THỰC HIỆN VĂN HÓA ỨNG XỬ NƠI CÔNG SỞ - MỘT YÊU CẦU CẦN THIẾT GÓP PHẦN XÂY DỰNG TRƯỜNG CHÍNH TRỊ PHẠM HÙNG ĐẠT CHUẨN
THỰC HIỆN VĂN HÓA ỨNG XỬ NƠI CÔNG SỞ - MỘT YÊU CẦU CẦN THIẾT GÓP PHẦN XÂY DỰNG TRƯỜNG CHÍNH TRỊ PHẠM HÙNG ĐẠT CHUẨN
TS. Lê Thị Hồng Nhiên – Phó Trưởng khoa Lý luận cơ sở
Văn hóa ứng xử nói chung và văn hóa ứng xử nơi công sở nói riêng được xem là thước đo sự văn minh của mỗi cán bộ, công chức, viên chức hay nói khác đi chính là sự phản ánh nhận thức của mỗi cá nhân trong môi trường làm việc nơi công sở. Xây dựng văn hóa công sở chính là xây dựng môi trường làm việc hiện đại, chuyên nghiệp, thân thiện và hiệu quả. Ứng xử có văn hóa nơi công sở mang lại rất nhiều lợi ích góp phần tạo dựng niềm tin, sự đoàn kết, thống nhất của tập thể, từ đó tạo bầu không khí làm việc cởi mở, tích cực, nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc.
Trường Chính trị Phạm Hùng là nơi thực hiện nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý các cơ quan, đơn vị của hệ thống chính trị xã, phường; cán bộ, công chức, viên chức, người làm việc ở các hội quần chúng được Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ ở địa phương và theo phân cấp nhiệm vụ đào tạo. Theo đó, đối tượng học viên của nhà trường không chỉ là những người có trình độ về mặt chuyên môn, có kinh nghiệm thực tiễn trong công tác mà họ còn là những người giữ vai trò lãnh đạo, quản lý tại một số cơ quan, đơn vị ở địa phương. Do vậy, để góp phần giúp nhà trường thực hiện tốt, hiệu quả công tác đào tạo, bồi dưỡng, bên cạnh việc đòi hỏi người giảng viên phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định, hiểu biết thấu đáo những vấn đề lí luận cơ bản, kiến thức chuyên môn sâu rộng còn phải gương mẫu về tư tưởng, đạo đức, lối sống; trong đó, ứng xử văn hóa là một yêu cầu hết sức cần thiết.
- Sự cần thiết thực hiện văn hóa ứng xử nơi công sở tại Trường Chính trị Phạm Hùng
Một là, thực hiện văn hóa ứng xử góp phần giúp nhà trường hướng tới mục tiêu xây dựng trường chính trị chuẩn.
Văn hóa ứng xử là một trong những sự thể hiện rõ nét nhất phẩm chất đạo đức của con người nói chung, người giảng viên trong đó có giảng viên các trường chính trị nói riêng. Dù tiếp cận trên phương diện nào, văn hóa giao tiếp, ứng xử vẫn phản ánh những giá trị cốt lõi như: tính chuẩn mực, tính đạo đức, tính trí tuệ, tính thẩm mỹ trong đối xử với con người trong các tình huống khác nhau của cuộc sống.
Hiện nay, Trường Chính trị Phạm Hùng đã và đang tập trung thực hiện quyết liệt các nhiệm vụ để hướng đến xây dựng nhà trường đạt chuẩn theo hai mức. Trong các tiêu chuẩn thực hiện và cần phải đạt, có tiêu chuẩn văn hóa ứng xử. Đặc biệt, tại Quy định số 396-QĐ/TW ngày 06 tháng 01 năm 2026 về trường chính trị chuẩn cũng đã quy định rất rõ về tiêu chí thực hiện văn hóa ứng xử. Cụ thể, đối với trường chính trị chuẩn mức 1, tại Điều 10 có nêu: “1. Thực hiện tốt việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; thực hiện quy định về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên. 2. Xây dựng và thực hiện nghiêm quy định về ứng xử văn hóa trường Đảng….”. Như vậy, để xây dựng trường chính trị đạt chuẩn, trong các tiêu chí cần đảm bảo, thì văn hóa ứng xử giữ là một tiêu chí không thể thiếu. Vì lẽ đó, việc tập trung thực hiện tốt vấn đề văn hóa ứng xử tại nhà trường hiện đang là một yêu cầu hết sức cần thiết.
