PHÁT HUY TƯ DUY CHIẾN LƯỢC VỀ ĐƯỜNG LỐI ĐỐI NGOẠI TẠI ĐẠI HỘI XIV, ĐẬP TAN MỌI LUẬN ĐIỆU XUYÊN TẠC

ThS. Trần Thị Mỹ Duyên - Giảng viên khoa LLCS

Bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc với mục tiêu trở thành nước phát triển vào giữa thế kỷ XXI, Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt lịch sử. Trong hành trình này, đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ không chỉ mở ra không gian chiến lược, mà còn là lá chắn vững chắc bảo vệ chủ quyền tổ quốc từ sớm, từ xa. Tuy nhiên, chính vị thế và uy tín quốc tế ngày càng cao của đất nước lại biến mặt trận đối ngoại trở thành trọng điểm công kích của các thế lực thù địch. Bằng những thủ đoạn tinh vi, các phần tử phản động và cơ hội chính trị đang ra sức bóp méo đường lối ngoại giao nhằm hạ uy tín nước ta và chống phá trực diện nền tảng tư tưởng của Đảng.

Để thực hiện nhiệm vụ chính trị cấp bách này, việc kết hợp chặt chẽ hệ thống dữ liệu thực tiễn sinh động cùng những bước phát triển đột phá về mặt tư duy lý luận đối ngoại trong Văn kiện Đại hội lần thứ XIV của Đảng, sẽ cơ sở lý luận lý luận vững chắc, đập tan mọi luận điệu xuyên tạc, khẳng định đanh thép tính đúng đắn, khoa học của đường lối cách mạng mà Đảng và nhân dân ta đã lựa chọn. 

1. Đập tan luận điệu rêu rao ngoại giao “Cây tre Việt Nam” là đường lối “ba phải”, “cơ hội” và “vô nguyên tắc”

Trên không gian mạng và các diễn đàn hải ngoại, các thế lực phản động điển hình như Việt Tân liên tục rêu rao luận điệu bóp méo rằng ngoại giao mang bản sắc Cây tre Việt Nam là ngoại giao “ba phải, ngả theo chiều gió, thiếu nguyên tắc và nhất quán trong ứng xử’’[1]. Sự ngụy biện này thường rộ lên đầy ác ý mỗi khi nước ta triển khai các hoạt động đối ngoại cấp cao với các cường quốc như Trung Quốc, Nga, Mỹ. Đây thực chất là hành vi ngụy biện hạ đẳng, cố tình cắt xén hình ảnh “cành lá uyển chuyển” để quy chụp, tách rời chỉnh thể cấu trúc nhằm bóp méo bản chất vấn đề. 

Về mặt lý luận khoa học, trường phái ngoại giao mang bản sắc Cây tre Việt Nam hoàn toàn không phải là sự dao động, cơ hội mà là một cấu trúc lý luận hệ thống chỉnh thể, có nền tảng khoa học sâu sắc, kết hợp nhuần nhuyễn giữa chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và tư tưởng đối ngoại độc lập, tự chủ của Đảng. 

Trong nghệ thuật chính trị cách mạng, V.I. Lênin từng nhấn mạnh tính tất yếu khách quan của công tác đối ngoại đối với một quốc gia xã hội chủ nghĩa khi nằm trong vòng vây tư bản, đó là phải biết áp dụng các thỏa hiệp mang tính sách lược, lợi dụng mâu thuẫn và “lòng tham lợi nhuận” của các tập đoàn tư bản để kiến tạo các điều kiện sinh tồn, bảo vệ lợi ích cốt lõi cho Nhà nước, bởi một quốc gia không thể tồn tại độc lập nếu cắt đứt các mối quan hệ quốc tế. [2]

Sự kế thừa vĩ đại này được thể hiện rõ ngay sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh long trọng tuyên bố chính sách mở cửa toàn diện. Việt Nam sẵn sàng tiếp nhận đầu tư của các nhà tư bản nước ngoài, mở rộng cửa ngõ giao thương và chấp nhận tham gia các tổ chức kinh tế theo Hiến Chương Liên hợp quốc. Đây là tư duy về công tác đối ngoại vượt thời đại, dùng sự đan xen lợi ích để bảo vệ nền độc lập non trẻ, hoàn toàn thoát khỏi tư duy đóng cửa, tự cung tự cấp. 

