PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM OCOP TẠI XÃ TÂN LONG HỘI, TỈNH VĨNH LONG TRONG BỐI CẢNH KHÔNG GIAN HÀNH CHÍNH MỚI

TS. Lê Thị Hồng Nhiên – Phó Trưởng Khoa Lý luận cơ sở

Trong bối cảnh đẩy mạnh cơ cấu lại ngành nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới theo hướng hiện đại và bền vững, Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đã khẳng định vai trò là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn, góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế đặc thù của từng địa phương, nâng cao giá trị nông sản, xây dựng thương hiệu và cải thiện đời sống nhân dân. Đặc biệt, trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, việc phát huy các nguồn lực sau sáp nhập trở thành yêu cầu cấp thiết; trong đó, phát triển OCOP không chỉ nâng cao giá trị nông sản mà còn là giải pháp quan trọng hình thành chuỗi giá trị kinh tế nông thôn và xây dựng thương hiệu địa phương. Đối với xã Tân Long Hội, sau khi được thành lập trên cơ sở sáp nhập ba xã Tân An Hội, Tân Long và Tân Long Hội theo Nghị quyết số 1687/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, không gian hành chính mới đã mở ra cơ hội phát triển với quy mô lớn hơn về diện tích, dân số và nguồn lực, tạo tiền đề thuận lợi để tổ chức lại sản xuất, hình thành vùng nguyên liệu tập trung và phát triển các sản phẩm đặc trưng theo chuỗi giá trị. Trên nền tảng đó, Chương trình OCOP tại địa phương bước đầu phát huy hiệu quả, góp phần khẳng định hướng đi đúng trong phát triển kinh tế nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, chương trình vẫn còn một số hạn chế cần tiếp tục được quan tâm khắc phục. Vì vậy, việc đánh giá đúng thực trạng, nhận diện khó khăn và đề xuất giải pháp phù hợp nhằm phát triển sản phẩm OCOP tại xã Tân Long Hội là yêu cầu cần thiết, có ý nghĩa cả trước mắt và lâu dài đối với phát triển kinh tế nông thôn địa phương.

1. Thực trạng phát triển các sản phẩm OCOP tại xã Tân Long Hội, tỉnh Vĩnh Long

1.1. Những kết quả đạt được

Qua quá trình triển khai Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP), xã Tân Long Hội đã đạt được những kết quả bước đầu đáng ghi nhận, góp phần tạo nền tảng cho phát triển kinh tế nông thôn trong bối cảnh không gian hành chính mới.

Một là, xã Tân Long Hội đã phát triển được các sản phẩm OCOP mang tính đặc trưng của địa phương. 

Thực hiện Quyết định số 919/QĐ-TTg ngày 01/8/2022 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Chương trình Mỗi xã một sản phẩm giai đoạn 2021-2025, đến nay xã Tân Long Hội đã có 03 sản phẩm được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao, gồm: Bưởi da xanh của Tổ hợp tác Bưởi da xanh Tân Long Hội, Mít thái của Tổ hợp tác sản xuất Mít thái Tân An Hội và Mai vàng Hai Thấm của hộ kinh doanh Đinh Văn Thấm. Mặc dù số lượng sản phẩm chưa nhiều, song đây là những sản phẩm tiêu biểu, phản ánh lợi thế về điều kiện tự nhiên, truyền thống sản xuất và khả năng phát triển kinh tế nông nghiệp của địa phương. Việc các sản phẩm được công nhận OCOP không chỉ góp phần nâng cao giá trị hàng hóa nông sản mà còn tạo tiền đề quan trọng để xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường và từng bước khẳng định vị thế của sản phẩm địa phương trong chuỗi giá trị.

Hai là, công tác tuyên truyền, vận động triển khai Chương trình OCOP từng bước tạo được sự đồng thuận và sức lan tỏa trong cộng đồng. 

Với sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền cùng sự phối hợp của các tổ chức chính trị - xã hội, hoạt động tuyên truyền về Chương trình OCOP đã được triển khai tương đối đồng bộ, góp phần nâng cao nhận thức của cán bộ, hội viên nông dân và các chủ thể sản xuất về vai trò, ý nghĩa của chương trình. Sự hưởng ứng tích cực của người dân đã tạo nên sự đồng thuận trong quá trình tổ chức thực hiện, từng bước hình thành tư duy phát triển sản phẩm theo hướng nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Ba là, Chương trình OCOP đã góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, gia tăng thu nhập và cải thiện đời sống người dân. 

