XÂY DỰNG HÌNH MẪU NGƯỜI GIẢNG VIÊN TRƯỜNG CHÍNH TRỊ, THEO TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC, PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH

ThS. Nguyễn Trúc Hạnh - Tỉnh ủy viên, Hiệu trưởng Trường Chính trị Phạm Hùng

Tóm tắt: Trong giai đoạn hiện nay, trường chính trị các tỉnh, thành phố giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý của tỉnh. Giảng viên trường chính trị vừa là người truyền đạt tri thức lý luận, vừa là tấm gương đạo đức, phong cách cho học viên noi theo. Vì vậy, việc xây dựng hình mẫu người giảng viên trường chính trị theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh là nhiệm vụ cấp thiết, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân.

Từ khóa: Hình mẫu giảng viên; tư tưởng Hồ Chí Minh; đạo đức Hồ Chí Minh; phong cách Hồ Chí Minh; Trường Chính trị Phạm Hùng.

Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định “Cán bộ là gốc của mọi công việc” và “huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng”. Do đó, giảng viên lý luận chính trị phải là những chiến sĩ tiên phong trên mặt trận tư tưởng, luôn kiên định với mục tiêu lý tưởng của Đảng. Người đặt ra chuẩn mực đạo đức là phải “Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”, coi trọng “Đức” và “Tài” kết hợp hài hòa, phong cách làm việc phải khoa học, giản dị, gần gũi quần chúng, phương pháp nêu gương và tác phong làm việc sâu sát, tỉ mỉ.

Sau ngày 01/7/2025, Trường Chính trị Phạm Hùng tỉnh Vĩnh Long chính thức đi vào hoạt động trên cơ sở hợp nhất ba Trường Chính trị của ba tỉnh Vĩnh Long, Bến Tre và Trà Vinh. Đây là dấu mốc quan trọng, mở ra cơ hội để nhà trường trở thành trung tâm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ có quy mô lớn, có sức lan tỏa trong khu vực, đồng thời đặt ra những yêu cầu mới. Sự hợp nhất làm cho yêu cầu chuẩn hóa đội ngũ giảng viên càng trở nên cấp thiết: Cần thống nhất về phong cách sư phạm, phương pháp giảng dạy, chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp; cần xây dựng tập thể giảng viên đồng bộ, đoàn kết, đủ năng lực đáp ứng tiêu chí trường chính trị chuẩn theo Quy định số 396-QĐ/TW ngày 06/01/2026 của Ban Bí thư về trường chính trị chuẩn.

Trong bối cảnh ấy, việc xây dựng hình mẫu giảng viên trường chính trị theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây vừa là chuẩn mực để mỗi giảng viên tự soi, tự rèn, không ngừng phấn đấu, vừa là nền tảng để nhà trường khẳng định vị thế, giữ vững vai trò trung tâm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý của hệ thống chính trị cấp cơ sở. Hình mẫu giảng viên không chỉ dừng lại ở “hồng” và “chuyên” như Bác từng căn dặn, mà còn phải gắn với yêu cầu “số hóa”, thành thạo công nghệ, biết ứng dụng các phương tiện hiện đại vào giảng dạy và nghiên cứu. Đây cũng là con đường tất yếu để nhà trường đạt chuẩn mức 1 vào năm 2026 và mức 2 vào năm 2030, khẳng định vị thế là trung tâm đào tạo cán bộ lãnh đạo, quản lý hàng đầu của tỉnh trong kỷ nguyên hội nhập và chuyển đổi số.

Xây dựng hình mẫu giảng viên trường chính trị theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh

Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò người thầy

Chủ tịch Hồ Chí Minh coi giáo dục là “sự nghiệp trồng người”, trong đó, người thầy giữ vai trò đặc biệt. Người khẳng định: “Người thầy giáo tốt - thầy giáo xứng đáng là thầy giáo - là người vẻ vang nhất. Dù là tên tuổi không đăng trên báo, không được thưởng huân chương, song những người thầy giáo tốt là những người anh hùng vô danh...”[1]. Người thầy ở trường chính trị không chỉ là người truyền đạt kiến thức sách vở, mà còn là “người truyền lửa”, khơi dậy niềm tin, lý tưởng, bản lĩnh chính trị cho mỗi học viên - những cán bộ tương lai của Đảng và Nhà nước. Bằng nhân cách và phong cách của mình, người thầy trở thành tấm gương sống động, trực tiếp giáo dục, cảm hóa và định hướng hành động cho học viên. Như vậy, trong tư tưởng Hồ Chí Minh, vai trò của người thầy ở trường chính trị không chỉ gói gọn trong “dạy chữ”, mà còn là “dạy người”, “dạy làm cán bộ”.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt ra những yêu cầu rất cao đối với người làm công tác huấn luyện, giảng dạy lý luận chính trị. Người nhấn mạnh: “Muốn huấn luyện thợ rèn, thợ nguội thì người huấn luyện phải thạo nghề rèn, nghề nguội. Người huấn luyện của Đoàn thể phải làm kiểu mẫu về mọi mặt: tư tưởng, đạo đức, lối làm việc. Người huấn luyện phải học thêm mãi thì mới làm được công việc huấn luyện của mình... Người huấn luyện nào tự cho mình đã biết cả rồi, thì người đó dốt nhất”[2]. Lời căn dặn ấy không chỉ nhấn mạnh đến yêu cầu giỏi nghề - tức là người thầy phải nắm vững lý luận, am hiểu thực tiễn, thành thạo phương pháp sư phạm mà còn đặt ra yêu cầu nêu gương về tư tưởng, đạo đức và phong cách. Người thầy phải là hình mẫu cho học viên noi theo, đồng thời phải có tinh thần học tập suốt đời, không ngừng tự bồi dưỡng để nâng cao tri thức, bởi tri thức và thực tiễn luôn vận động, phát triển.

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, chuẩn mực cốt lõi của người thầy trường chính trị là phải hội tụ đầy đủ cả “hồng” và “chuyên”. “Hồng” là phẩm chất chính trị vững vàng, là sự kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, là đạo đức cách mạng trong sáng, tinh thần phụng sự Tổ quốc và Nhân dân. “Chuyên” là tri thức khoa học, năng lực lý luận, trình độ sư phạm, khả năng truyền đạt sáng tạo và gắn kết lý luận với thực tiễn sinh động của cách mạng. Sự kết hợp hài hòa giữa “hồng” và “chuyên” tạo nên hình mẫu giảng viên trường chính trị vừa là chiến sĩ tiên phong trên mặt trận tư tưởng, vừa là nhà sư phạm mẫu mực trong sự nghiệp đào tạo, bồi dưỡng cán bộ.

Ý nghĩa của tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò người thầy càng trở nên nổi bật trong bối cảnh hiện nay. Nếu trong kháng chiến, người thầy chính trị góp phần hun đúc tinh thần yêu nước, ý chí độc lập dân tộc, thì ngày nay, người thầy phải tiếp tục truyền niềm tin vào con đường xã hội chủ nghĩa, trang bị bản lĩnh để cán bộ vững vàng trước những tác động phức tạp của hội nhập, toàn cầu hóa. Trong thời kỳ chuyển đổi số, người thầy càng phải thích ứng linh hoạt, không chỉ giỏi tri thức lý luận mà còn thành thạo công nghệ, biết ứng dụng phương pháp dạy học số, học liệu điện tử, trí tuệ nhân tạo vào giảng dạy để nâng cao chất lượng và hiệu quả.

Thực tiễn tại Trường Chính trị Phạm Hùng tỉnh Vĩnh Long cho thấy, tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò người thầy đã và đang được hiện thực hóa qua nhiều bước chuyển mình. Nhà trường triển khai phần mềm xem lịch giảng trực tuyến, phần mềm quản lý đào tạo, thư viện số và phong trào “Bình dân học vụ số”, giúp giảng viên chủ động hơn trong giảng dạy và nghiên cứu. Nhiều giảng viên đã tích cực bồi dưỡng năng lực số, học tập và làm theo Bác về tinh thần tự học, khiêm tốn, cầu thị. Đây chính là minh chứng cho thấy, lời dạy của Hồ Chí Minh về “người huấn luyện phải học thêm mãi” vẫn còn nguyên giá trị trong bối cảnh mới.

Tóm lại, tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò người thầy không chỉ đặt nền móng cho việc xây dựng đội ngũ giảng viên trường chính trị từ những ngày đầu thành lập hệ thống trường Đảng, mà đến nay vẫn là định hướng quan trọng để xây dựng hình mẫu giảng viên: vững vàng về bản lĩnh chính trị, giỏi về tri thức chuyên môn, sáng về đạo đức, mẫu mực trong phong cách, tiên phong trong đổi mới và hội nhập. Đây chính là cơ sở lý luận và thực tiễn để khẳng định, giảng viên trường chính trị là những “người anh hùng vô danh”, góp phần trực tiếp vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong giai đoạn hiện nay.

