CHUYỂN TỪ “PHẢN ỨNG” SANG “CHỦ ĐỘNG DẪN DẮT” TRONG BẢO VỆ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG CỦA ĐẢNG: TỪ THỰC TIỄN VĨNH LONG

ThS Thái Thị Quyến - Trưởng Khoa Lý luận cơ sở

Trong môi trường số hiện nay, thông tin lan truyền với tốc độ rất nhanh, tác động trực tiếp đến nhận thức và tâm lý xã hội. Thực tiễn tại Vĩnh Long cho thấy, nếu chỉ xử lý thông tin sai trái theo kiểu “xuất hiện đâu xử lý đó” thì sẽ luôn rơi vào thế bị động. Chủ động cung cấp thông tin, định hướng dư luận từ sớm và tạo dòng thông tin tích cực đang trở thành yêu cầu cấp thiết trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Không gian mạng: nơi thông tin đi rất nhanh, dư luận thay đổi rất nhanh

Không gian mạng hiện nay không còn đơn thuần là nơi trao đổi thông tin. Chỉ với một bài đăng, một đoạn video ngắn hoặc vài dòng trạng thái trên mạng xã hội, thông tin có thể lan truyền trong thời gian rất ngắn và tạo ra nhiều luồng ý kiến khác nhau.

Điều đáng chú ý là người tiếp cận thông tin đầu tiên thường bị tác động mạnh về cảm xúc, trong khi chưa có điều kiện kiểm chứng đầy đủ đúng – sai. Vì vậy, một số vấn đề liên quan đến đất đai, an ninh trật tự, chính sách xã hội hay công tác cán bộ rất dễ trở thành tâm điểm bàn luận nếu xuất hiện thông tin thiếu kiểm chứng trên mạng xã hội.

Tại Vĩnh Long, cùng với quá trình chuyển đổi số, hạ tầng công nghệ thông tin của tỉnh những năm gần đây tiếp tục được đầu tư và hoàn thiện. Năm 2024, toàn tỉnh có 34 máy chủ, 212 hệ thống thông tin; mạng WAN kết nối đến 100% cơ quan hành chính nhà nước; tỷ lệ máy tính kết nối internet đạt khoảng 98%.[1] Bước sang năm 2025, hạ tầng số tiếp tục được nâng cấp đồng bộ, phục vụ ngày càng tốt hơn cho công tác quản lý, điều hành và cung cấp thông tin.

Việc mở rộng hạ tầng số vừa nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan nhà nước, vừa đặt ra yêu cầu cấp thiết trong định hướng dư luận xã hội. Thực tiễn tại Vĩnh Long, nếu thông tin chính thống chậm được cung cấp, khoảng trống thông tin có thể bị lấp đầy bởi tin đồn và thông tin sai lệch. Do đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay trên địa bàn tỉnh không chỉ dừng ở phản bác quan điểm sai trái, mà cần chủ động cung cấp thông tin sớm, chính xác và kịp thời để định hướng dư luận hiệu quả.

Chỉ “phản ứng” thôi là chưa đủ

Qua thực tế ở Vĩnh Long cho thấy, nếu chỉ xử lý sau khi thông tin sai lệch đã lan truyền thì rất dễ rơi vào thế bị động. Trong khi thông tin trên mạng xã hội lan nhanh từng giờ, thông tin chính thống thường cần thời gian kiểm chứng nên nhiều trường hợp dư luận đã hình thành trước khi có thông tin chính thức. Vì vậy, cùng với đấu tranh phản bác thông tin sai trái, cần chủ động cung cấp thông tin sớm, chính xác để định hướng dư luận ngay từ đầu.

Từ xử lý tình huống sang chủ động định hướng thông tin

Nhận thức rõ yêu cầu đó, thời gian qua Vĩnh Long đã từng bước đổi mới phương thức tuyên truyền và đấu tranh trên không gian mạng theo hướng chủ động hơn. Tỉnh đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động quản lý, điều hành; duy trì kết nối mạng truyền số liệu chuyên dùng đến 100% cơ quan hành chính nhà nước; đồng thời quan tâm bồi dưỡng kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ, công chức. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao khả năng tham gia, tương tác và cung cấp thông tin trên môi trường số.