Hai là, thực hiện văn hóa ứng xử góp phần giữ gìn, phát huy truyền thống bản sắc văn hóa trường đảng.
Tại điều 2 của Quyết định số 5029/QĐ-HVCTQG ban hành Quy định về ứng xử văn hóa của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và các trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có nêu rất rõ: “Giữ gìn, phát huy truyền thống, bản sắc văn hóa Trường Đảng: Tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc; cống hiến trong thực thi công vụ; cầu thị, sáng tạo, chất lượng trong đào tạo, bồi dưỡng, nghiên cứu khoa học; kỷ cương nơi công sở; văn minh trong ứng xử”. Qua đây, có thể thấy, vấn đề văn hóa trường Đảng cũng như việc giữ gìn, phát huy văn hóa trường đảng có vai trò to lớn và có ý nghĩa quan trọng, nhất là trong công tác giáo dục, đào tạo đội ngũ cán bộ của Đảng và hệ thống chính trị có đầy đủ phẩm chất chính trị, năng lực, uy tín, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp cách mạng. Song, để góp phần giữ gìn, phát huy truyền thống bản sắc văn hóa trường đảng cần phải thực hiện tốt kỷ cương nơi công sở, nhất là thực hiện văn hóa ứng xử. Cụ thể, cần đặc biệt chú trọng xây dựng chuẩn mực ứng xử phù hợp, hài hòa trong từng mối quan hệ. Giữa lãnh đạo với giảng viên, viên chức phải bảo đảm sự gương mẫu, tôn trọng, lắng nghe và định hướng. Giữa giảng viên, viên chức với nhau cần thể hiện tinh thần đoàn kết, hợp tác, chân thành, thấu hiểu và trách nhiệm. Giữa giảng viên, viên chức với học viên phải chuẩn mực trong lời nói, đúng mực trong thái độ, vừa nghiêm túc, khách quan, vừa gần gũi và có tính thuyết phục...
Ba là, xuất phát từ tính đặc thù của văn hóa ứng xử nơi công sở tại trường chính trị.
Có thể nói, trong môi trường giáo dục nói riêng, việc thực hiện ứng xử tại trường chính trị mang tính đặc thù. Nếu chủ thể và khách thể thực hiện ứng xử tại các trường học, cơ sở giáo dục đại học là giáo viên, giảng viên và học sinh, sinh viên thì ở trường chính trị chủ thể và khách thể thực hiện văn hóa ứng xử là giảng viên, viên chức và học viên. Thêm vào đó, học viên học tại trường chính trị có những đặc điểm riêng, khác biệt so với học viên ở các cơ sở đào tạo khác như: Không ít học viên có chức vụ trong các cơ quan Đảng, chính quyền, đoàn thể; họ là người có năng lực, kinh nghiệm công tác, trình độ nhất định trên cương vị mà họ đảm nhiệm; độ tuổi của học viên không đồng đều... Chính đặc điểm này đòi hỏi đội ngũ giảng viên, viên chức không chỉ chuẩn mực về tác phong mà còn phải tinh tế, linh hoạt trong giao tiếp, vừa bảo đảm tính nguyên tắc, vừa thể hiện sự tôn trọng, đối thoại và thuyết phục. Do đó, văn hóa ứng xử trong trường chính trị không chỉ là yêu cầu về chuẩn mực hành vi mà còn là thước đo năng lực sư phạm, bản lĩnh chính trị và chiều sâu văn hóa của mỗi cán bộ, giảng viên trong môi trường đào tạo đặc thù này.
2. Thực trạng thực hiện văn hóa ứng xử tại Trường Chính trị Phạm Hùng
Quán triệt sâu sắc các quy định về ứng xử văn hóa, Ban Giám hiệu nhà trường cũng đã chủ động, quyết liệt trong công tác chỉ đạo và tổ chức triển khai đến toàn thể giảng viên, viên chức và người lao động. Nhờ đó, các nội dung được thực hiện khá nghiêm túc, từng bước đi vào nền nếp và đạt được nhiều kết quả.
