PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA KINH TẾ TƯ NHÂN HƯỚNG ĐẾN MỘT VIỆT NAM THỊNH VƯỢNG

TS. Lê Thị Hồng Nhiên - Phó Trưởng khoa Lý luận cơ sở

Phát triển kinh tế tư nhân là một định hướng lớn, xuyên suốt trong đường lối phát triển của Đảng và Nhà nước ta nhằm huy động tối đa nguồn lực xã hội cho mục tiêu phát triển đất nước. Trong những năm qua, khu vực kinh tế tư nhân đã có những đóng góp to lớn, tích cực, đáng kể vào tăng trưởng GDP, tạo việc làm, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia… Tuy nhiên, khu vực này vẫn hiện vẫn đang đối mặt với nhiều rào cản, khó khăn. Do vậy, để kinh tế tư nhân thực sự trở thành một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, cần phải có những giải pháp đồng bộ, kịp thời. Phát huy vai trò của kinh tế tư nhân không chỉ là yêu cầu tất yếu, bức thiết mà còn là bước đi chiến lược nhằm hiện thực hóa khát vọng xây dựng một nước Việt Nam hùng cường, thịnh vượng vào năm 2045.

Ngày 04 tháng 5 năm 2025, Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân. Đây được xem là văn kiện quan trọng mang tính lịch sử một lần nữa khẳng định vai trò của kinh tế tư nhân như là trụ cột trong sự phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam, là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia, đặc biệt trong bối cảnh phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Vai trò của kinh tế tư nhân được thể hiện qua các nội dung như sau:

Thứ nhất, kinh tế tư nhân đóng góp quan trọng vào tăng trưởng GDP.

Trong suốt tiến trình phát triển kinh tế,nhất là từ khi thực hiện đường lối đổi mới đất nước cho đến nay, kinh tế tư nhân ngày càng khẳng định được vai trò, vị thế không thể thay thế của mình. Từ một thành phần kinh tế từng bị xem nhẹ trong thời kỳ kinh tế kế hoạch hóa tập trung, hiện nay, kinh tế tư nhân đã được Đảng và Nhà nước xác định là một trong những động lực quan trọng nhất. Thực tế cho thấy, cùng với khu vực FDI và doanh nghiệp nhà nước, kinh tế tư nhân đã trở thành một trụ cột vững chắc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số mạnh mẽ. Một trong những minh chứng rõ nét nhất cho vai trò của kinh tế tư nhân là thành phần kinh tế này đã đóng góp trực tiếp, to lớn vào tăng trưởng GDP quốc gia. Hiện nay, khu vực kinh tế tư nhân đã đóng góp khoảng 50% GPD và hơn 30% tổng thu ngân sách nhà nước[1]. Những con số trên cho thấy kinh tế tư nhân không còn là thành phần bổ trợ, mà đã trở thành một động lực chính cho sự phát triển của Việt Nam, đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy tăng trưởng và ổn định kinh tế vĩ mô. Trong giai đoạn phát triển tới (2026-2030) với mục tiêu đặt ra tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) bình quân đạt 10%/năm trở lên; GDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt 8.500 USD[2] và đưa đất nước trở thành quốc gia phát triển hùng cường, thịnh vượng vào năm 2045, chắc chắn kinh tế tư nhân sẽ tiếp tục là một đòn bẩy quan trọng, đắc lực để hiện thực hóa những mục tiêu ấy.   

Thứ hai, kinh tế tư nhân tạo việc làm và thu nhập cho người lao động.

Kinh tế tư nhân không chỉ là động lực cho tăng trưởng của nền kinh tế mà còn là nguồn tạo việc làm lớn nhất cho xã hội hiện nay. Với đặc tính năng động, linh hoạt và khả năng mở rộng nhanh chóng ở nhiều lĩnh vực từ sản xuất, thương mại đến dịch vụ và công nghệ, khu vực này đã trở thành nơi tạo ra hàng triệu cơ hội việc làm cho người lao động, đặc biệt là trong khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ. Thực tế cho thấy, kinh tế tư nhân đang sử dụng khoảng 82% tổng số lao động đang làm việc trong nền kinh tế[3]; từ đó, góp phần làm giảm tình trạng thất nghiệp, đặc biệt ở nhóm lao động trẻ và lao động phổ thông. Không chỉ dừng lại ở việc tạo ra việc làm, kinh tế tư nhân còn mở ra cơ hội nâng cao thu nhập và cải thiện chất lượng sống cho người lao động. Khi thị trường cạnh tranh ngày càng gay gắt, các doanh nghiệp tư nhân buộc phải đầu tư vào nhân lực, cải thiện điều kiện làm việc và tăng thu nhập để giữ chân người giỏi. Điều này tạo ra một vòng tròn tích cực, trong đó người lao động không chỉ làm việc để mưu sinh mà còn có thể phát triển năng lực bản thân, ổn định cuộc sống và góp phần vào sự phát triển chung của xã hội. Hơn cả giá trị kinh tế, khu vực tư nhân đã và đang đóng vai trò xã hội hóa trách nhiệm phát triển con người, khơi dậy tiềm năng lao động trong dân cư, đặc biệt ở khu vực nông thôn và vùng chuyển đổi cơ cấu kinh tế. Chính vì vậy, việc hỗ trợ và thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển đồng nghĩa với việc mở rộng cánh cửa việc làm và nâng cao thu nhập bền vững cho hàng triệu người Việt Nam trong thời đại hội nhập.