Thông qua việc định hướng sản xuất gắn với tiêu chuẩn chất lượng, xây dựng nhãn hiệu và phát triển thị trường tiêu thụ, nhiều chủ thể đã từng bước nâng cao năng lực tổ chức sản xuất, quản lý và kinh doanh sản phẩm. Điều này không chỉ giúp gia tăng giá trị trên cùng một đơn vị diện tích đất sản xuất mà còn tạo điều kiện để người dân tiếp cận phương thức sản xuất hiện đại, từng bước chuyển từ tư duy sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa theo nhu cầu thị trường. Qua đó, Chương trình OCOP đã góp phần nâng cao thu nhập, ổn định đời sống và tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững.

Bốn là, địa phương tiếp tục quan tâm phát triển và mở rộng các sản phẩm OCOP trong giai đoạn mới. 

Trên cơ sở những kết quả đạt được, xã Tân Long Hội đang chỉ đạo các ấp tiến hành rà soát, điều tra và đăng ký các sản phẩm có tiềm năng tham gia đánh giá, phân hạng OCOP năm 2026. Đây là bước đi cần thiết nhằm khai thác hiệu quả lợi thế của địa phương sau sáp nhập, đồng thời mở rộng số lượng sản phẩm OCOP, đa dạng hóa các ngành hàng đặc trưng, tạo thêm dư địa phát triển kinh tế nông nghiệp và nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm địa phương trong thời gian tới.

1.2. Những hạn chế, tồn tại

Bên cạnh những kết quả bước đầu đạt được, việc triển khai Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) tại xã Tân Long Hội vẫn còn bộc lộ một số tồn tại, hạn chế; từ đó, phần nào ảnh hưởng đến hiệu quả và tính bền vững của chương trình.

Một là, số lượng sản phẩm OCOP hiện có vẫn chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế của địa phương sau sáp nhập. 

Việc hợp nhất ba xã Tân An Hội, Tân Long và Tân Long Hội đã tạo nên một đơn vị hành chính mới với quy mô lớn hơn về diện tích, dân số và vùng sản xuất, đồng thời hội tụ nhiều sản phẩm nông nghiệp, làng nghề và cây trồng đặc trưng có giá trị. Tuy nhiên, đến nay toàn xã mới chỉ có 03 sản phẩm được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao. Điều này cho thấy dư địa phát triển sản phẩm OCOP vẫn còn rất lớn và nhiều sản phẩm tiềm năng chưa được quan tâm đầu tư, hoàn thiện để tham gia đánh giá, phân hạng.

Hai là, công tác phối hợp giữa Hội Nông dân với các ngành chức năng trong triển khai Chương trình OCOP chưa thật sự đồng bộ và hiệu quả. 

Mặc dù công tác tuyên truyền đã được quan tâm thực hiện, song sự phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị trong hướng dẫn, hỗ trợ và đồng hành cùng các chủ thể sản xuất ở một số thời điểm còn thiếu chặt chẽ. Điều này làm cho việc triển khai chương trình chưa tạo được sự lan tỏa mạnh mẽ, ảnh hưởng đến khả năng phát hiện, bồi dưỡng và phát triển các sản phẩm có tiềm năng trở thành sản phẩm OCOP.

Ba là, công tác hướng dẫn và hỗ trợ các chủ thể tham gia Chương trình OCOP vẫn còn những bất cập. 

Việc tư vấn, hướng dẫn xây dựng hồ sơ, hoàn thiện các tiêu chí đánh giá và tiếp cận quy trình chứng nhận ở một số trường hợp còn hạn chế; trong khi đó, thủ tục đánh giá, phân hạng sản phẩm còn tương đối phức tạp, khiến nhiều cơ sở sản xuất, hộ kinh doanh còn tâm lý e ngại hoặc chưa mạnh dạn đăng ký tham gia. Đây là một trong những nguyên nhân làm chậm quá trình phát triển thêm các sản phẩm OCOP mới của địa phương.

Bốn là, nhận thức của một số doanh nghiệp, cơ sở sản xuất và hội viên nông dân về Chương trình OCOP chưa thật sự đầy đủ và toàn diện. 

Không ít chủ thể vẫn xem OCOP chỉ là danh hiệu chứng nhận sản phẩm mà chưa nhận thức sâu sắc đây là công cụ quan trọng để nâng cao giá trị, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ. Bên cạnh đó, mặc dù các cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển OCOP đã được ban hành khá đầy đủ, song việc triển khai ở cơ sở đôi lúc còn thiếu đồng bộ, dẫn đến một số chủ thể còn lúng túng trong việc tiếp cận và thụ hưởng chính sách.