Kim chỉ nam xuyên suốt của trường phái ngoại giao nước nhà chính là tư tưởng dĩ bất biến, ứng vạn biến của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Cái bất biến là quyền độc lập, tự chủ và lợi ích quốc gia-dân tộc; cái vạn biến chính là sự linh hoạt về sách lược, phương pháp đấu tranh mềm dẻo tùy hình thế. Lịch sử giai đoạn 1945 - 1946 là minh chứng rõ nhất khi Người chủ động ký Hiệp định Sơ bộ (6/3) và Tạm ước (14/9) để phân hóa kẻ thù, tranh thủ thời gian hòa hoãn. Do đó, ngoại giao Việt Nam chuyển dịch uyển chuyển về phương pháp ứng xử nhưng tuyệt đối không lay chuyển về mục tiêu quan trọng, thể hiện của tư duy biện chứng khoa học chặc chẽ chứ hoàn toàn không phải sự “vô nguyên tắc’’ giống như các thế lực thù địch xuyên tạc. 

Thế chân kiềng của cấu trúc này bao gồm: Gốc vững (nền tảng tư tưởng tư duy độc lập, tự chủ; chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh; sự lãnh đạo của Đảng và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc); thân chắc (bản lĩnh chính trị, kiên định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa, là bạn, là đối tác tin cậy và chính sách quốc phòng 4 không kiên định); cành uyển chuyển (sách lược mềm dẻo, khôn khéo, thấm đượm tâm hồn, cốt cách và chủ nghĩa nhân văn của con người Việt Nam). Không một thực thể nào có gốc vững và thân chắc lại có thể là một thực thể "ba phải". 

Bước đột phá mang tầm vĩ mô của Đại hội XIV là việc Đảng chính thức đưa Ngoại giao Hồ Chí Minh vào Văn kiện như một nội dung bắt buộc để hoàn thiện lý luận về đường lối đổi mới[3]. Đảng chỉ rõ việc xây dựng đường lối này chính là công cụ định vị bản sắc riêng biệt, độc đáo, tự tin, tự chủ, tiên phong và nhân văn của Việt Nam trên trường quốc tế. Việt Nam khẳng định lập trường tiến bộ: "Không chọn bên, mà chọn chính nghĩa, chọn lẽ phải và luật pháp quốc tế" (Hiến chương Liên hợp quốc)[4]. 

Về mặt thực tiễn, tính đến năm 2025, Việt Nam đã thiết lập mạng lưới đối ngoại vững chắc khi nâng cấp quan hệ với 17 quốc gia, đưa tổng số nước có quan hệ từ mức đối tác toàn diện trở lên lên con số 42 nước, bao phủ toàn bộ 5 nước ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc và phần lớn các nền kinh tế lớn thuộc nhóm G20[5]. Việc nguyên thủ của các cường quốc hàng đầu liên tục thăm Việt Nam trong thời gian ngắn chứng minh thế giới hết sức nể trọng, tin cậy vào bản lĩnh nhất quán, thủy chung và trọng đạo lý của nước ta chứ không phải là thế “đu dây, ba phải”.

2. Bẻ gãy luận điệu kích động từ bỏ chính sách Bốn không, vu cáo nguyên tắc độc lập tự chủ làm suy yếu khả năng bảo vệ chủ quyền

Lợi dụng các diễn biến phức tạp tại các vùng biển, các biến động trên Biển Đông và sự phân mảnh địa chính trị gay gắt, các phần tử thù địch ra sức kích động luận điệu cho rằng chính sách quốc phòng Bốn không và tư duy độc lập của Đảng là “bảo thủ”, “tự trói tay trói chân”, khiến đất nước bị cô độc và không thể bảo vệ chủ quyền nếu xảy ra xung đột[6]. 