Thứ ba, kinh tế tư nhân thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng suất lao động.

Có thể thấy, một trong những vai trò nổi bật của khu vực kinh tế tư nhân chính là khả năng thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng suất lao động – hai yếu tố then chốt quyết định năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong thời đại toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp 4.0. Với bản chất linh hoạt, không phụ thuộc vào bộ máy hành chính cồng kềnh, các doanh nghiệp tư nhân có điều kiện thuận lợi để chủ động ứng dụng công nghệ mới, cải tiến quy trình sản xuất, tối ưu hóa vận hành và nhanh chóng thích ứng với sự thay đổi của thị trường. Trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, không ít doanh nghiệp tư nhân đã tiên phong đầu tư vào AI, Big Data, thương mại điện tử và các mô hình kinh doanh hiện đại, tạo ra cú hích lớn trong đổi mới tư duy quản trị và sáng tạo sản phẩm.Đồng thời, kinh tế tư nhân còn là môi trường kích thích cạnh tranh mạnh mẽ, buộc các doanh nghiệp không ngừng nâng cao năng suất lao động nếu muốn tồn tại và phát triển. Thay vì phụ thuộc vào vốn nhà nước hay bao cấp, doanh nghiệp tư nhân phải tự vận hành bằng hiệu quả thực tế, lấy chất lượng, tốc độ và sáng tạo làm yếu tố sống còn. Chính áp lực đó đã trở thành động lực để doanh nghiệp không ngừng nâng cao kỹ năng của người lao động, đầu tư cho đào tạo, tự động hóa và tối ưu quy trình, từ đó góp phần cải thiện mặt bằng năng suất lao động toàn xã hội.

Thứ tư, kinh tế tư nhân giúp sử dụng hiệu quả nguồn lực và giảm áp lực lên ngân sách nhà nước.

Kinh tế tư nhân không chỉ đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng GDP, tạo việc làm và thu nhập cho người dân, mà còn góp phần sử dụng hiệu quả các nguồn lực xã hội và giảm áp lực lên ngân sách nhà nước. Với đặc điểm vận hành theo nguyên tắc thị trường, các doanh nghiệp tư nhân có xu hướng tối ưu hóa chi phí, tận dụng triệt để nguồn vốn, lao động và tài nguyên để gia tăng hiệu quả sản xuất, kinh doanh. Chính cơ chế tự chủ và cạnh tranh đó giúp nguồn lực trong xã hội bao gồm cả tài chính, nhân lực, đất đai và công nghệ  được phân bổ linh hoạt, sử dụng đúng chỗ, đúng thời điểm, tránh lãng phí và trì trệ như thường thấy trong một số mô hình đầu tư công.

Chẳng hạn, trong một số lĩnh vực trước đây vốn chỉ dựa vào ngân sách nhà nước như: hạ tầng giao thông, năng lượng, y tế, giáo dục… thì hiện nay sự tham gia của doanh nghiệp tư nhân đã tạo ra sự thay đổi tích cực cả về chất lượng lẫn tiến độ triển khai. Các dự án BOT giao thông, bệnh viện tư nhân hay các trường đại học ngoài công lập là ví dụ điển hình cho việc huy động nguồn lực ngoài nhà nước để phục vụ lợi ích công cộng. Điều này không chỉ giảm đáng kể gánh nặng đầu tư cho ngân sách mà còn mở rộng cơ hội tiếp cận dịch vụ cho người dân, đồng thời thúc đẩy cạnh tranh và nâng cao chất lượng dịch vụ. Có thể khẳng định, phát triển kinh tế tư nhân không chỉ mang ý nghĩa kinh tế thuần túy, mà còn là một giải pháp chiến lược nhằm giải phóng nguồn lực xã hội, giảm phụ thuộc vào ngân sách công và hướng đến một nền tài chính quốc gia lành mạnh, bền vững hơn trong tương lai.