Năm là, việc phát triển thị trường tiêu thụ và nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm OCOP vẫn còn gặp nhiều khó khăn. 

Phần lớn các chủ thể sản xuất có quy mô nhỏ, năng lực chế biến và liên kết tiêu thụ còn hạn chế; chất lượng sản phẩm tuy từng bước được cải thiện nhưng chưa tạo được sự khác biệt nổi bật trên thị trường. Đồng thời, hoạt động quảng bá thương hiệu, xúc tiến thương mại và ứng dụng các nền tảng số trong giới thiệu, tiêu thụ sản phẩm chưa được đầu tư bài bản, khiến khả năng mở rộng thị trường của các sản phẩm OCOP còn nhiều hạn chế.

Sáu là, tư duy đổi mới trong sản xuất và phát triển sản phẩm của một bộ phận chủ thể chưa theo kịp yêu cầu của thị trường. 

Từ thực tế thời gian qua cho thấy, một số cơ sở sản xuất tại địa phương vẫn còn tâm lý trông chờ vào sự hỗ trợ của Nhà nước, chưa chủ động đầu tư máy móc, thiết bị, ứng dụng khoa học - công nghệ và chuyển đổi số vào sản xuất, chế biến và kinh doanh sản phẩm. Điều này làm giảm khả năng nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị và sức cạnh tranh của sản phẩm OCOP trong bối cảnh nhu cầu của người tiêu dùng và xu hướng thị trường ngày càng thay đổi nhanh chóng.

2. Giải pháp nâng cao hiệu quả phát triển sản phẩm OCOP tại xã Tân Long Hội trong bối cảnh không gian hành chính mới

Để tiếp tục phát huy có hiệu quả tiềm năng, lợi thế của địa phương sau sáp nhập, đồng thời đưa Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao giá trị nông sản và cải thiện thu nhập cho người dân, xã Tân Long Hội cần quan tâm đến một số giải pháp sau:

Thứ nhất, tăng cường vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ trong tổ chức thực hiện Chương trình OCOP. 

Cấp ủy, chính quyền và các tổ chức Hội cần tiếp tục tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo theo hướng quyết liệt, sâu sát và gắn trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị trong quá trình triển khai chương trình. Đội ngũ cán bộ trực tiếp tham mưu, phụ trách OCOP phải được lựa chọn trên cơ sở có năng lực chuyên môn, kinh nghiệm thực tiễn, tinh thần trách nhiệm và tư duy đổi mới, sáng tạo. Đồng thời, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền bằng nhiều hình thức phù hợp, giúp các chủ thể sản xuất nhận thức đầy đủ về giá trị, lợi ích và cơ hội phát triển khi tham gia Chương trình OCOP, từ đó khơi dậy tinh thần chủ động, sáng tạo, khát vọng vươn lên và ý chí xây dựng thương hiệu cho sản phẩm địa phương.

Thứ hai, tăng cường sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp, các ngành và phát huy vai trò nòng cốt của Hội Nông dân trong phát triển OCOP. 

Chương trình OCOP chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Vì vậy, Hội Nông dân cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chuyên môn, các tổ chức chính trị - xã hội và chính quyền địa phương trong công tác tuyên truyền, hướng dẫn, hỗ trợ các chủ thể phát triển sản phẩm. Đồng thời, chú trọng xây dựng các mô hình liên kết sản xuất, hợp tác xã, tổ hợp tác gắn với chuỗi giá trị, tạo sự gắn kết giữa sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm, góp phần phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân trong phát triển kinh tế nông thôn.

Thứ ba, đổi mới tư duy sản xuất, đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ và phát triển sản phẩm theo nhu cầu thị trường. 

Bên cạnh việc thường xuyên nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của hội viên nông dân, cần tập trung tuyên truyền, vận động người dân thay đổi tập quán sản xuất truyền thống, mạnh dạn ứng dụng tiến bộ khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, cơ giới hóa và các quy trình sản xuất thân thiện với môi trường vào sản xuất. Việc phát triển sản phẩm OCOP cần gắn với lợi thế đặc trưng của địa phương, đáp ứng yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và thị hiếu của người tiêu dùng. Đây là giải pháp mang tính căn cơ nhằm nâng cao giá trị gia tăng, tăng sức cạnh tranh của sản phẩm và tạo nền tảng phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững.

Thứ tư, nâng cao chất lượng tư vấn, hoàn thiện sản phẩm và xây dựng thương hiệu OCOP. 

Cần lựa chọn các đơn vị tư vấn, tổ chức hỗ trợ có năng lực chuyên môn, kinh nghiệm thực tiễn và am hiểu địa phương để đồng hành cùng các chủ thể trong suốt quá trình xây dựng, hoàn thiện sản phẩm. Quá trình phát triển sản phẩm phải được thực hiện theo lộ trình phù hợp, từ hoàn thiện quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng, cải tiến bao bì, nhãn mác đến xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường. Đồng thời, công tác đánh giá, phân hạng sản phẩm phải được thực hiện khách quan, công khai, minh bạch, bảo đảm đúng tiêu chí, qua đó nâng cao uy tín và giá trị của sản phẩm OCOP trên thị trường, góp phần gắn kết phát triển sản phẩm với phát triển du lịch nông thôn và quảng bá hình ảnh địa phương.

Thứ năm, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và hoàn thiện cơ chế hỗ trợ phát triển sản phẩm OCOP. 

Địa phương cần chủ động phối hợp với các cơ quan, ban ngành liên quan trong việc thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát thường xuyên đối với các sản phẩm OCOP đã được công nhận nhằm bảo đảm chất lượng luôn được duy trì ổn định, đúng tiêu chuẩn và quy định hiện hành. Đồng thời, cần kịp thời rà soát, nắm bắt những khó khăn, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn triển khai để có giải pháp tháo gỡ phù hợp, tránh tình trạng ách tắc kéo dài trong quá trình thực hiện. Song song đó, địa phương cần đẩy mạnh các chính sách hỗ trợ thiết thực cho chủ thể OCOP, đặc biệt là trong tiếp cận nguồn vốn, ứng dụng khoa học - công nghệ, đổi mới quy trình sản xuất, cũng như mở rộng hoạt động xúc tiến thương mại và tiêu thụ sản phẩm. Việc tăng cường kết nối thị trường thông qua các kênh phân phối truyền thống và nền tảng thương mại điện tử cần được xem là hướng đi trọng tâm, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh, gia tăng giá trị sản phẩm và bảo đảm sự phát triển bền vững của Chương trình OCOP trong thời gian tới.

Tóm lại:

Việc thành lập xã Tân Long Hội mới không chỉ tạo ra không gian phát triển mới với quy mô lớn hơn về diện tích, dân số và nguồn lực mà còn mở ra cơ hội quan trọng để tái cơ cấu sản xuất nông nghiệp, phát huy lợi thế đặc trưng của địa phương và nâng cao giá trị kinh tế nông thôn. Trong bối cảnh đó, Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) không chỉ là giải pháp phát triển sản phẩm đặc trưng mà còn là động lực thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, xây dựng thương hiệu nông sản, nâng cao thu nhập cho người dân và góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu xây dựng nông thôn mới bền vững. Thực tiễn triển khai tại xã Tân Long Hội cho thấy, Chương trình OCOP đã đạt được những kết quả bước đầu đáng ghi nhận, từng bước hình thành các sản phẩm có giá trị, khơi dậy tiềm năng, lợi thế của địa phương và tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức của các chủ thể sản xuất. Tuy nhiên, để OCOP thực sự trở thành sản phẩm chủ lực và là động lực phát triển kinh tế nông thôn, địa phương cần tiếp tục tháo gỡ những “điểm nghẽn” về cơ chế, chính sách, tổ chức thực hiện, phát triển thị trường, xây dựng thương hiệu và nâng cao năng lực của các chủ thể tham gia chương trình. Với sự lãnh đạo quyết liệt của cấp ủy, chính quyền, sự phối hợp chặt chẽ của các ngành, các cấp cùng tinh thần đổi mới, chủ động và sáng tạo của người dân, tin tưởng rằng Chương trình OCOP tại xã Tân Long Hội sẽ tiếp tục phát triển theo hướng thực chất, bền vững và hiệu quả. Không chỉ góp phần nâng tầm giá trị nông sản địa phương, OCOP còn trở thành nền tảng quan trọng để xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, kinh tế nông thôn phát triển toàn diện và khai thác hiệu quả những lợi thế của không gian hành chính mới, đóng góp tích cực vào sự phát triển nhanh và bền vững của tỉnh Vĩnh Long trong giai đoạn mới.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1.  Báo cáo số: 73/BC-UBND, ngày tháng 9 năm 2025 của Ủy ban nhân dân xã Tân Long Hội về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội 9 tháng đầu năm và nhiệm vụ trọng tâm 3 tháng cuối năm 2025.

2. Quyết định số 919/QĐ-TTg ngày 01/8/2022 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Chương trình Mỗi xã một sản phẩm giai đoạn 2021-2025.