Một điểm đáng chú ý là tỉnh xác định bảo đảm an toàn thông tin không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn gắn trực tiếp với nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng. Thực tế này được thể hiện khá rõ trong quá trình chuẩn bị và tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XIV và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031 tại Vĩnh Long. Đây là sự kiện chính trị quan trọng, thu hút sự quan tâm lớn của người dân nên cũng dễ bị các đối tượng xấu lợi dụng để tung tin sai lệch hoặc xuyên tạc trên mạng xã hội. Trong thời gian diễn ra bầu cử, đã xuất hiện một số thông tin thiếu kiểm chứng liên quan đến công tác nhân sự, quy trình hiệp thương và công tác tổ chức.

Trước tình hình đó, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Vĩnh Long đã chủ động triển khai nhiều hoạt động tuyên truyền trên báo chí, internet và mạng xã hội; đồng thời cung cấp tài liệu, định hướng thông tin kịp thời cho đội ngũ cộng tác viên dư luận xã hội và lực lượng tham gia tuyên truyền trên không gian mạng thông qua Zalo, Facebook, TikTok. Các nội dung tuyên truyền tập trung làm rõ ý nghĩa của cuộc bầu cử, tiêu chuẩn đại biểu, quy trình hiệp thương và quyền, nghĩa vụ của cử tri. Nhiều thông tin mới, thông tin chính thống được đăng tải nhanh trên các nền tảng số, góp phần tạo dòng thông tin tích cực và hạn chế tác động của các thông tin sai lệch.

Qua thực tế này có thể thấy, khi thông tin được cung cấp sớm, đúng trọng tâm và triển khai đồng bộ thì hiệu quả định hướng dư luận sẽ rõ rệt hơn rất nhiều so với việc chỉ tập trung xử lý sau khi thông tin xấu đã lan rộng.

Chủ động dẫn dắt dư luận phải bắt đầu từ thông tin chính thống

Trong môi trường số, thông tin chính thống muốn phát huy hiệu quả phải đáp ứng được ba yêu cầu: kịp thời, rõ ràng và dễ tiếp cận. Nếu thông tin chậm xuất hiện, người dân sẽ tìm kiếm thông tin từ nhiều nguồn khác nhau. Khi đó, các tin đồn hoặc thông tin sai lệch rất dễ tác động đến nhận thức xã hội.

Bên cạnh tốc độ, cách truyền tải thông tin cũng cần đổi mới theo hướng ngắn gọn, dễ hiểu, gần với đời sống thực tế. Những nội dung khô cứng, nặng tính khẩu hiệu thường khó tạo sự quan tâm trên không gian mạng hiện nay.Thực tế từ Vĩnh Long cho thấy, nơi nào thông tin chính thống xuất hiện sớm, đầy đủ và có sức thuyết phục thì nơi đó dư luận xã hội ổn định hơn, các thông tin xấu độc cũng khó lan rộng hơn. Vì vậy, chủ động cung cấp thông tin không còn là giải pháp mang tính tình huống mà đã trở thành yêu cầu thường xuyên trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay.

Xây dựng dòng thông tin tích cực đủ mạnh

Trong đấu tranh trên không gian mạng, chỉ “chống” thôi chưa đủ mà cần đặc biệt coi trọng việc “xây”. Muốn định hướng dư luận hiệu quả thì phải tạo được dòng thông tin tích cực có sức lan tỏa rộng. Những câu chuyện thật, nhân vật thật, mô hình hiệu quả trong đời sống xã hội luôn có tính thuyết phục cao hơn các thông điệp mang tính áp đặt.

Tại Vĩnh Long, nhiều mô hình chuyển đổi số, cải cách hành chính, xây dựng nông thôn mới hay hoạt động an sinh xã hội nếu được truyền tải sinh động, gần gũi sẽ tạo hiệu ứng tích cực trong cộng đồng. Khi thông tin tích cực xuất hiện thường xuyên và chiếm ưu thế trên không gian mạng thì các thông tin sai lệch, tiêu cực sẽ dần bị hạn chế ảnh hưởng.