Kinh tế tư nhân đang vươn mình mạnh mẽ, nhưng vẫn còn nhiều tiềm năng chưa được khai thác đúng mức. Để khu vực kinh tế tư nhân thực sự trở thành “động lực quan trọng” như kỳ vọng, cần chú ý một số nội dung sau:

Một là, tiếp tục quán triệt và thực hiện nghiêm Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.

Để kinh tế tư nhân thật sự trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế, cần tiếp tục quán triệt sâu sắc và triển khai quyết liệt, đồng bộ các nội dung trong Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị. Việc quán triệt nghị quyết cần được thực hiện một cách toàn diện, không chỉ ở cấp lãnh đạo mà còn lan tỏa đến từng cấp cơ sở, từng cán bộ, từng doanh nghiệp để từ đó tạo ra sự đồng thuận, thống nhất trong nhận thức cũng như hành động. 

Hai là, nâng cao nhận thức, tạo sự thống nhất cao trong hệ thống chính trị, người dân về chủ trương nhất quán trong phát triển kinh tế tư nhân.

Thực tế cho thấy, dù Đảng ta đã nhiều lần khẳng định và nhấn mạnh quan điểm “phát triển kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế”, nhưng trong quá trình thực hiện, vẫn còn tồn tại tình trạng thiếu đồng bộ trong nhận thức và hành động giữa các cấp, các ngành, thậm chí vẫn còn tâm lý kỳ thị, định kiến hoặc chưa thực sự tin tưởng vào khu vực kinh tế tư nhân. Do vậy, việc tuyên truyền, quán triệt sâu rộng các nghị quyết, đặc biệt là Nghị quyết số 68-NQ/TW năm 2025 của Bộ Chính trị, cần được triển khai một cách bài bản, liên tục và hiệu quả. Không chỉ dừng lại ở việc phổ biến thông tin, mà phải tạo ra sự chuyển biến thực chất trong tư duy, giúp đội ngũ cán bộ, đảng viên và người dân hiểu rõ rằng: phát triển kinh tế tư nhân không phải là “tư nhân hóa” hay “buông lỏng quản lý”, mà là tạo điều kiện bình đẳng để mọi thành phần kinh tế cùng phát triển, cùng đóng góp vào công cuộc xây dựng đất nước. 

Ba là, tháo gỡ khó khăn, rào cản (thể chế, vốn...); đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính (đơn giản hóa thủ tục).

Có thể thấy, dù khu vực tư nhân đóng góp ngày càng lớn vào GDP, ngân sách và giải quyết việc làm nhưng vẫn còn nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn lực cơ bản như: đất đai, tín dụng, thông tin thị trường… Do đó, việc đẩy mạnh cải cách hành chính, đặc biệt là đơn giản hóa, số hóa quy trình cấp phép, đăng ký kinh doanh, tiếp cận vốn, là yêu cầu cấp bách. Cần xây dựng chính quyền điện tử, chính phủ số phục vụ doanh nghiệp; đồng thời nâng cao trách nhiệm công vụ, cắt giảm thực chất các điều kiện kinh doanh không cần thiết. Chỉ khi môi trường đầu tư, kinh doanh thực sự thông thoáng, minh bạch và thuận lợi thì khu vực kinh tế tư nhân mới có thể phát triển năng động, cạnh tranh lành mạnh và đóng góp xứng đáng vào công cuộc phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

 Bốn là, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, chống tham nhũng, lợi ích nhóm…

Trong thời gian qua, một trong những rào cản lớn nhất làm cho khu vực kinh tế tư nhân gặp khó khăn là tình trạng cạnh tranh không bình đẳng, chi phối bởi lợi ích nhóm và cơ chế “xin - cho”. Nhiều doanh nghiệp tư nhân dù năng lực tốt, ý tưởng đột phá nhưng lại gặp nhiều khó khăn hoặc không thể tiếp cận được các nguồn lực quan trọng như: đất đai, vốn, dự án đầu tư công…, trong khi một số nhóm lợi ích lại thao túng thị trường, thâu tóm cơ hội kinh doanh một cách không minh bạch. Do đó, việc chống tham nhũng, loại bỏ lợi ích nhóm, đảm bảo thực thi pháp luật công bằng là điều kiện tiên quyết để thiết lập một môi trường cạnh tranh lành mạnh, nơi mọi doanh nghiệp - bất kể quy mô hay thành phần sở hữu - đều có cơ hội tiếp cận bình đẳng và được bảo vệ như nhau trước pháp luật. Nhà nước cần tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát thực thi công vụ, xử lý nghiêm các hành vi nhũng nhiễu, trục lợi cá nhân trong quá trình thực hiện chính sách. Đồng thời, cần thúc đẩy công khai, minh bạch trong quy hoạch, đấu thầu, cấp phép đầu tư…, tạo niềm tin và sự yên tâm cho doanh nghiệp tư nhân yên tâm đầu tư, kinh doanh. 

