoạch năm 2025, tổng số nhà hoàn thành là 9.590/9.590 căn, đạt 100% kế hoạch, trong đó có 2.018 căn cho người có công với cách mạng và thân nhân liệt sĩ; 92 căn cho hộ thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc; 4.446 căn cho hộ nghèo, hộ cận nghèo.

Qua phong trào, nhiều mô hình hiệu quả tiếp tục được phát hiện, tổng kết và nhân rộng; nhiều tập thể, cá nhân tiêu biểu được biểu dương, khen thưởng. Cụ thể, Chủ tịch nước tặng Huân chương Lao động hạng Ba cho 01 tập thể; Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen cho 07 tập thể và 04 cá nhân; Chủ tịch UBND tỉnh tặng Bằng khen cho 83 tập thể và 68 cá nhân, qua đó góp phần cổ vũ, động viên phong trào thi đua yêu nước ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất và bền vững.

3. Những kết quả nổi bật

Sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, đồng bộ của cấp ủy, chính quyền các cấp; xác định rõ xóa nhà tạm, nhà dột nát là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, có mục tiêu, lộ trình và phân công trách nhiệm cụ thể. Gắn chặt với các phong trào thi đua yêu nước và chương trình mục tiêu quốc gia, nhất là giảm nghèo bền vững và xây dựng nông thôn mới, qua đó nâng cao hiệu quả, bảo đảm tính bền vững của kết quả thực hiện. Huy động hiệu quả nguồn lực xã hội, phát huy tinh thần đoàn kết, trách nhiệm cộng đồng với phương châm “ai có gì giúp nấy”, kết hợp hài hòa giữa ngân  sách nhà nước và nguồn lực xã hội hóa. Cách làm linh hoạt, sáng tạo, xuất hiện nhiều mô hình hay, thiết thực, dễ nhân rộng; phát huy vai trò nòng cốt của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong tuyên truyền, vận động và giám sát. Kết quả rõ nét, chất lượng cao, hoàn thành 100% chỉ tiêu đề ra; nhà ở được xây dựng, sửa chữa bảo đảm tiêu chí kỹ thuật, góp phần cải thiện đời sống, củng cố niềm tin của Nhân dân và tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trong xã hội.

4. Những vấn đề đặt ra

Nguồn lực xã hội hóa chưa thật sự đồng đều, còn phụ thuộc vào điều kiện kinh tế - xã hội của từng địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư. Một số đối tượng thụ hưởng còn khó khăn trong việc đối ứng, ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng xây dựng, sửa chữa nhà ở. Công tác phối hợp ở một số nơi chưa thật sự chặt chẽ, việc lồng ghép phong trào với các chương trình, dự án khác còn hạn chế. Việc duy trì tính bền vững sau hỗ trợ nhà ở còn là thách thức, nhất là đối với hộ nghèo, hộ cận nghèo có thu nhập không ổn định. Công tác theo dõi, đánh giá, nhân rộng mô hình hiệu quả cần tiếp tục được quan tâm để phong trào phát triển chiều sâu, lâu dài.

5. Một số kinh nghiệm

Một là, bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất, xuyên suốt của cấp ủy, chính quyền các cấp. Thực tiễn cho thấy, nơi nào cấp ủy, chính quyền xác định rõ xóa nhà tạm, nhà dột nát là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và phân công trách nhiệm cụ thể thì phong trào được triển khai đồng bộ, hiệu quả, đúng tiến độ. Sự vào cuộc quyết liệt của người đứng đầu có ý nghĩa quyết định trong việc tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện.

Hai là, gắn phong trào với các phong trào thi đua yêu nước và chương trình mục tiêu quốc gia. Việc lồng ghép chặt chẽ phong trào với các chương trình giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới và các phong trào thi đua lớn đã tạo sự cộng hưởng nguồn lực, tránh chồng chéo, dàn trải, đồng thời nâng cao tính bền vững của kết quả sau hỗ trợ nhà ở.

Ba là, phát huy vai trò nòng cốt của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính 
trị - xã hội. Thông qua công tác tuyên truyền, vận động, giám sát, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể đã tập hợp được sự tham gia tích cực của Nhân dân, doanh nghiệp và các nhà hảo tâm; đồng thời bảo đảm việc hỗ trợ đúng đối tượng, công khai, minh bạch, tạo sự đồng thuận xã hội cao.

Bốn là, huy động đa dạng nguồn lực, phát huy sức mạnh đoàn kết cộng đồng.
Kinh nghiệm cho thấy, kết hợp hài hòa giữa nguồn ngân sách nhà nước với xã hội hóa, cùng với sự đóng góp ngày công, vật liệu của Nhân dân theo phương châm “ai có gì giúp nấy” đã giúp phong trào huy động được nguồn lực lớn, giảm chi phí, nâng cao hiệu quả và tính lan tỏa.

Năm là, chú trọng chất lượng, hiệu quả và tính bền vững của công trình hỗ trợ. Việc thống nhất tiêu chí xây dựng, sửa chữa nhà ở bảo đảm “3 cứng”, phù hợp với điều kiện thực tế của từng hộ gia đình không chỉ đáp ứng yêu cầu trước mắt mà còn góp phần ổn định lâu dài đời sống của người dân, hạn chế nguy cơ tái nghèo do điều kiện nhà ở không bảo đảm.

Sáu là, kịp thời phát hiện, biểu dương và nhân rộng các mô hình, điển hình tiêu biểu. Công tác khen thưởng, biểu dương tập thể, cá nhân có cách làm hay, sáng tạo đã tạo động lực thi đua tích cực, thúc đẩy phong trào phát triển chiều sâu, thực chất và bền vững, đồng thời lan tỏa những giá trị nhân văn tốt đẹp trong cộng đồng.

Kết luận

Phong trào xóa nhà tạm, nhà dột nát năm 2025 tại tỉnh Vĩnh Long là minh chứng sinh động cho vai trò lãnh đạo của Đảng, sự quản lý điều hành của Nhà nước và sức mạnh đoàn kết của toàn xã hội trong việc thực hiện mục tiêu an sinh xã hội. Những kết quả đạt được không chỉ góp phần cải thiện đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân mà còn tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của tỉnh trong những năm tiếp theo.

Tài liệu tham khảo

-----

1. Bộ Chính trị (2023): Nghị quyết số 42-NQ/TW ngày 24/11/2023, Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng chính sách xã hội, đáp ứng yêu cầu sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới.

2. Chính phủ (2023): Nghị quyết số 68/NQ-CP của Chính phủ: Ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 42-NQ/TW ngày 24 tháng 11 năm 2023, Hội nghị lần thứ tám Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng chính sách xã hội, đáp ứng yêu cầu sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới.

3. Thủ tướng Chính phủ (2025): Quyết định số 539/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ: Ban hành Kế hoạch triển khai Phong trào thi đua "Chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát trên phạm vi cả nước trong năm 2025"

4. Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long (2025): Báo cáo số 299/BC-UBND ngày 26/9/2025 Tổng kết Phong trào thi đua yêu nước và công tác khen thưởng giai đoạn 2020-2025, phương hướng, nhiệm vụ giai đoạn 2025-2030.