Mỗi cán bộ, đảng viên là một “điểm lan tỏa” thông tin tích cực

Từ thực tiễn tỉnh Vĩnh Long, cán bộ, đảng viên tiếp tục phát huy vai trò trong việc định hướng dư luận xã hội, đặc biệt trong bối cảnh thông tin trên không gian mạng phát triển nhanh và đa chiều. Việc chủ động tiếp cận, chọn lọc và chia sẻ các thông tin chính xác, khách quan, kịp thời không chỉ góp phần nâng cao nhận thức chung mà còn giúp lan tỏa những thông tin tích cực. Ngược lại, nếu thiếu sự chủ động hoặc thờ ơ trước các thông tin sai lệch, khoảng trống thông tin rất dễ bị lợi dụng, từ đó, ảnh hưởng đến nhận thức và định hướng dư luận xã hội.

Dự báo dư luận để không rơi vào thế bị động

Muốn tránh rơi vào thế bị động, cần coi trọng công tác dự báo dư luận xã hội. Khi nhận diện sớm những vấn đề có thể phát sinh, các cơ quan chức năng ở Vĩnh Long sẽ chủ động chuẩn bị thông tin và phương án truyền thông phù hợp, thay vì chờ sự việc lan rộng mới xử lý. Làm tốt công tác dự báo sẽ giúp việc định hướng dư luận kịp thời và hiệu quả hơn.

Phản bác phải đúng, trúng và có sức thuyết phục

Đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long cần bảo đảm tính thuyết phục, có căn cứ rõ ràng và gắn với thực tiễn. Quyết liệt đấu tranh phản bác, ngăn chặn, xử lý thông tin chống phá Đảng, Nhà nước, chế độ, đặc biệt là thông tin xuyên tạc công tác nhân sự của Đảng; lợi dụng việc xét xử vụ án “Lợi dụng các quyền tự do, dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân” trên địa bàn tỉnh để chống phá, gây chia rẻ khối đại đoàn kết dân tộc, ảnh hưởng đến an ninh, trật tự trên địa bàn tỉnh…

Từ thực tiễn Vĩnh Long có thể thấy, người dân sẵn sàng tiếp nhận thông tin khi họ cảm thấy được tôn trọng và được cung cấp đầy đủ dữ liệu cần thiết để tự đánh giá vấn đề. Vì vậy, đấu tranh phản bác hiện nay không chỉ cần tính chiến đấu mà còn cần tính thuyết phục, tính đối thoại và sự gần gũi với đời sống thực tế.

Kết luận: Giữ vững niềm tin bắt đầu từ làm chủ thông tin

Trong bối cảnh thông tin lan truyền từng phút như hiện nay, giữ vững niềm tin xã hội không chỉ phụ thuộc vào nội dung tuyên truyền mà còn phụ thuộc vào khả năng chủ động cung cấp thông tin đúng lúc, đúng vấn đề. Thực tiễn tại Vĩnh Long khẳng định rằng khi thông tin chính thống được triển khai sớm, đồng bộ và gần với đời sống người dân thì hiệu quả định hướng dư luận sẽ rõ rệt hơn. Ngược lại, nếu chậm trễ hoặc để xuất hiện “khoảng trống thông tin”, dư luận rất dễ bị tác động bởi tin giả và các luận điệu xuyên tạc.

Chuyển từ “phản ứng” sang “chủ động dẫn dắt” vì vậy không chỉ là thay đổi về cách làm, mà còn là yêu cầu có tính chiến lược trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng hiện nay. Khi làm chủ được thông tin, sẽ góp phần giữ vững trận địa tư tưởng, củng cố niềm tin của Nhân dân và tạo nền tảng quan trọng cho sự ổn định, phát triển bền vững Vĩnh Long trong giai đoạn mới.

Tài liệu tham khảo

           [1]. Trung tâm truyền thông khoa học và công nghệ (2025), Vĩnh Long: Chuyển đổi số, bảo đảm an toàn thông tin và nâng cao đời sống nông thôn mới, https://mst.gov.vn.

[2]. Nguyễn Mạnh Huân (2026), Chủ động nhận diện thủ đoạn mới trên không gian mạng, https://www.qdnd.vn.

[1]Vĩnh Long: Chuyển đổi số, bảo đảm an toàn thông tin và nâng cao đời sống nông thôn mới, https://mst.gov.vn.