Năm là, tăng cường phát huy vai trò của các hiệp hội doanh nghiệp.

Trong nền kinh tế thị trường, hiệp hội doanh nghiệp không chỉ là tổ chức đại diện cho tiếng nói và quyền lợi của doanh nghiệp, mà còn là cầu nối quan trọng giữa Nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp, góp phần định hình chính sách và cải thiện môi trường kinh doanh. Tuy nhiên, nhiều hiệp hội doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay vẫn hoạt động mờ nhạt, chưa thật sự phát huy vai trò hỗ trợ, bảo vệ và dẫn dắt hội viên, đặc biệt là các doanh nghiệp tư nhân nhỏ và vừa. Nhà nước cần có cơ chế pháp lý rõ ràng để hiệp hội được tham gia xây dựng, phản biện chính sách, giám sát thực thi pháp luật và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp hội viên. Đồng thời, hiệp hội cần chủ động tổ chức các hoạt động kết nối thị trường, cung cấp thông tin, tư vấn pháp lý, đào tạo nguồn nhân lực, hỗ trợ chuyển đổi số và đổi mới công nghệ, giúp doanh nghiệp tư nhân nâng cao năng lực cạnh tranh. Khi các hiệp hội doanh nghiệp thực sự phát huy vai trò là “người đồng hành, người bảo vệ và người dẫn đường”, khu vực kinh tế tư nhân sẽ có thêm chỗ dựa vững chắc để phát triển ổn định, bền vững và hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới.

Sáu là, tăng cường hỗ trợ, khuyến khích doanh nghiệp tư nhân trong đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không còn là lựa chọn, mà đã trở thành yếu tố sống còn đối với sự phát triển của doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực kinh tế tư nhân – lực lượng năng động, nhạy bén và giàu tiềm năng. Song, trên thực tế, phần lớn doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam vẫn đang đối mặt với nhiều rào cản trong quá trình đổi mới như: thiếu vốn đầu tư công nghệ, hạn chế về năng lực quản trị, thiếu nhân lực số và thông tin thị trường. Do đó, việc tăng cường hỗ trợ, khuyến khích doanh nghiệp tư nhân đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là giải pháp mang tính chiến lược, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của toàn nền kinh tế. Nhà nước cần có những chính sách cụ thể và thiết thực như: hỗ trợ tài chính thông qua các quỹ đổi mới sáng tạo, quỹ phát triển khoa học - công nghệ, ưu đãi thuế cho doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ cao, nghiên cứu và phát triển…

 Tóm lại: Phát huy vai trò của kinh tế tư nhân không chỉ là yêu cầu tất yếu của quá trình phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, mà còn là chìa khóa quan trọng để hiện thực hóa khát vọng xây dựng một Việt Nam thịnh vượng, hùng cường, phồn vinh, hạnh phúc. Khi được tạo điều kiện thuận lợi, được đối xử công bằng và hỗ trợ đúng hướng, khu vực kinh tế tư nhân sẽ phát huy mạnh mẽ tiềm năng, trở thành lực lượng tiên phong trong đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất, mở rộng thị trường và giải quyết việc làm cho hàng triệu lao động. Đây chính là động lực nội sinh mạnh mẽ góp phần thúc đẩy tăng trưởng nhanh, bền vững, đưa đất nước vươn lên tầm cao mới trong khu vực và thế giới. Vì vậy, phát triển kinh tế tư nhân không chỉ là mục tiêu phát triển kinh tế, mà còn là bước đi chiến lược để hướng tới một Việt Nam thịnh vượng vào năm 2045.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Ban chấp hành Trung ương. (2025). Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam. (2025). Dự thảo các văn kiện trình đại hội XIV của Đảng. Nhà xuất bản chính trị quốc gia sự thật.

[1],3 Ban chấp hành Trung ương. (2025). Nghị quyết 67-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân.

[2] Đảng Cộng sản Việt Nam. (2025). Dự thảo các văn kiện trình đại hội XIV của Đảng. Nhà xuất bản chính trị quốc gia sự thật.