ĐỌC SÁCH ĐỂ HIỂU HƠN VỀ HỒ CHÍ MINH TỪ TRIẾT LÝ CHÍNH TRỊ ĐẾN ĐỈNH CAO NHÂN - TRÍ – DŨNG

Bài viết thực hiện kế hoạch “Dân vận khéo” Mô hình “Chia sẻ sách, bài viết hay trong sinh hoạt chi bộ”

ThS. Trần Thị Thanh Thúy - Giảng viên Khoa Lý luận cơ sở

Có những cuốn sách giúp chúng ta hiểu thêm một lĩnh vực tri thức. Có những cuốn sách giúp chúng ta hiểu thêm một giai đoạn lịch sử. Nhưng cũng có những cuốn sách, sau khi khép lại, khiến người đọc nhận ra mình cần sống tốt hơn, nghĩ sâu hơn và có trách nhiệm hơn với đất nước. Đối với người nghiên cứu, giảng dạy lý luận chính trị cũng như cán bộ, đảng viên, hai cuốn sách do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản gần đây là “Triết lý chính trị Hồ Chí Minh” của PGS.TS. Lại Quốc Khánh (tháng 4 năm 2024) và “Hồ Chí Minh - Đỉnh cao truyền thống Nhân Trí Dũng Việt Nam” của Nguyễn Khắc Nho (tháng 01/2026) chính là những công trình như vậy.

Điều đáng quý là hai cuốn sách không lặp lại nhau mà bổ sung cho nhau như hai góc nhìn thống nhất về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Một cuốn đi sâu khám phá nền tảng tư tưởng, hệ giá trị và triết lý chính trị của Người; cuốn còn lại khắc họa chiều sâu nhân cách, phẩm chất và cốt cách văn hóa Hồ Chí Minh qua ba giá trị truyền thống của dân tộc: Nhân - Trí - Dũng. Đọc đồng thời hai cuốn sách, người đọc không chỉ hiểu Hồ Chí Minh đã để lại những tư tưởng gì, mà còn hiểu vì sao những tư tưởng ấy có sức sống lâu bền, bởi phía sau đó là một nhân cách lớn, một trí tuệ lớn và một tấm lòng lớn.

Về cuốn sách “Triết lý chính trị Hồ Chí Minh” của PGS.TS. Lại Quốc Khánh 

Trong nhiều năm qua, đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về tư tưởng Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, việc tiếp cận Hồ Chí Minh dưới góc độ triết lý chính trị vẫn còn khá mới mẻ. Cuốn sách của PGS.TS. Lại Quốc Khánh đã góp phần lấp đầy khoảng trống đó. Ngay từ cấu trúc công trình, tác giả đã xây dựng một hệ thống nghiên cứu khá chặt chẽ, bắt đầu từ những vấn đề lý luận chung về triết lý chính trị; tiếp đó phân tích bối cảnh hình thành, các tiền đề tư tưởng; sau đó đi sâu luận giải hệ giá trị chính trị cốt lõi của Hồ Chí Minh như độc lập, tự do, hạnh phúc, thống nhất, hòa bình, dân giàu nước mạnh, dân chủ, bình đẳng và công bằng; cuối cùng là con đường hiện thực hóa những giá trị ấy thông qua mô hình xã hội, thể chế chính trị, chủ thể chính trị và quá trình chính trị.

Điều làm nên giá trị của công trình không phải chỉ ở khối lượng tư liệu phong phú, mà ở cách tác giả chứng minh rằng Hồ Chí Minh không chỉ là một nhà hoạt động cách mạng lỗi lạc mà còn là một nhà tư tưởng chính trị lớn, với một hệ triết lý nhất quán về mục tiêu, con đường và phương thức phát triển của dân tộc Việt Nam.

Qua từng chương sách, người đọc nhận thấy các giá trị như độc lập, tự do, hạnh phúc, dân chủ, công bằng... không phải những khẩu hiệu mang tính tuyên truyền, mà là những phạm trù triết học - chính trị được Hồ Chí Minh chiêm nghiệm từ thực tiễn lịch sử dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại. Chính vì vậy, chúng vừa mang tính phổ quát của thời đại, vừa mang bản sắc Việt Nam rất sâu sắc.