Về ứng xử giữa giảng viên với giảng viên:
Nhìn chung, tập thể giảng viên của trường luôn thể hiện tinh thần đoàn kết, ứng xử có chuẩn mực, luôn thân thiện với nhau trong giao tiếp, sẵn sàng giúp đỡ nhau, hỗ trợ công việc cho nhau lúc gặp khó khăn. Ngoài ra, thông qua các hoạt động như: thao giảng, dự giờ, hoạt động thông qua giáo án cấp khoa… việc trao đổi, góp ý diễn ra trong bầu không khí cởi mở, chân thành, thẳng thắn, đúng mực; góp ý để cùng nhau tiến bộ, không lợi dụng việc đóng góp ý kiến để phê bình, hạ thấp chuyên môn của đồng nghiệp dưới mọi hình thức. Qua đó nhằm chỉ ra những ưu điểm của từng giảng viên cần phát huy và những hạn chế cần khắc phục với mục đích cuối cùng là cùng nhau hoàn thành tốt nhiệm vụ nghiên cứu và giảng dạy, bảo đảm sự đoàn kết trong cơ quan, đơn vị.
Về ứng xử giữa giảng viên với học viên:
Trong quá trình lên lớp, đa số giảng viên của trường luôn có thái độ giao tiếp đúng mực với học viên, tôn trọng vị trí công tác, ý kiến phát biểu của học viên, gợi mở những vấn đề qua đó học viên có thể gắn lý luận với thực tiễn ở địa phương, đơn vị công tác. Đặc biệt, thông qua trao đổi, thảo luận giảng viên cũng đã học hỏi được nhiều kinh nghiệm thực tiễn từ học viên. Ngoài ra, giảng viên luôn sẵn sàng và nhiệt tình giải đáp những thắc mắc về mặt lý luận trong khả năng của mình khi học viên có yêu cầu; tận tình hướng dẫn học viên đi nghiên cứu thực tế, viết bài thu hoạch, viết tiểu luận tốt nghiệp cuối khóa, không gây áp lực, phiền hà hay làm khó học viên.
Bên cạnh những kết quả đạt được, việc thực hiện văn hóa ứng xử tại Trường Chính trị Phạm Hùng vẫn còn một số vấn đề đặt ra cần tiếp tục được quan tâm:
Công tác tuyên truyền, phổ biến về thực hiện văn hóa ứng xử mặc dù đã được chú trọng, tuy nhiên, hình thức triển khai chưa thật sự phong phú, mức độ lan tỏa chưa đồng đều, cần tiếp tục được đổi mới để tạo sức ảnh hưởng sâu rộng hơn.
Kỹ năng giao tiếp, ứng xử của giảng viên, viên chức trong một số tình huống cụ thể đòi hỏi cần có sự linh hoạt và tinh tế, nhất là trong môi trường đặc thù của trường chính trị.
3. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện văn hóa ứng xử tại Trường Chính trị Phạm Hùng hướng đến xây dựng trường chính trị chuẩn
Xuất phát từ yêu cầu chung của xã hội cùng với những đặc thù riêng về môi trường làm việc, để trở thành một môi trường có văn hóa ứng xử văn minh nơi công sở, hướng tới xây dựng nhà trường đạt chuẩn cần chú ý một số nội dung sau đây:
Thứ nhất, tiếp tục nâng cao nhận thức của toàn thể giảng viên, viên chức, người lao động và học viên tại nhà trường về vai trò, ý nghĩa và tầm quan trọng của việc thực hiện văn hóa ứng xử.
Để thực hiện tốt văn hóa ứng xử tại trường, tập thể ban lãnh đạo, lãnh đạo các khoa, phòng đến toàn thể giảng viên, người lao động kể cả học viên cần phải nghiên cứu về nội dung những quy định, quyết định có liên quan đến ứng xử văn hóa. Trên cơ sở nắm bắt, hiểu biết về yêu cầu, quy định sẽ hình thành tri thức, tình cảm đối với văn hóa ứng xử và từ đó trong quá trình thực hiện ứng xử sẽ có những hành vi, xử sự với đồng nghiệp phù hợp, với học viên một cách đúng mực, đúng quy tắc. Từng giảng viên, viên chức nhà trường cần nhận thức tốt, coi việc tu dưỡng rèn luyện về đạo đức, nâng cao tinh thần trách nhiệm và thực hành văn hóa ứng xử như là nhu cầu tự thân để hoàn thiện nhân cách, uy tín, năng lực hoạt động thực tiễn của mình trước đồng chí, đồng nghiệp và học viên.
Thứ hai, nhà trường có thể nghiên cứu và xây dựng kế hoạch, thông báo về thực hiện văn hóa ứng xử tại đơn vị.
Nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện văn hóa ứng xử tại trường, trên cơ sở thống nhất nhận thức của toàn thể viên chức, giảng viên, có thể nghiên cứu, xây dựng kế hoạch với nội dung cụ thể, rõ ràng. Qua đó, ban hành thông báo yêu cầu các khoa, phòng, từng viên chức, giảng viên, học viên tại trường thực hiện việc phổ biến kế hoạch đó và nghiêm túc triển khai thực hiện các quy định về ứng xử văn hóa. Đồng thời, bố trí lắp đặt các bảng hiệu, băng rôn, khẩu hiệu… có nội dung về thực hiện văn hóa ứng xử để tuyên truyền và cổ động mọi người cùng tham gia.
Thứ ba, Trường cần quan tâm tổ chức các cuộc hội thảo khoa học, tọa đàm khoa học có chủ đề liên quan đến nội dung văn hóa, trong đó có văn hóa ứng xử.
Để vấn đề thực hiện văn hóa ứng xử trở thành nhiệm vụ thường xuyên trong mỗi viên chức, giảng viên, người lao động và học viên, Trường cần nghiên cứu tổ chức các cuộc hội thảo, tọa đàm khoa học hoặc thực hiện phối hợp với các cơ quan, đơn vị tại địa phương cũng như các trường chính trị bạn về các chủ đề liên quan đến văn hóa ứng xử. Thông qua các cuộc hội thảo, tọa đàm khoa học sẽ giúp cho việc thực hiện văn hóa ứng xử ngày càng lan tỏa mạnh mẽ và thấm sâu trong bản thân mỗi giảng viên, viên chức.
Thứ tư, cần quan tâm đến công tác tổng kết, kiểm tra, giám sát việc thực hiện văn hóa ứng xử.
Nhằm giúp việc thực hiện văn hóa ứng xử ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất, hiệu quả, Trường cần quan tâm đến công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện vấn đề này tại đơn vị. Bởi thông qua công tác tổng kết, kiểm tra, giám sát sẽ kịp thời phát hiện ra những hành vi chưa phù hợp và từ đó uốn nắn, giáo dục, nhắc nhở, đôn đốc, động viên. Đồng thời, tiếp tục phát huy những mô hình, cách làm hay, những tấm gương tiêu biểu trong thực hiện văn hóa ứng xử để tạo sức lan tỏa rộng rãi đến tập thể đơn vị.
Thứ năm, phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu của tập thể lãnh đạo trong thực hiện văn hóa ứng xử.
Có thể nói, việc phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu của người đứng đầu, người lãnh đạo đơn vị mà cụ thể là tập thể Ban Giám hiệu, lãnh đạo các khoa, phòng trong thực hiện văn hóa ứng xử là một yêu cầu rất quan trọng. Điều này có tác động, ảnh hưởng rất lớn đến cả nhận thức, hành động của từng giảng viên, viên chức và từng học viên. Do vậy, để giúp cho nhà trường thật sự là một môi trường chuẩn trong thực hiện văn hóa ứng xử, trước hết và hơn bao giờ hết, lãnh đạo cần nêu gương trong đó có nêu gương về giao tiếp, ứng xử. Phải xây dựng được cho mình một hình ảnh đẹp, một hình tượng mẫu để cấp dưới học tập và làm theo.
Tóm lại: Văn hóa công sở tại trường chính trị được thể hiện qua nhiều khía cạnh, trong đó có giao tiếp ứng xử giữa lãnh đạo với giảng viên; giữa giảng viên, viên chức và người lao động với nhau, cũng như giữa giảng viên, viên chức với học viên. Chuẩn mực này hình thành một “sợi dây kết nối” gắn kết các thành viên tại cơ quan với nhau; từ đó, tạo sự đồng thuận và phối hợp nhịp nhàng trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Văn hóa công sở, đặc biệt là văn hóa ứng xử, có tác động trực tiếp đến hiệu quả công tác cũng như nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ. Vì vậy, xây dựng văn hóa ứng xử tại các trường chính trị nói chung, Trường Chính trị Phạm Hùng nói riêng, không chỉ là yêu cầu cần thiết mà còn là nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động và hướng tới mục tiêu xây dựng trường chính trị đạt chuẩn.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Quy định số 396-QĐ/TW của Ban Bí thư, ngày 06 tháng 01 năm 2026 về trường chính trị chuẩn.
2. Quyết định số 5029-QĐ/HVCTQG, ngày 26 tháng 10 năm 2017 quy định về ứng xử văn hóa của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và các Trường Chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.