Nội dung cốt lõi của đạo đức Hồ Chí Minh

Chủ tịch Hồ Chí Minh coi đạo đức là nền tảng, là gốc rễ của người cách mạng. Người nhấn mạnh: “Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”[3]. Đối với giảng viên trường chính trị, đạo đức không chỉ là yêu cầu nghề nghiệp mà còn là tấm gương sống trực quan để cảm hóa, giáo dục và định hướng cho học viên. Những chuẩn mực đạo đức Hồ Chí Minh nêu ra như: cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; sự khiêm tốn, giản dị, trung thực; tình yêu thương, tôn trọng con người; tinh thần đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân, lối sống thực dụng… đều có giá trị định hướng trực tiếp cho giảng viên. Một giảng viên có đạo đức trong sáng không chỉ giảng dạy bằng kiến thức mà còn thuyết phục bằng chính nhân cách và phong thái sống của mình, qua đó nâng cao uy tín nghề nghiệp và củng cố niềm tin của học viên.

Phong cách Hồ Chí Minh - Kim chỉ nam trong rèn luyện giảng viên trường chính trị

Phong cách Hồ Chí Minh là sự kết hợp độc đáo giữa tính khoa học và tính nhân văn, giữa truyền thống dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại. Đây là khuôn mẫu quan trọng để giảng viên trường chính trị rèn luyện tác phong, phương pháp giảng dạy và ứng xử sư phạm. Phong cách tư duy của Hồ Chí Minh mang tính khoa học, biện chứng, luôn gắn lý luận với thực tiễn, coi thực tiễn là tiêu chuẩn kiểm nghiệm chân lý. Phong cách làm việc của Người dân chủ, nói đi đôi với làm, trọng hiệu quả, đề cao tính thiết thực, tránh hình thức. Trong ứng xử, Người giản dị, khiêm nhường, chân thành, gần gũi, biết lắng nghe và tôn trọng quần chúng. Trong cuộc sống, Người thanh bạch, trong sáng, gắn bó mật thiết với Nhân dân.

Thấm nhuần lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh và cố Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Phạm Hùng, Trường Chính trị Phạm Hùng tỉnh Vĩnh Long đã có nhiều bước chuyển mình tích cực trong xây dựng đội ngũ giảng viên. Trong quá trình thực hiện theo Quy định số 396-QĐ/TW ngày 06/01/2026 của Ban Bí thư về trường chính trị chuẩn, nhà trường chú trọng đổi mới nội dung, chương trình và phương pháp giảng dạy theo hướng hiện đại, lấy người học làm trung tâm, gắn đào tạo lý luận với tổng kết thực tiễn địa phương. 

Đặc biệt, việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh được gắn chặt với rèn luyện đạo đức nghề nghiệp, phong cách sư phạm cho đội ngũ giảng viên nhà trường. Môi trường sư phạm ngày càng kỷ cương, dân chủ, thân thiện, giúp học viên không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn rèn luyện nhân cách, bản lĩnh chính trị. Công tác nghiên cứu khoa học cũng được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, nhiều đề tài khoa học cấp cơ sở và cấp tỉnh đã được triển khai, góp phần bổ sung luận cứ khoa học cho giảng dạy và tham mưu cho cấp ủy, chính quyền tỉnh. Đến nay, Trường đã đạt  44/51 tiêu chí đạt chuẩn mức 1 (chiếm 86,27%); theo chuẩn mức 2 có 34/60 tiêu chí đạt (chiếm 56,66%).

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn những hạn chế, một bộ phận giảng viên trẻ còn thiếu kinh nghiệm thực tiễn, chưa thật sự gắn lý luận với thực tế địa phương; năng lực nghiên cứu khoa học chưa đồng đều; kỹ năng ứng dụng công nghệ số còn hạn chế, chưa đáp ứng kịp yêu cầu của đổi mới giảng dạy trong thời đại chuyển đổi số. Đây là những vấn đề đòi hỏi nhà trường phải có giải pháp đồng bộ và kiên trì để xây dựng hình mẫu giảng viên theo đúng tinh thần Hồ Chí Minh.

Giải pháp xây dựng hình mẫu giảng viên trường chính trị theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh

Một là, tăng cường giáo dục chính trị, tư tưởng và đạo đức cách mạng cho đội ngũ giảng viên. Mỗi giảng viên cần thường xuyên học tập, rèn luyện bản lĩnh chính trị, kiên định nền tảng tư tưởng của Đảng, giữ gìn phẩm chất đạo đức trong sáng, thực hiện nêu gương trong giảng dạy và đời sống. Đây là tiêu chí cốt lõi để giảng viên trở thành hình mẫu “vừa hồng, vừa chuyên”.

Hai là, chuẩn hóa và hiện đại hóa công tác đào tạo, bồi dưỡng giảng viên. Nhà trường tiếp tục tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng chuyên sâu, trong đó có nội dung về phương pháp sư phạm, kỹ năng nghiên cứu khoa học, kỹ năng số và an toàn thông tin. Việc này vừa giúp giảng viên làm chủ kiến thức lý luận, vừa thích ứng với bối cảnh chuyển đổi số và yêu cầu mới của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.

Ba là, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong giảng dạy và quản lý đào tạo. Thông qua việc khai thác phần mềm quản lý đào tạo, phần mềm xem lịch giảng bài trực tuyến, thư viện số, hệ thống văn bản điện tử và chữ ký số…, giảng viên cần chủ động tiếp cận, thành thạo công nghệ để nâng cao hiệu quả công tác giảng dạy, nghiên cứu. Đây không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà còn là biểu hiện của phong cách làm việc khoa học, hiện đại theo tinh thần Hồ Chí Minh.

Bốn là, thúc đẩy nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn và gắn kết lý luận với thực tiễn địa phương. Giảng viên cần lấy thực tiễn sinh động của Vĩnh Long và vùng Đồng bằng sông Cửu Long làm chất liệu cho bài giảng, kết hợp với kết quả nghiên cứu khoa học để nâng cao tính thuyết phục và sức sống của lý luận. 

Năm là, xây dựng phong trào thi đua gắn với chuyển đổi số và phong cách Hồ Chí Minh. Việc triển khai phong trào “Bình dân học vụ số” là sáng kiến phù hợp, giúp giảng viên rèn luyện ý thức tự học, tự bồi dưỡng, nâng cao kỹ năng số. Đồng thời, phong trào cần gắn chặt với rèn luyện đạo đức cách mạng, phong cách mô phạm, tinh thần đoàn kết và sáng tạo trong tập thể giảng viên, viên chức.

Xây dựng hình mẫu giảng viên trường chính trị theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh là nhiệm vụ cấp bách và có ý nghĩa chiến lược. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, mà còn là cơ sở quan trọng để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch. Hình mẫu ấy là sự kết hợp giữa bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn sâu, đạo đức cách mạng trong sáng, phong cách khoa học và lối sống giản dị, gần gũi, những phẩm chất giúp giảng viên trở thành tấm gương và “người truyền lửa” cho học viên.

Thực tiễn tại Trường Chính trị Phạm Hùng tỉnh Vĩnh Long cho thấy, việc kiên trì rèn luyện và chuẩn hóa đội ngũ giảng viên theo tinh thần Quy định số 11-QĐ/TW của Ban Bí thư đã tạo chuyển biến rõ nét trong chất lượng đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị và nghiên cứu khoa học. Đây là nền tảng quan trọng để nhà trường từng bước tiệm cận các tiêu chí của trường chính trị chuẩn mức 1 vào năm 2026 và mức 2 vào năm 2030. Hình mẫu người giảng viên lý luận chính trị thời đại mới phải là người có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức cách mạng trong sáng, tri thức sâu rộng, phong cách khoa học, nhân văn và khả năng thích ứng linh hoạt với chuyển đổi số. Đó vừa là chuẩn mực để mỗi giảng viên tự soi, tự sửa, vừa là động lực để Trường Chính trị Phạm Hùng tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý của tỉnh, góp phần thiết thực vào sự nghiệp xây dựng, chỉnh đốn Đảng và phát triển đội ngũ cán bộ “vừa hồng, vừa chuyên” trong kỷ nguyên hội nhập và phát triển bền vững./.

[1]Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự Thật, H. 2011,  t.14, tr.402-403.

[2]Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự Thật, H. 2011,  t.6, tr. 356.

[3]Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự Thật, H. 2011, t.5, tr.292.