500 NGÀY ĐÊM TÌM KIẾM, QUY TẬP VÀ XÁC ĐỊNH DANH TÍNH HÀI CỐT LIỆT SĨ – HÀNH TRÌNH CỦA TRÁCH NHIỆM, NGHĨA TÌNH VÀ LÒNG BIẾT ƠN

ThS. Thái Thị Quyến - Trưởng Khoa Lý luận cơ sở

Nửa thế kỷ, nhưng ở nhiều vùng đất trên khắp dải đất hình chữ S vẫn còn những người con ưu tú của dân tộc chưa được trở về với gia đình, quê hương. Có những người ngã xuống nơi chiến trường khốc liệt, tên tuổi còn khắc ghi trong ký ức đồng đội; cũng có những người nằm lại giữa rừng sâu, núi cao, biên giới hay trên đất nước bạn, chưa xác định được danh tính. Mỗi hài cốt liệt sĩ chưa được quy tập là một nỗi day dứt trong lòng thân nhân, đồng đội và cả dân tộc.

Với dân tộc Việt Nam, tri ân người có công không chỉ là một chủ trương của Đảng và Nhà nước mà còn là đạo lý được hun đúc qua hàng nghìn năm lịch sử. Từ truyền thống "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa", việc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trở thành nhiệm vụ chính trị đặc biệt, đồng thời là trách nhiệm thiêng liêng đối với những người đã hiến dâng tuổi thanh xuân và cả cuộc đời cho độc lập, tự do của Tổ quốc.

Trong bối cảnh đó, “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập hài và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" được triển khai với quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị đã tạo nên một phong trào hành động sâu rộng. Đây không đơn thuần là một chiến dịch mang tính thời điểm mà là sự hội tụ của trách nhiệm chính trị, lòng biết ơn và khát vọng đưa các anh trở về với đất mẹ. Phía sau mỗi cuộc khai quật là sự phối hợp bền bỉ của lực lượng quân đội, cấp ủy, chính quyền địa phương, các cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử và người dân; phía sau mỗi hài cốt được tìm thấy là niềm an ủi đối với gia đình và sự thanh thản đối với những người đã nằm lại.

Hành trình 500 ngày đêm vì thế không chỉ được đo bằng thời gian, số lượng hài cốt được quy tập hay những địa bàn đã khảo sát, mà còn được đo bằng giá trị nhân văn, bằng sự lan tỏa của truyền thống yêu nước và lòng biết ơn trong toàn xã hội.

500 ngày đêm – Hành trình của trách nhiệm, nghĩa tình và lòng biết ơn

Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ thiêng liêng nhưng cũng đầy gian nan. Sau nhiều thập kỷ, dấu tích chiến tranh dần phai mờ, địa hình đổi thay, nhân chứng ngày một ít, khiến mỗi cuộc tìm kiếm đều đòi hỏi sự kiên trì, chính xác và tinh thần trách nhiệm cao.

Chiến dịch “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập hài và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" không chỉ là sự tăng tốc trong thực hiện nhiệm vụ mà còn là sự cộng hưởng sức mạnh của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Mỗi nguồn tin được kiểm chứng, mỗi địa điểm được xác minh, mỗi hài cốt được tìm thấy đều là kết quả của sự phối hợp chặt chẽ, của quyết tâm và lòng tri ân đối với những người đã anh dũng hy sinh vì Tổ quốc.

Hành trình ấy khẳng định đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc và trách nhiệm của Đảng, Nhà nước đối với những người có công với cách mạng. Mỗi liệt sĩ được trở về không chỉ vơi đi nỗi mong mỏi của thân nhân mà còn góp phần hàn gắn những mất mát do chiến tranh để lại, bồi đắp niềm tin và lan tỏa giá trị nhân văn sâu sắc.

500 ngày đêm không chỉ là một chiến dịch, càng không chỉ là con số thời gian. Đó là hành trình của trách nhiệm trước lịch sử, của nghĩa tình với đồng đội và của lòng biết ơn đối với những người đã hiến dâng trọn đời mình cho độc lập, tự do của dân tộc. Mỗi cuộc quy tập thành công là một lời tri ân được hiện thực hóa bằng hành động, để không một sự hy sinh nào bị lãng quên và không một liệt sĩ nào còn nằm lại trong sự chờ đợi của đất mẹ. 

Những con số biết nói

Có những con số khô khan trên giấy tờ, nhưng cũng có những con số chất chứa biết bao nước mắt, sự hy sinh và niềm hy vọng. Công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là minh chứng sinh động cho trách nhiệm của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Việt Nam có trên 1,2 triệu liệt sĩ đã anh dũng hy sinh trong các cuộc kháng chiến và làm nhiệm vụ quốc tế. Đến nay, cả nước vẫn còn khoảng 175.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy và trên 300.000 hài cốt liệt sĩ đã được quy tập nhưng chưa xác định được danh tính.[1] Những con số ấy cho thấy công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ vẫn là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc.

Đáp ứng yêu cầu đó, Ban Chỉ đạo quốc gia đã phát động Chiến dịch 500 ngày đêm, đặt mục tiêu quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; lấy mẫu khoảng 230.000 mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính; giám định 18.000 mẫu ADN;[2] xây dựng cơ sở dữ liệu gen thân nhân và ADN hài cốt liệt sĩ, đồng thời đẩy mạnh rà phá bom mìn phục vụ công tác tìm kiếm.

Điểm nổi bật của Chiến dịch là việc ứng dụng đồng bộ chuyển đổi số và công nghệ sinh học vào công tác quy tập, xác định danh tính liệt sĩ. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu ADN trên phạm vi toàn quốc được kỳ vọng tạo bước đột phá trong hành trình đưa các anh trở về với tên tuổi của mình.

Sau hơn ba tháng triển khai, Chiến dịch đã đạt nhiều kết quả tích cực. Đến đầu tháng 7/2026, các lực lượng đã quy tập được 1.306 hài cốt liệt sĩ,[3] đồng thời đẩy mạnh lấy mẫu ADN và rà phá bom mìn tại nhiều địa bàn trọng điểm. Riêng từ 15/3 đến 6/5/2026, đã quy tập358 hài cốt, gồm 51 hài cốt trong nước, 36 hài cốt tại Lào và 271 hài cốt tại Campuchia,[4] thể hiện sự nỗ lực bền bỉ của các lực lượng làm nhiệm vụ trong và ngoài nước.

Tinh thần của Chiến dịch cũng lan tỏa mạnh mẽ đến các địa phương. Tại Vĩnh Long, công tác rà soát, cập nhật thông tin thân nhân liệt sĩ, thu nhận mẫu sinh phẩm ADN và triển khai các nhiệm vụ phục vụ tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ được thực hiện đồng bộ, khẩn trương. Ngày 10/7/2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Vĩnh Long ban hành Kế hoạch số 205-KH/TU về thông tin, tuyên truyền "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", tạo sự thống nhất trong lãnh đạo, chỉ đạo và nâng cao nhận thức của cả hệ thống chính trị, cán bộ, đảng viên và Nhân dân về ý nghĩa, tầm quan trọng của Chiến dịch. Theo kế hoạch triển khai, tỉnh phấn đấu lấy, bàn giao trên 4.800 mẫu hài cốt liệt sĩ đang an táng tại 29 nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn để phục vụ giám định ADN; đồng thời đặt mục tiêu tìm kiếm, quy tập 140 hài cốt liệt sĩ còn thất lạc.[5] Đây là những chỉ tiêu cụ thể, thể hiện quyết tâm của tỉnh trong việc đẩy nhanh tiến độ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, góp phần sớm đưa các Anh hùng liệt sĩ trở về với đúng tên tuổi, quê hương và gia đình. Hoạt động này có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh cả nước hiện còn gần 300.000 hài cốt liệt sĩ chưa xác định được danh tính; đối với Vĩnh Long, việc tiếp tục rà soát, đối sánh thông tin, thu nhận mẫu sinh phẩm ADN và triển khai đồng bộ các giải pháp sẽ góp phần đưa các Anh hùng liệt sĩ trở về với đúng tên tuổi, quê hương và gia đình. Một minh chứng xúc động cho ý nghĩa của Chiến dịch là trường hợp gia đình liệt sĩ Nguyễn Văn Quên. Sau nhiều năm kiên trì chờ đợi và hoàn thiện các thủ tục theo quy định, ngày 18/7/2026, Sở Nội vụ tỉnh Tây Ninh ban hành Quyết định số 3730/QĐ-SNV về việc bổ sung tình hình thân nhân liệt sĩ và giải quyết chế độ trợ cấp ưu đãi đối với bà Nguyễn Thị Lệ, vợ liệt sĩ Nguyễn Văn Quên. Quyết định không chỉ bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của thân nhân liệt sĩ theo quy định của pháp luật mà còn khép lại hành trình nhiều năm đi tìm sự ghi nhận của người vợ đã lặng lẽ chờ đợi suốt nhiều năm. Hơn cả giá trị của một quyết định hành chính, đó là minh chứng cho sự quan tâm, trách nhiệm của Đảng và Nhà nước trong thực hiện chính sách ưu đãi người có công với cách mạng, cũng như quyết tâm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Mỗi trường hợp được xác nhận, mỗi thông tin được bổ sung đều góp phần xoa dịu nỗi đau chiến tranh, đáp ứng nguyện vọng chính đáng của thân nhân liệt sĩ và lan tỏa sâu sắc đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc.

Đằng sau những con số là sự cống hiến thầm lặng của các đội quy tập, lực lượng lấy mẫu ADN, công binh rà phá bom mìn cùng sự phối hợp chặt chẽ của các cấp, các ngành và nhân dân. Từ Vị Xuyên, Quảng Trị, Tây Nguyên đến biên giới Tây Nam và trên đất bạn Lào, Campuchia, những bước chân tìm đồng đội vẫn không ngừng nghỉ với niềm tin: còn thông tin là còn tìm kiếm, còn hy vọng là còn tiếp tục hành trình đưa các anh trở về.

Những con số hôm nay vì thế không chỉ phản ánh kết quả của một chiến dịch, mà còn khẳng định quyết tâm của cả hệ thống chính trị trong việc thực hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn". Mỗi hài cốt được tìm thấy, mỗi danh tính được xác định và mỗi hồ sơ thân nhân được hoàn thiện đều là một sự tri ân cụ thể, để không một liệt sĩ nào bị lãng quên và sự hy sinh của các anh mãi được Tổ quốc và Nhân dân khắc ghi.

Từ sự trở về của các liệt sĩ đến niềm an ủi của thân nhân – Bài học từ thực tiễn Chiến dịch

Mỗi hài cốt liệt sĩ được tìm thấy và xác định danh tính không chỉ khép lại hành trình tìm kiếm kéo dài nhiều năm của gia đình mà còn góp phần thực hiện trách nhiệm chính trị và đạo lý của Đảng, Nhà nước đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Việc các liệt sĩ được trở về với tên tuổi, quê hương và gia đình là sự bù đắp phần nào những mất mát do chiến tranh để lại, đồng thời củng cố niềm tin của Nhân dân vào chính sách ưu đãi người có công với cách mạng.

Thực tiễn triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ cho thấy một số bài học kinh nghiệm quan trọng.

Thứ nhất, sự lãnh đạo tập trung, thống nhất của Đảng, sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ cùng với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị là yếu tố quyết định nâng cao hiệu quả công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Thứ hai, phát huy sức mạnh của Nhân dân là nhân tố có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nhiều nguồn tin có giá trị được cung cấp từ cựu chiến binh, người dân địa phương và thân nhân liệt sĩ đã hỗ trợ các lực lượng chức năng xác minh, khoanh vùng và tổ chức tìm kiếm đạt hiệu quả.

Thứ ba, ứng dụng khoa học và công nghệ, nhất là xây dựng cơ sở dữ liệu số, cơ sở dữ liệu ADN và công nghệ giám định gen, đang tạo bước chuyển quan trọng trong công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, góp phần nâng cao độ chính xác, rút ngắn thời gian đối sánh và tăng khả năng xác định danh tính đối với các trường hợp còn thiếu thông tin.

Thứ tư, hợp tác quốc tế tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong tìm kiếm, quy tập hài cốt quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh tại Lào và Campuchia. Những kết quả đạt được phản ánh sự phối hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa Việt Nam và các nước bạn trên tinh thần đoàn kết, hữu nghị và trách nhiệm.

Quan trọng hơn, Chiến dịch không chỉ hướng tới mục tiêu tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ mà còn góp phần lan tỏa sâu sắc truyền thống "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa", khẳng định trách nhiệm của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội trong công tác tri ân người có công với cách mạng. Đây cũng là hoạt động có ý nghĩa thiết thực trong giáo dục truyền thống yêu nước, bồi đắp lý tưởng cách mạng và ý thức trách nhiệm của các thế hệ hôm nay đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Kết luận

500 ngày đêm là một khoảng thời gian hữu hạn, nhưng hành trình tri ân các anh hùng liệt sĩ là hành trình không có điểm dừng. Mỗi hài cốt được tìm thấy là một cuộc trở về; mỗi danh tính được xác định là một niềm an ủi đối với gia đình; mỗi nén hương được thắp lên là lời khẳng định rằng dân tộc Việt Nam không bao giờ quên những người đã hiến dâng trọn đời mình cho độc lập, tự do của Tổ quốc.

Chiến dịch 500 ngày đêm vì thế không chỉ được ghi nhận bằng số lượng hài cốt được quy tập hay số mẫu ADN được giám định. Giá trị lớn nhất của Chiến dịch là khơi dậy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, lan tỏa đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và Quân đội, đồng thời bồi đắp cho các thế hệ hôm nay ý thức trách nhiệm trong gìn giữ, phát huy những giá trị mà các thế hệ cha anh đã đánh đổi bằng máu xương để tạo dựng.

Đó cũng chính là ý nghĩa sâu xa nhất của hành trình 500 ngày đêm – hành trình của trách nhiệm, nghĩa tình và lòng biết ơn, để những người đã hy sinh không còn nằm lại trong lặng im của thời gian, mà mãi mãi sống trong ký ức, trong lòng dân tộc và trong tương lai của một đất nước hòa bình, phát triển.

Tài liệu tham khảo

1. Ban Thường vụ Tỉnh ủy Vĩnh Long (2026), Kế hoạch số 205-KH/TU ngày 10/7/2026, Kế hoạch về thông tin, tuyên truyền "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

2. Sở Nội vụ Tây Ninh (2026), Quyết định số: 3730/QĐ-SNV, ngày 18/7/2026, Quyết định về việc bổ sung tình hình thân nhân liệt sĩ và trợ cấp ưu đãi.

3. Giải mã ADN để đưa liệt sĩ trở về với gia đình (2026), https://moh.gov.vn.

4. Kim Liên (2026), Chiến dịch 500 ngày đêm: Nhiều kết quả tích cực trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, https://baochinhphu.vn.

5. Hoàng Trung – Bá Dũng (2026), Vĩnh Long chạy đua với thời gian, đưa các Anh hùng liệt sĩ trở về với gia đình, quê hương, https://nhandan.vn.

[1] Giải mã ADN để đưa liệt sĩ trở về với gia đình (2026), https://moh.gov.vn.

[2]Giải mã ADN để đưa liệt sĩ trở về với gia đình (2026), https://moh.gov.vn.

[3] Kim Liên (2026), Chiến dịch 500 ngày đêm: Nhiều kết quả tích cực trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, https://baochinhphu.vn.

[4] Kim Liên (2026), Chiến dịch 500 ngày đêm: Nhiều kết quả tích cực trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, https://baochinhphu.vn.

[5] Hoàng Trung – Bá Dũng (2026), Vĩnh Long chạy đua với thời gian, đưa các Anh hùng liệt sĩ trở về với gia đình, quê hương, https://nhandan.vn.