Về mặt lý luận, Đại hội XIV của Đảng đã tạo ra bước đột phá mang tính cách mạng trong nhận thức khi nâng tầm đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ thành tư duy “Tự chủ chiến lược”. Trong mục tiêu nhiệm kỳ mới, Đảng khẳng định rõ: “Thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, bảo đảm tự chủ chiến lược, đa phương hoá, đa dạng hoá trong quan hệ quốc tế”[7]. Tự chủ chiến lược là biểu hiện tập trung của năng lực nội sinh, khẳng định bản lĩnh của Đảng khi không chọn bên, chọn phe mà chọn chính nghĩa, lẽ phải, hòa bình và luật pháp quốc tế. Đại hội XIV làm rõ mối quan hệ biện chứng giữa tự chủ chiến lược và hội nhập quốc tế: Tự chủ chiến lược là điều kiện tiên quyết để hội nhập an toàn; ngược lại, hội nhập sâu rộng là phương thức để làm mạnh thêm năng lực tự chủ quốc gia. Chính sách quốc phòng Bốn không chính là biểu hiện cao nhất của quyền tự quyết, bản lĩnh độc lập và tự lực, tự cường của dân tộc, là công cụ tối cao bảo vệ lợi ích quốc gia-dân tộc để đất nước không bị kéo vào các vòng xoáy xung đột, chiến tranh hủy diệt của các trung tâm quyền lực, hoàn toàn không phải là sự tự cô lập.

Về mặt thực tiễn, Việt Nam không hề cô lập mà vai trò chủ động tại các diễn đàn đa phương luôn được khẳng định vững chắc. Chúng ta tích cực thúc đẩy đoàn kết nội khối, giữ vững vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực và đề cao đối thoại tại các diễn đàn toàn cầu. Sự chủ động này giúp nước ta chuyển dịch vị thế từ một quốc gia tuân thủ, thích ứng thụ động sang chủ động tham gia hình thành các quy tắc, định hình chuẩn mực và luật chơi quốc tế nhằm ngăn ngừa các rủi ro pháp lý bị áp đặt từ bên ngoài. Việt Nam đã vận dụng xuất sắc sức mạnh ngoại giao pháp lý để bảo vệ chủ quyền vững chắc bằng biện pháp hòa bình dựa trên Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS 1982), huy động sự đồng thuận, ủng hộ rộng khắp của cộng đồng quốc tế để tạo ra một vành đai pháp lý mềm giữ cho Biển Đông ổn định phục vụ phát triển kinh tế biển. 

Đặc biệt, phù hợp với tinh thần Đại hội XIV, tư duy bảo vệ chủ quyền của Đảng đã chủ động mở rộng sang không gian toàn diện. Không gian mạng được xác định là môi trường chiến lược thứ năm (sau đất liền, vùng trời, vùng biển, vũ trụ). Từ đó, Đảng ta đã thúc đẩy mạnh mẽ phương thức ngoại giao số nhằm đấu tranh khẳng định chủ quyền số quốc gia, bảo vệ an toàn hệ thống dữ liệu, hạ tầng công nghệ trọng yếu, đồng thời chủ động tham gia vào các định chế toàn cầu về quản trị mạng, trí tuệ nhân tạo (AI), kinh tế dữ liệu và đưa Việt Nam gia nhập các liên minh công nghệ chiến lược (như chip bán dẫn) để nâng cao năng lực tự cường. 

3. Vạch trần luận điệu xuyên tạc cho rằng công tác đối ngoại chỉ mang tính “hình thức” và kìm hãm kinh tế đất nước

Một số tổ chức phản động tìm cách cô lập hóa các hoạt động ngoại giao, bóc tách đối ngoại ra khỏi dòng chảy phát triển kinh tế, lập luận rằng các chuyến thăm hay thỏa thuận quốc tế cấp cao chỉ mang tính “hình thức”, nghi thức sáo rỗng, gây tốn kém ngân sách và không giúp ích gì cho đời sống kinh tế-xã hội của người dân[8]. 

Về mặt lý luận, Văn kiện Đại hội XIV đã đưa ra lập luận đanh thép bằng việc xác lập quan điểm chỉ đạo: Công tác đối ngoại là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của toàn hệ thống chính trị. Đối ngoại giờ đây giữ vai trò lực lượng tiên phong, có mối quan hệ biện chứng, hữu cơ mang tính sống còn với quốc phòng, an ninh và phát triển kinh tế. Thuật ngữ trọng yếu chỉ rõ đối ngoại chính là tuyến đầu phòng thủ từ xa, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Trong lĩnh vực kinh tế, đối ngoại là cầu nối trực tiếp tháo gỡ các rào cản thuế quan thông qua các Hiệp định thương mại tự do (FTA), chuyển hóa nguồn lực trong nước thành kết quả tăng trưởng, đồng thời giữ vai trò điều tiết chiến lược nguồn cung thiết yếu trước các cú sốc toàn cầu. 

Đại hội XIV cũng đề cao việc đa dạng hóa các phương thức ngoại giao chuyên biệt như ngoại giao năng lượng, ngoại giao số... Đây là công cụ chiến lược để Việt Nam hiện thực hóa cam kết Net Zero vào năm 2050, chủ động vận động đầu tư, công nghệ và tài chính xanh (qua khuôn khổ JETP), đồng thời giúp hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam vượt qua các rào cản thuế carbon nghiêm ngặt của các thị trường khó tính như Mỹ hay EU. Thuật ngữ thường xuyên phản ánh yêu cầu vận động không ngừng trong thế giới phẳng, chủ động đưa các mối quan hệ đi vào chiều sâu, nắm bắt cơ hội từ cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. 

Cơ sở thực tiễn với những con số biết nói đánh dấu kỳ tích vĩ mô của năm 2025, chính là minh chứng sinh động làm phá sản hoàn toàn luận điệu bôi nhọ này. Cụ thể:

Về kinh tế vĩ mô và tăng trưởng chung: Bất chấp suy thoái toàn cầu và bất ổn địa chính trị leo thang, tốc độ tăng trưởng GDP của Việt Nam năm 2025 vẫn đạt mức kỷ lục ấn tượng là 8,02%[9]. 

Về thương mại quốc tế: Dưới sự thúc đẩy mạnh mẽ của ngoại giao kinh tế, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2025 vượt ngưỡng lịch sử 930 tỷ USD (tăng khoảng 18% so với năm trước), xuất khẩu đạt khoảng 475 tỷ USD[10]. Việt Nam kiên định nằm trong nhóm 15 nền kinh tế hàng đầu thế giới về thương mại hàng hóa, gắn liền với việc ký kết khoảng 350 thỏa thuận hợp tác quốc tế và triển khai bền bỉ hơn 500 hoạt động xúc tiến thương mại, đầu tư, du lịch[11]. 

Về thu hút ngoại lực: Dòng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam đạt khoảng 185 tỷ USD (tăng gần 9%), vốn giải ngân thực tế đạt mức 27,6 tỷ USD-mức cao nhất trong vòng 5 năm qua[12].

Về khả năng ứng phó khủng hoảng và bảo đảm an ninh kinh tế: Minh chứng thực tiễn rõ nét là trong giai đoạn căng thẳng giữa Mỹ và Iran gây chấn động thị trường năng lượng toàn cầu; nhờ năng lực dự báo và mối quan hệ đối tác tin cậy vững chắc của công tác đối ngoại, Việt Nam đã chủ động điều phối được các nguồn cung thay thế dài hạn, giữ giá nhiên liệu nội địa luôn ở mức ổn định, bảo đảm không đứt gãy chuỗi sản xuất quốc gia. 

Kết luận

Hệ thống luận cứ khoa học sắc bén và thực tiễn đầy thuyết phục của nền ngoại giao Việt Nam một lần nữa khẳng định đanh thép tính đúng đắn, khoa học và tầm nhìn vĩ đại của Đảng Cộng sản Việt Nam. Trường phái ngoại giao mang bản sắc Cây tre Việt Nam với sự bổ sung, nâng tầm chiến lược của Đại hội XIV thông qua các nội hàm biện chứng như tự chủ chiến lược, xác lập nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên, đề cao Ngoại giao Hồ Chí Minh cùng các hình thái ngoại giao chuyên biệt chính là pháo đài lý luận vững chắc, không thể lay chuyển. 