Đặc biệt, cuốn sách giúp người đọc nhận thức rõ rằng triết lý chính trị Hồ Chí Minh không tồn tại dưới dạng những luận đề trừu tượng, mà luôn gắn với hành động cách mạng, với đời sống của nhân dân và với khát vọng phát triển đất nước. Chính sự thống nhất giữa tư tưởng và thực tiễn đã tạo nên sức sống bền vững của triết lý Hồ Chí Minh.

Về cuốn sách “Hồ Chí Minh - Đỉnh cao truyền thống Nhân Trí Dũng Việt Nam” của tác giả Nguyễn Khắc Nho

Nếu cuốn sách của PGS.TS. Lại Quốc Khánh giúp người đọc hiểu tư tưởng của Hồ Chí Minh, thì cuốn sách của Nguyễn Khắc Nho lại giúp người đọc hiểu con người Hồ Chí Minh. Ngay trong lời tâm sự của mình, tác giả viết: “Tôi muốn tìm hiểu bức chân dung con người và cuộc đời của Bác gắn liền với lịch sử và vận mệnh của đất nước... Tôi còn mong ước được hiểu thấu những điều bình dị mà vô cùng cao đẹp về Bác, để góp phần hoàn thiện bản thân mình, để mọi người học tập và làm theo tấm gương của Bác”. Đó cũng chính là tinh thần xuyên suốt của toàn bộ công trình.

Không đi theo cách kể lại tiểu sử hay sự kiện, Nguyễn Khắc Nho lựa chọn một cách tiếp cận giàu tính văn hóa, lý giải Hồ Chí Minh như đỉnh cao kết tinh truyền thống Nhân - Trí - Dũng của dân tộc Việt Nam.

Nhân - sức mạnh của lòng yêu thương con người. Trong cách nhìn của tác giả, chữ Nhân ở Hồ Chí Minh trước hết là tình yêu thương con người vô hạn. Đó là tình thương dành cho nhân dân lao động nghèo khổ; cho những người bị áp bức ở khắp năm châu; cho thiếu nhi, phụ nữ, người già, thương binh, bệnh binh; thậm chí cả với những người từng ở phía bên kia chiến tuyến nhưng biết hướng thiện… Nhân ái ở Hồ Chí Minh không dừng lại ở cảm xúc đạo đức, mà trở thành nguyên tắc chính trị, thành phương châm hành động và thành sức mạnh cảm hóa lòng người. Chính lòng nhân ấy đã tạo nên sức hấp dẫn đặc biệt của Hồ Chí Minh đối với nhân dân Việt Nam cũng như bạn bè quốc tế.

Trí - trí tuệ của một nhà cách mạng kiệt xuất. Tác giả dành nhiều trang phân tích trí tuệ Hồ Chí Minh như một kiểu trí tuệ thực hành, luôn gắn với hành động và hiệu quả thực tiễn. Đó là khả năng tiếp thu tinh hoa Đông - Tây nhưng không sao chép; biết chọn lọc, Việt Nam hóa những học thuyết tiến bộ để phục vụ lợi ích dân tộc; biết nhìn xa trông rộng nhưng luôn xuất phát từ điều kiện cụ thể của đất nước. Đọc phần này, người đọc càng hiểu rõ vì sao Hồ Chí Minh có thể tìm ra con đường giải phóng dân tộc phù hợp với Việt Nam - điều mà nhiều nhà yêu nước tiền bối chưa thực hiện được.

Dũng - bản lĩnh vượt lên mọi thử thách. Theo Nguyễn Khắc Nho, dũng khí của Hồ Chí Minh không chỉ thể hiện ở sự quả cảm trước hiểm nguy. Đó còn là dũng khí đổi mới tư duy, dám đi con đường chưa ai đi, dám chịu trách nhiệm trước lịch sử, dám đặt lợi ích của dân tộc lên trên mọi lợi ích cá nhân. Đó là sự kiên định mà không bảo thủ; mềm dẻo mà không nhân nhượng về nguyên tắc; khoan dung nhưng không thỏa hiệp với cái xấu. Chính sự thống nhất giữa Nhân - Trí - Dũng đã tạo nên tầm vóc văn hóa Hồ Chí Minh - một con người vừa gần gũi, bình dị, vừa đạt đến tầm vóc của một danh nhân văn hóa thế giới.