Sự phát triển vượt bậc này chính là minh chứng cụ thể nhất, quét sạch mọi âm mưu xuyên tạc, kích động hay cố tình phá hoại công tác đối ngoại của các thế lực thù địch. Kiên quyết bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên mặt trận đối ngoại chính là bảo vệ đòn bẩy chiến lược, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định và tạo động lực nội sinh bứt phá để đưa đất nước hiên ngang, tự tin bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam tự cường và thịnh vượng. 

          Tài liệu tham khảo:

1. Bùi Văn Huấn, Ban quản lý các khu công nghiệp Lâm Đồng,  https://lamdong.gov.vn/sites/liza/tintuc/bvntDang/SitePages/Phan-bac-cac-luan-dieu-xuyen-tac-truong-phai-ngoai-giao-cay-tre-Viet-Nam.

2. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, H.2026, t.2.

3. V.I. Lênin: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, H.2005, t.44.

4. Thu Hằng, Thủ tướng: Việt Nam không chọn bên mà chọn chính nghĩa, công bằng, lẽ phải, Báo Việt Nam net, https://vietnamnet.vn/thu-tuong-viet-nam-khong-chon-ben-ma-chon-chinh-nghia-cong-bang-le-phai.

[1] Thanh Hiếu, Kiên định đường lối đối ngoại "Ngoại giao cây tre" của Việt Nam, Sở ngoại vụ tỉnh Tuyên Quang, https://dofa.tuyenquang.gov.vn/vi/tin-bai/kien-dinh-duong-loi-doi-ngoai-ngoai-giao-cay-tre-cua-viet-nam, truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2026.

[2] V.I. Lênin: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, H.2005, t.44, tr.374.

[3] Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, H.2026, t.2, tr. 234.

[4] Thu Hằng, Thủ tướng: Việt Nam không chọn bên mà chọn chính nghĩa, công bằng, lẽ phải, Báo Việt Nam net, https://vietnamnet.vn/thu-tuong-viet-nam-khong-chon-ben-ma-chon-chinh-nghia-cong-bang-le-phai, truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2026.

[5] Ban biên tập, Báo quốc tế, 10 Dấu ấn đối ngoại Việt Nam nổi bật 2025, https://baoquocte.vn/10-dau-an-doi-ngoai-viet-nam-noi-bat, truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2026.

[6] Phan Hằng, Việt Nam Thịnh Vượng, Đường lối đối ngoại Độc lập, Tự chủ của Việt Nam - Bản lĩnh, Sáng tạo và Hội nhập trong kỷ nguyên mới, https://thinhvuongvietnam.com/Content/duong-loi-doi-ngoai-doc-lap-tu-chu-cua-viet-nam---ban-linh-sang-tao-va-hoi-nhap-trong-ky-nguyen-moi, truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2026.

[7] , Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, H.2026, t.1, tr.264.

[8] Bùi Văn Huấn, Ban quản lý các khu công nghiệp Lâm Đồng, 

https://lamdong.gov.vn/sites/liza/tintuc/bvntDang/SitePages/Phan-bac-cac-luan-dieu-xuyen-tac-truong-phai-ngoai-giao-cay-tre-Viet-Nam, truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2026.

[9]https://www.nso.gov.vn/du-lieu-va-so-lieu-thong-ke/2026/01/bao-cao-tinh-hinh-kinh-te-xa-hoi-quy-iv-va-nam-2025.

[10] https://www.qdnd.vn/kinh-te/tin-tuc/nam-2025-viet-nam-xuat-sieu-20-03-ty-usd.

[11] https://en.baochinhphu.vn/viet-nam-maintains-strategic-initiative-amid-fast-changing-complex-world-in-2025. 

[12] https://en.baochinhphu.vn/viet-nam-maintains-strategic-initiative-amid-fast-changing-complex-world-in-2025-