Hai cuốn sách - hai con đường gặp nhau ở giá trị Hồ Chí Minh

Có thể thấy, mặc dù lựa chọn hai cách tiếp cận khác nhau, nhưng cả hai cuốn sách đều gặp nhau ở một điểm chung rất căn bản. Cuốn “Triết lý chính trị Hồ Chí Minh” giúp lý giải vì sao Hồ Chí Minh xây dựng hệ giá trị chính trị lấy độc lập, tự do, hạnh phúc, dân chủ, công bằng làm mục tiêu cao nhất của cách mạng. Trong khi đó, cuốn “Hồ Chí Minh - Đỉnh cao truyền thống Nhân Trí Dũng Việt Nam” lại giúp người đọc hiểu vì sao Hồ Chí Minh có thể kiên trì theo đuổi những giá trị ấy suốt cuộc đời. Đó là bởi phía sau hệ tư tưởng là một nhân cách lớn được hun đúc từ truyền thống văn hóa dân tộc và được tôi luyện trong thực tiễn cách mạng.

Nói cách khác, nếu triết lý chính trị trả lời câu hỏi Hồ Chí Minh hướng tới điều gì, thì Nhân - Trí - Dũng trả lời câu hỏi điều gì làm nên sức mạnh để Hồ Chí Minh thực hiện khát vọng ấy. Sự kết hợp giữa hai cuốn sách vì vậy đem lại cho người đọc một cái nhìn toàn diện: từ chiều sâu lý luận đến chiều sâu văn hóa; từ hệ giá trị chính trị đến nền tảng đạo đức; từ tư tưởng đến nhân cách. Đây cũng chính là cách tiếp cận cần thiết để việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh không dừng ở việc ghi nhớ các luận điểm, mà trở thành quá trình rèn luyện phẩm chất, phương pháp tư duy và phong cách sống.

Đối với đội ngũ cán bộ, đảng viên, giảng viên lý luận chính trị hai cuốn sách không chỉ cung cấp tri thức mà còn gợi mở phương pháp tiếp cận mới trong nghiên cứu và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh. Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát triển nhanh và bền vững, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế, việc nhận thức đúng những giá trị cốt lõi trong triết lý chính trị Hồ Chí Minh, đồng thời bồi dưỡng các phẩm chất Nhân - Trí - Dũng, càng có ý nghĩa thiết thực.

 Có thể nói, “Triết lý chính trị Hồ Chí Minh” giúp người đọc hiểu chiều sâu tư tưởng của Người, còn “Hồ Chí Minh - Đỉnh cao truyền thống Nhân Trí Dũng Việt Nam” giúp người đọc cảm nhận chiều sâu nhân cách của Người. Hai công trình, hai cách tiếp cận, nhưng cùng gặp nhau ở mục tiêu làm sáng rõ giá trị trường tồn của Hồ Chí Minh đối với dân tộc Việt Nam và thời đại. Khép lại hai cuốn sách, điều còn đọng lại không chỉ là những tri thức mới, mà còn là lời nhắc nhở mỗi chúng ta về trách nhiệm không ngừng học tập, tu dưỡng và cống hiến. Bởi, như tinh thần mà cả hai công trình cùng hướng tới, nghiên cứu Hồ Chí Minh không chỉ để hiểu một lãnh tụ vĩ đại, mà còn để soi mình, hoàn thiện bản thân và góp phần xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, văn minh, hạnh phúc.

Tài liệu tham khảo

1. PGS.TS Lại Quốc Khánh (2024) Triết lý chính trị Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội

2. Nguyễn Khắc Nho (2026) Hồ Chí Minh - Đỉnh cao truyền thống Nhân Trí Dũng Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội